ΧΑΒΡΑ=ΠΡΩΗΝ ΕΒΡΑΪΚΗ ΣΥΝΑΓΩΓΗ ΚΩ

ΧΑΒΡΑ=ΠΡΩΗΝ ΕΒΡΑΪΚΗ ΣΥΝΑΓΩΓΗ ΚΩ

Το κτίριο της Πρώην Εβραϊκής Συναγωγής βρίσκεται πολύ κοντά στο λιμάνι, μέσα στα "Εξάρχεια", το δρόμο με τα μπαράκια. Στην είσοδο υπάρχει μαρμάρινη πλάκα στην οποία αναγράφεται:

"Ιερά Συναγωγή Ισραηλινής Κοινότητος Κω-16ος αιώνας-1944".

Το 1747 ο Ελιέζερ Ταρσία έκτισε, με δικά του έξοδα, μία μικρή αλλά εντυπωσιακή Συναγωγή, που συντηρήθηκε και μετά το θάνατό του από τα εισοδήματα που κληροδότησε από ένα γειτονικό σπίτι και δύο καταστήματα. Το 1850 ζούσαν στην Κω 40 οικογένειες, οι οποίες το 1872 μειώθηκαν στις 25. Οι Εβραίοι της Κω ασχολούνταν με την εξαγωγή σταφυλιών και σταφίδων και με το εμπόριο μετάλλων και ρούχων. Το 1901 υπήρχαν μόνο 10 οικογένειες στην Κω, που ασχολούνταν κυρίως με το εμπόριο. Τα μέλη της Κοινότητας ζούσαν αρμονικά και μιλούσαν Ελληνικά, Τουρκικά και Ισπανοεβραϊκά. Το μέγεθος της Κοινότητας αυξήθηκε σημαντικά, στη διάρκεια του Ελληνοτουρκικού Πολέμου (1918-1922), με πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία και συγκεκριμένα από την Κωνσταντινούπολη και τη Σμύρνη. Το 1933 η Κως επλήγη από έναν πολύ ισχυρό σεισμό, με αποτέλεσμα να χαθούν πολλές ανθρώπινες ζωές και να καταστραφούν σημαντικά μνημεία, μεταξύ των οποίων και η Συναγωγή. Αμέσως μετά την καταστροφή της παλαιάς Συναγωγής κτίσθηκε, πολύ κοντά στο λιμάνι, μία καινούργια που υπάρχει μέχρι σήμερα, στην οδό Αλέξανδρου Διάκου 4.

Η Συναγωγή εξυπηρετούσε τις θρησκευτικές ανάγκες των 140 μελών της Εβραϊκής Κοινότητας. Μετά τη συνθηκολόγηση των Ιταλών, το 1943 και την κατάληψη των νησιών της Δωδεκανήσου από τους Γερμανούς, τα μέλη της Κοινότητας της Κω συνελήφθησαν και όλη η περιουσία τους κατασχέθηκε. Στις 22 Ιουλίου 1944 οι Εβραίοι της Κω και της Ρόδου στοιβάχτηκαν σε τρία φορτηγά πλοία, με προορισμό το λιμάνι του Πειραιά. Μετά την άφιξη τους στον Πειραιά επιβιβάστηκαν σε τρένα με προορισμό το Άουσβιτς.

Στο εσωτερικό της Πρώην Εβραϊκής Συναγωγής υπάρχει ασημένια πλάκα "στην μνήμη της Εβραϊκής Κοινότητας που εκδιώχθηκε στο Άουσβιτς από τους Ναζί στις 23 Ιουλίου 1944". Στην ίδια πλάκα υπάρχουν όλα τα ονόματα των Εβραίων ανά οικογένεια που έχασαν τη ζωή τους στο Άουσβιτς.

105 ονόματα μέτρησα χαραγμένα κάτω από το αστέρι του Δαβίδ, 105 άνθρωποι από 16 οικογένειες. Τα περισσότερα θύματα θρήνησε η οικογένεια Μενασέ, 23 άτομα. Στη διάρκεια του Ολοκαυτώματος χάθηκαν όλα τα μέλη της Εβραϊκής Κοινότητας της Κω. Μόνον ένα άτομο επέζησε του Ολοκαυτώματος και επέστρεψε στο νησί.

Σήμερα, στο νησί υπάρχει μόνον η Συναγωγή, η οποία μπορεί εύκολα ν’ αναγνωριστεί από το Άστρο του Δαβίδ, που βρίσκεται στα κάγκελα και στα παράθυρα.

Σύμφωνα με άρθρο της εφημερίδας Βήμα της Κω, το 1984, το ακίνητο που είναι 2 κτηματολογικές μερίδες, η Συναγωγή και οι χώροι κατοικίας των ιερέων, διεκδικήθηκε και περιήλθε στο Δήμο. Εφ’ όσον εξέλειπε η προϋπόθεση των 5 κατ’ ελάχιστον εβραϊκών οικογενειών από την Κω, που συνθέτουν Κοινότητα, τα ακίνητα περιήλθαν στο Κεντρικό Ισραηλινό Σ/λιο το οποίο, κατά πληροφορίες τα έβγαλε τότε στο σφυρί κι έτσι διεκδικήθηκαν από το Δήμο. Το επιβλητικό ψηλοτάβανο κτίριο της πρώην Εβραϊκής Συναγωγής με τα χαρακτηριστικά παράθυρα, χρησιμοποιείται τα τελευταία χρόνια από το Πνευματικό Κέντρο του Δήμου ως αίθουσα για πολιτιστικές εκδηλώσεις.

