ΠΑΛΑΙΟΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΓΙΟΥ ΓΑΒΡΙΗΛ, ΨΑΛΙΔΙ
Ο μεγαλύτερος κίονας με το σταυρό είναι ο πιο εντυπωσιακός.
Πληροφορίες: Ιστορία της Νήσου Κω-Βασίλη Σ. Χατζηβασιλείου (σελίδα 276)
Ενδιαφέρον άρθρο στα Ιταλικά για την Παλαιοχριστιανική Βασιλική του Αγίου Γαβριήλ από το Πανεπιστήμιο της Μπολόνια στην Ιταλία εδώ:
Φωτογραφίες: Sophia Karagianni
Μεταξύ Ιουλίου και Αυγούστου 1935 ανασκάφτηκαν από Ιταλούς αρχαιολόγους τα θεμέλια της τρίκλητης βασιλικής του Αγίου Γαβριήλ (20.60Χ12.40 μ.).
Βρίσκεται στην περιοχή Ψαλίδι, σε μικρή απόσταση νοτιοανατολικά της πόλης και δίπλα στον παραλιακό δρόμο, 20 μέτρα από τη θάλασσα.
Η ονομασία δόθηκε από τους κατοίκους, γιατί στη θέση εκείνη υπήρχε το εκκλησάκι του Αγίου Γαβριήλ που κατέρρευσε στο σεισμό του 1933.
Η Βασιλική αυτή παρουσιάζει κάπως ιδιόρρυθμο σχέδιο. Πρόκειται για μια μεγάλη βασιλική με τρίκογχο Ιερό Βήμα, ορθογώνιο νάρθηκα και επίσης ορθογώνιο εξωνάρθηκα στα δυτικά. Στη νότια πλευρά προσαρτώνται πολλά προσκτίσματα, μεταξύ των οποίων και ένα "τριμερές πρόσκτισμα" στο νότιο κλίτος, που καταλήγει ανατολικά σε ημικυκλική κόγχη Ιερού που συγκοινωνεί με πόρτα με τον κυρίως Ναό και τριμερές Βαπτιστήριο με σταυρόσχημη κολυμβήθρα.
Στον προθάλαμο του Βαπτιστηρίου (εξώτερο οίκο) το δάπεδο είναι ψηφιδωτό ενώ τα άλλα δάπεδα του ναού καλύπτονται από μεγάλες μαρμάρινες πλάκες (συνολικά το δάπεδο είναι μαρμαρόστρωτο με ελάχιστα ψηφιδωτά), μικρότερες πήλινες και πολύχρωμα εξαγωνικά και τετράγωνα μαρμαροθετήματα. Στη νοτιοδυτική πλευρά υψώνεται μνημειακή κρήνη με κόγχες, απ' όπου με σύστημα πήλινων αγωγών το νερό διοχετευόταν στο Βαπτιστήριο. Επίσης, σώζονται πέντε κολόνες και τα ερείπια συνεχόμενης οικοδομής.
Aπό το ναό σώθηκαν πολλά μαρμάρινα αρχιτεκτονικά μέλη, τα περισσότερα από τα οποία σήμερα βρίσκονται στο μουσείο Aρχιτεκτονικών του Iπποτικού κάστρου της Nεραντζιάς. Στη νοτιοδυτική πλευρά σώζεται τμήμα ρωμαϊκών λουτρών ή λουτρώνας (δίπλα στο Βαπτιστήριο) από εκείνους που συνηθίζονταν να κατασκευάζονται τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες κοντά στις μεγάλες βασιλικές.
Επειδή η Βασιλική βρίσκεται χαμηλότερα από το δρόμο, σε περίπτωση βροχής πλημμυρίζει κυριολεκτικά.
Ενδιαφέρον άρθρο στα Ιταλικά για την Παλαιοχριστιανική Βασιλική του Αγίου Γαβριήλ από το Πανεπιστήμιο της Μπολόνια στην Ιταλία εδώ:
Φωτογραφίες: Sophia Karagianni
Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά:
Early Christian Basilica of Saint Gabriel, Psalidi
Between July and August 1935, Italian archaeologists excavated the foundations of the three-aisled basilica of Saint Gabriel (20.60 × 12.40 m).
The site is located in the Psalidi area, a short distance southeast of the town of Kos, next to the coastal road, approximately 20 metres from the sea.
The basilica was named by local residents, as a small chapel dedicated to Saint Gabriel once stood on this spot and collapsed during the 1933 earthquake.
This basilica presents a rather unusual architectural layout. It is a large basilica with a triconch sanctuary, a rectangular narthex, and also a rectangular exonarthex on the western side. Along the southern side, several annexes were added, including a “tripartite annex” attached to the southern aisle, which terminates to the east in a semicircular sanctuary apse. This annex communicates with the main church through a doorway and includes a tripartite baptistery with a cross-shaped baptismal font.
In the anteroom of the baptistery (outer chamber), the floor is mosaic, while the other floors of the church are covered with large marble slabs. Overall, the flooring is predominantly marble-paved, with limited use of mosaics, smaller clay tiles, and polychrome hexagonal and square marble inlays. On the southwestern side, a monumental fountain with niches rises, from which water was channeled to the baptistery through a system of clay pipes. Additionally, five columns and the remains of an adjacent building are preserved.
Numerous marble architectural elements were recovered from the church, most of which are now housed in the Architectural Sculpture Museum of the Knights’ Castle of Neratzia. On the southwestern side, part of Roman baths or a bath complex (next to the baptistery) has also survived—similar to those commonly built near major basilicas during the early Christian centuries.
The largest column bearing a cross is the most impressive surviving element.
Because the basilica lies lower than the road, it is literally flooded during rainfall.
