ΤΟ ΕΘΙΜΟ ΤΩΝ ΙΠΠΟΔΡΟΜΙΩΝ ΤΟΥ ΑΗ ΓΙΩΡΓΗ ΣΤΟ ΠΥΛΙ

ΤΟ ΕΘΙΜΟ ΤΩΝ ΙΠΠΟΔΡΟΜΙΩΝ ΤΟΥ ΑΗ ΓΙΩΡΓΗ ΣΤΟ ΠΥΛΙ

παλαιότερος νικητής των ιπποδρομιών, ο Σταμάτης Βερούτας, στην περιφορά της εικόνας του Αγίου Γεωργίου

Αναβιώνει κάθε χρόνο το πατροπαράδοτο έθιμο των ιπποδρομιών, ανήμερα του Άη Γιώργη του Καβαλάρη στο Πυλί της Κω. Μετά τη λειτουργία, ο περσινός νικητής των ιπποδρομιών, (στη συγκεκριμένη περίπτωση ο Σταμάτης Βερούτας) κάνει περιφορά της εικόνας του Αγίου Γεωργίου, πάνω στο άλογό του.

Ακολουθεί παρέλαση όλων των αλόγων και των αναβατών τους, με ιδιαίτερα εντυπωσιακές παρουσίες-αλόγων και ιππέων- πάνω από 25 σε αριθμό.

Στην συνέχεια ακολουθούν οι Ιπποδρομίες. Την χρονιά που τραβήχτηκαν οι φωτογραφίες έγιναν 4 κούρσες με 11 αναβάτες, και οι 4 νικητές έτρεξαν ανά δύο σ' έναν ημιτελικό. Στον τελικό έτρεξαν οι Ατσαλάκης και Νικολακόπουλος και νικητής αναδείχτηκε ο Ατσαλάκης από το Μαστιχάρι.

 

ο Μάριος Ατσαλάκης πήρε την 1η θέση

1ος Μάριος Ατσαλάκης

ο Νικολακόπουλος Θοδωρής πήρε τη 2η θέση

2ος Θοδωρής Νικολακόπουλος

και ο Σταμάτης Βερούτας πήρε την 3η θέση, ενώ όλοι οι συμμετέχοντες πήραν αναμνηστικά από τους επίσημους.

3ος Σταμάτης Βερούτας

Ο Μητροπολίτης κ.κ Ναθαναήλ έσπασε ένα αυγό στο κεφάλι του αλόγου που κέρδισε τον αγώνα κατά το έθιμο.

ο Σεβασμιώτατος σπάει ένα αυγό στο άλογο που τερμάτισε πρώτο

Σύμφωνα με τον αείμνηστο Βασίλη Χατζηβασιλείου, το έθιμο έχει "υποστεί" κάποιες αλλαγές.

Το έθιμο είχε κάποτε ως εξής: "Στις 23 Απριλίου, που γιορτάζει ο Άη Γιώργης, γίνεται ιδιαίτερα στο Πυλί μεγάλο πανηγύρι. Μετά τη λειτουργία αρχίζουν οι Ιπποδρομίες, ένα πανάρχαιο έθιμο του νησιού, που πιθανόν να έχει τις ρίζες του από το γνωστό σ’ εμάς Δήμο των Ιππιωτών, όπου λέγεται ότι εκτρέφονταν άριστα άλογα για τις ιπποδρομίες των ελληνορωμαϊκών χρόνων.

Εννιά ή δώδεκα καβαλάρηδες ξυπόλυτοι και ξεσκούφωτοι ιππεύουν τ’ άλογά τους χωρίς σέλλα και χαλινάρι και τρέχουν από τρεις κάθε φορά γύρω στα δυο χιλιόμετρα, φθάνοντας στο τέρμα που είναι η εκκλησιά του Άη Γιώργη. Στο μέτωπο του αλόγου, που έρχεται πρώτο στην κάθε τριάδα, σπουν ένα ωμό αυγό. Αφού τρέξουν όλες οι τριάδες, ξεχωρίζουν τα άλογα που ήρθαν πρώτα, για να τρέξουν και πάλι στον τελικό. Στο άλογο που θα νικήσει, η επιτροπή της εκκλησιάς δίνει ένα χρηματικό βραβείο. Το ίδιο έθιμο της ιπποδρομίας γινόταν επίσης και στον Άη Γιώργη του Μακρή στην Καρδάμαινα."

Το έθιμο ξεκινά από τα χρόνια της Τουρκοκρατίας και οι κάτοικοι κατέβαιναν από το Παλιό Πυλί να δουν το "μουλαρίδι" με τα άλογα.Στη θέση του σημερινού ναού που ανακαινίσθηκε μετά την Ενσωμάτωση, υπήρχε μικρό ναΰδριο και πριν γίνει ο χωματένιος αμαξιτός δρόμος της Ιταλοκρατίας (1926-28), υπήρχε καρόδρομος στον οποίο μετά δυσκολίας χωρούσε υποζύγιο με δυο μεγάλα κοφίνια. Δεξιά κι αριστερά, φυσικά, δεν υπήρχαν σπίτια, αλλά μια άγρια ζούγκλα από ακανθώδεις θάμνους "αράμνους" που εμπόδιζαν τα άλογα όταν έτρεχαν δυο δυο και τους αναβάτες. Κάπου συνέβαιναν και ατυχήματα γι' αυτό και οι Ιταλοί επιδίωκαν την κατάργηση του εθίμου. Ανήμερα του Άη Γιώργη το 1933, την ημέρα που έγινε ο μεγάλος σεισμός με 200 κ πλέον θύματα, οι ιπποδρομίες είχαν απαγορευτεί, γι' αυτό και κατά μια εκδοχή ο Άγιος έστειλε το μεγάλο κακό.