από έκθεση υφαντών-εδώ εικονίζεται το πατάρι της Συναγωγής

Το κτίριο είναι γνωστό με το όνομα "Χάβρα" που σημαίνει μεν εβραϊκή συναγωγή αλλά μερικές φορές χρησιμοποιείται μεταφορικά και μειωτικά ως συγκέντρωση ατόμων που μιλάνε ταυτόχρονα με αποτέλεσμα να μην γίνεται κατανοητό ποιος λέει τι. Ο ορθός τρόπος να αναφερόμαστε λοιπόν στο κτίριο είναι Πρώην Εβραϊκή Συναγωγή και όχι Χάβρα όπως είθισται.

από έκθεση γραμματοσήμων του αείμνηστου Γιάννη Ντινώρη

από έκθεση φωτογραφίας της Γαίας Γιακαλή

σεμινάριο για προστασία από σεισμούς

η αείμνηστη Λουκία Ρικάκη παρουσιάζει το Παγκόσμιο Φεστιβάλ Κιν/φου "Ιπποκράτης"

Το χαρακτηριστικό γλυπτό που βρίσκεται στο κέντρο της σκηνής, στην κεντρική αίθουσα, παρουσιάζει μια μητέρα, αποστεωμένη και ταλαιπωρημένη, κοιτώντας ψηλά με το μωρό της στην αγκαλιά, ενδεχομένως αντανακλά τον πόνο που μπορεί να έζησε μια μάνα στο Άουσβιτς. Το γλυπτό είναι έργο του Βρετανού γλύπτη Alexandros Arwyn.

Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ αποφάσισε στις 2 Νοεμβρίου του 2005 να ανακηρύξει την 27η Ιανουαρίου Διεθνή Ημέρα μνήμης για τα θύματα του Ολοκαυτώματος από το ναζιστικό καθεστώς κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

Πηγή: Σελίδες Ιστορίας και Επιστήμης 
Άρθρο από την εφημερίδα Βήμα της Κω 
Φωτογραφίες, κείμενο: Sophia Karagianni

Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά:

Chavra = Former Jewish Synagogue of Kos

The building of the Former Jewish Synagogue is located very close to the harbor, in the area known as “Exarchia,” the street with the bars. At the entrance there is a marble plaque bearing the inscription:

“Sacred Synagogue of the Jewish Community of Kos – 16th century – 1944.”

In 1747, Eliezer Tarsia built, at his own expense, a small but impressive synagogue. After his death, it was maintained through income he bequeathed from a neighboring house and two shops. In 1850, forty Jewish families lived on Kos; by 1872 this number had fallen to twenty-five. The Jews of Kos were engaged in the export of grapes and raisins, as well as in the trade of metals and clothing. By 1901, only ten families remained on the island, mainly involved in commerce. Members of the community lived harmoniously and spoke Greek, Turkish, and Judeo-Spanish (Ladino).

The size of the community increased significantly during the Greco-Turkish War (1918–1922) with refugees from Asia Minor, specifically from Constantinople and Smyrna. In 1933, Kos was struck by a very strong earthquake, resulting in many human losses and the destruction of important monuments, including the synagogue. Immediately after the destruction of the old synagogue, a new one was built very close to the harbor, which still exists today at 4 Alexandrou Diakou Street.

The synagogue served the religious needs of the 140 members of the Jewish Community. After the Italian capitulation in 1943 and the occupation of the Dodecanese islands by the Germans, the members of the Jewish Community of Kos were arrested and all their property was confiscated. On 22 July 1944, the Jews of Kos and Rhodes were crowded onto three cargo ships bound for the port of Piraeus. After their arrival in Piraeus, they were loaded onto trains destined for Auschwitz.

Inside the Former Jewish Synagogue there is a silver plaque “in memory of the Jewish Community that was deported to Auschwitz by the Nazis on 23 July 1944.” On the same plaque are inscribed the names of all the Jews, listed by family, who lost their lives in Auschwitz.

I counted 105 names engraved beneath the Star of David—105 people from 16 families. The family that suffered the greatest loss was the Menasse family, with 23 victims. During the Holocaust, all members of the Jewish Community of Kos were lost. Only one person survived the Holocaust and returned to the island.

Today, only the synagogue remains on the island, easily recognizable by the Star of David on its railings and windows.

According to an article in the newspaper Vima of Kos (1984), the property—consisting of two cadastral plots, the synagogue and the priests’ living quarters—was claimed and passed to the Municipality. Since the prerequisite of at least five Jewish families forming a community on Kos no longer existed, the properties passed to the Central Board of Jewish Communities, which reportedly put them up for auction at the time; thus, they were claimed by the Municipality. In recent years, the imposing high-ceilinged building of the former synagogue, with its characteristic windows, has been used by the Municipality’s Cultural Center as a venue for cultural events.

The building is commonly known as “Chavra,” a word that does indeed mean Jewish synagogue, but is sometimes also used metaphorically and pejoratively to describe a gathering of people all speaking at once so that it is impossible to understand who is saying what. Therefore, the correct way to refer to the building is Former Jewish Synagogue, and not “Chavra,” as is often the case.

The distinctive sculpture located at the center of the stage in the main hall depicts a mother—emaciated and worn—looking upward while holding her baby. It may reflect the pain that a mother could have experienced in Auschwitz. The sculpture is the work of the British sculptor Alexandros Arwyn.

On 2 November 2005, the United Nations General Assembly decided to designate 27 January as International Holocaust Remembrance Day, in memory of the victims of the Holocaust perpetrated by the Nazi regime during World War II.