Παναγία η «Κατεβατή» στην Ανατολική Ζώνη, Αρχαία Αγορά Κω

Παναγία η «Κατεβατή» (Παναγία η Καταιβατή ή Παναγία η Ελεούσα)

Στον κεντρικό αρχαιολογικό χώρο της πόλης της Κω, στην Αρχαία Αγορά, Ανατολική Ζώνη.

Διατηρείται σε αρκετά καλή κατάσταση. Βρισκόταν κρυμμένη κάτω από τον περίβολο του παλαιού, προσεισμικού ναού του Αγίου Νικολάου, του Μητροπολιτικού Ναού. Από τον Κώδικα Κ΄ του Αρχείου Δουλείας πληροφορούμαστε ότι ονομαζόταν «Παναγία του Κύκκου» ή Χωστή. Η ονομασία αυτή εξηγείται από το γεγονός ότι το ναΰδριο ανήκε στην περίφημη Μονή του Κύκκου στην Κύπρο. Ήταν αφιερωμένο στην Παναγία Ελεούσα και πανηγύριζε στις 8 Σεπτεμβρίου. Ο τίτλος «Κατεβατή», που προέρχεται από τη θέση όπου βρίσκεται, είναι μεταγενέστερος.

Στο προσκυνητάρι του Μητροπολιτικού ναού του Αγίου Νικολάου υπάρχει ασημοεπενδεδυμένη εικόνα της «Παναγίας του Κύκκου», η οποία ερμηνεύεται ως εικόνα της Παναγίας Ελεούσας και ίσως ανήκε σε αυτό το παρεκκλήσι. 

Στην ιερή αυτή εικόνα υπάρχει επιγραφή δίπλα στην Παναγία που κρατά τον Χριστό ως Μητέρα του Κυρίου:

ΜΡ. ΘΥ.
Η ΕΛΕΟΥΣΑ
ΤΟΥ ΚΥΚΚΟΥ

ΑΡΓΥΡΩΘΗ Η ΠΑΡΟΥΣΑ ΕΙΚΩΝ
ΔΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΗΣ ΚΑΙ ΔΑΠΑΝΗΣ
ΤΟΥ ΠΝ. Κ. ΠΑΓΚΡΑΤΙΟΥ ΚΩΟΥ

1853. ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

Το 2021 στο ιερό εξωκκλήσι της Παναγίας Κατεβατής ξέσπασε φωτιά από άγνωστη αιτία και προκλήθηκαν σοβαρές ζημιές στο εσωτερικό του ναού. Ανήκει στην Ενορία του Αγίου Νικολάου.

Πηγή: "Εκκλησία Κω Δωδεκανήσου"-Τόμος Πρώτος, βιβλίον Δεύτερον, Αθήνα 1969-Εμμανουήλ Ι. Καρπάθιου
Φωτογραφίες: Sophia Karagianni

Στον ίδιο αρχαιολογικό χώρο υπάρχουν και οι ακόλουθες εκκλησίες:

ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΟΥ ΑΡΡΕΝΑΓΩΓΕΙΟΥ
ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Ο ΝΑΥΚΛΗΡΟΣ
ΠΑΝΑΓΙΑ ΓΟΡΓΟΕΠΗΚΟΟΣ
ΑΓΙΟΙ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΙ ΕΛΕΝΗ, ΑΡΧΑΙΑ ΑΓΟΡΑ, ΚΩΣ

Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά:
PANAGIA “KATEVATI” (Panagia Kataivati or Panagia Eleousa)

The small chapel known as Panagia “Katevati” is located within the central archaeological site of Ancient Agora of Kos, in the eastern sector of the site in Kos. It is preserved in fairly good condition today.

The chapel had remained hidden beneath the enclosure of the old pre-earthquake Metropolitan church of Church of Saint Nicholas. From Codex K of the Archive of Doulia we learn that it was known as “Panagia of Kykkos” or “Chosti.” This name is explained by the fact that the small shrine belonged to the famous Kykkos Monastery in Cyprus.

The chapel was dedicated to Panagia Eleousa and celebrated its feast on 8 September. The later name “Kataivati” (or “Katevati”) derives from the lower position of the chapel, where it is situated below the surrounding ground level.

In the icon stand of the Metropolitan church of Saint Nicholas there is a silver-covered icon of “Panagia of Kykkos.” This icon is interpreted as an image of Panagia Eleousa and may originally have belonged to this very chapel.

On this sacred icon there is an inscription beside the Virgin Mary holding Christ as the Mother of the Lord:

ΜΡ. ΘΥ.

Η ΕΛΕΟΥΣΑ

ΤΟΥ ΚΥΚΚΟΥ

“This icon was silver-plated

through the contributions and expense

of the priest K. Pankratios of Kos

January 1853

In 2021, a fire of unknown cause broke out in the sacred chapel of Panagia Katevati, causing serious damage to the interior of the church.