Έκτοτε το έθιμο διεξάγεται ανελλιπώς. Το τρέξιμο το αναλάμβαναν οι δραγάτηδες-αγροφύλακες και η αφετηρία ήταν κάπου στην Αγιάκλαυτη, ένα χλμ βόρεια της εκκλησίας. Αυτοί με μια σφυριά έδιναν το σύνθημα της εκκίνησης.

Ας μου επιτραπεί μια μικρή επισήμανση. Αν και φυσικά είμαι υπέρ της αναβίωσης όλων των πατροπαράδοτων εθίμων, παρατήρησα ένα σχετικό βαθμό επικινδυνότητας στη διεξαγωγή των ιπποδρομιών. Παρ' όλο που υπήρχαν αρκετά άτομα στην ομάδα περιφρούρησης, τα οποία έκαναν πραγματικά φιλότιμη προσπάθεια να κρατήσουν το πλήθος πίσω από τα σχοινιά, οι ίδιοι οι "πανηγυριστές" με πλήρη άγνοια κινδύνου, διέσχιζαν το δρόμο καθ' όλη τη διάρκεια των ιπποδρομιών, κρατώντας στα χέρια τους μικρά παιδιά.

Ένας κύριος αποφάσισε να διασχίσει το δρόμο ενώ είχε αρχίσει η κούρσα με αποτέλεσμα να γλυτώσει το ποδοπάτημα για κλάσματα του δευτερολέπτου. Κι επειδή έγιναν κι άλλα μικροατυχήματα, όπως για παράδειγμα έπεσαν άλογο και αναβάτης και εκσφενδονίστηκαν πολλά πέταλα κατά τη διάρκεια της κούρσας. Όλα αυτά με έκαναν να αναρωτηθώ αν τα μέτρα που παίρνονται είναι αρκετά για την ασφάλεια των πανηγυριστών αλλά και των ίδιων των αναβατών και των αλόγων τους.

Δείτε ένα μικρό απόσπασμα από τις ιπποδρομίες:

Πηγή: Ιστορία της Νήσου Κω-Βασίλη Σ. Χατζηβασιλείου (σελίδα 683)
Κωακές καταγραφές από το χθες "Ο Άϊ-Γιώργης, τ'άλογα και οι κούνιες της Λαμπρής" (σ.190-191)-Θανάση Η. Γιωργαλλή
φωτογραφίες: Sophia Karagianni

Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά:

THE TRADITION OF SAINT GEORGE’S HORSE RACES IN PYLI

The long-standing tradition of horse races is revived every year on the feast day of Saint George the Rider, in Pyli on the island of Kos.

After the church service, the previous year’s winner of the races—(in this case, Stamatis Veroutas)—parades the icon of Saint George while riding his horse.

What follows is a parade of all the horses and their riders, with particularly impressive appearances—more than 25 in number.

Then the horse races begin. In the year the photos were taken, four races were held with eleven riders. The four winners competed in pairs in a semi-final, and the final race was between Atsalakis and Nikolakopoulos. The winner was Marios Atsalakis from Mastichari.

Results 2016:

1st place: Marios Atsalakis

2nd place: Thodoris Nikolakopoulos

3rd place: Stamatis Veroutas

All participants received commemorative gifts from the officials.

According to custom, the Metropolitan, His Eminence Nathanael, cracked an egg on the head of the winning horse.

According to the late Vasilis Chatzivassileiou, the tradition has undergone some changes over time.

In earlier times, the custom was as follows:

“On April 23rd, the feast day of Saint George, a great festival takes place in Pyli. After the service, the horse races begin—an ancient tradition of the island, possibly rooted in the ancient municipality of the Hippioi, where it is said that excellent horses were bred for the horse races of Greco-Roman times.

Nine or twelve riders, barefoot and bareheaded, ride their horses without saddle or bridle and race in groups of three for about two kilometers, finishing at the church of Saint George. On the forehead of the horse that comes first in each trio, a raw egg is cracked. After all the groups have raced, the winning horses compete again in the final. The winning horse receives a monetary prize from the church committee. The same horse-racing custom also took place at Saint George Makrys in Kardamena.”

The tradition dates back to the Ottoman period. People used to come down from Old Pyli to watch what was known as the “moularidi” with the horses. Before the current church (renovated after the Dodecanese were united with Greece), there was a small chapel. Before the construction of the dirt road during the Italian period (1926–28), there was only a narrow path barely wide enough for a pack animal with baskets. On both sides there were no houses, but dense, thorny shrubs that made racing dangerous, often causing accidents. For this reason, the Italians sought to abolish the custom.

On Saint George’s Day in 1933, when a devastating earthquake struck with more than 200 victims, the races had been banned—leading some to say that the saint “sent” the disaster.

Since then, the tradition has continued uninterrupted. The starting signal used to be given by the dragatides (rural guards), with a whistle, from a point about one kilometer north of the church.

A brief note:

Although the revival of traditional customs is important, a certain level of danger was observed during the races. Despite the presence of stewards who made genuine efforts to keep spectators behind ropes, many attendees crossed the track during the races, even holding small children.

At one point, a man attempted to cross while a race was already underway and narrowly avoided being trampled. There were also minor accidents—horses and riders falling, and horseshoes being thrown off during the race. All this raises questions about whether the current safety measures are sufficient for spectators, riders, and the horses alike.