Η Μαρία Καλατζοπούλου-Τσιρπανλή μεγάλωσε στην Κω. Στον δρόμο των Μαγκαλιών, για την ακρίβεια. Σπούδασε Νομική αλλά έγινε συγγραφέας. Έχει γράψει τέσσερα βιβλία: ο «Αιγέας» το 2001, « Η Γάτα η Καβάλα η ξελογιάστρα» το 2002, «ο Δρόμος των Μαγκαλιών» το 2005 και το «Συγγρού River» το 2011. Μπορεί τα τέσσερα βιβλία να γράφτηκαν από το ίδιο χέρι αλλά το καθένα είναι ξεχωριστό με πολλούς διαφορετικούς τρόπους, κυρίως όμως για την πρωτοτυπία των ιστοριών και του τρόπου γραφής.
Όσο για την προσωπική μας σχέση, τη Μαρία Καλατζοπούλου Τσιρμανλή την γνώρισα πρώτα μέσα από το πρώτο βιβλίο της "ο Αιγέας" (που αργότερα, στην επανέκδοσή του, μετονομάστηκε σε "ο Αιγέας ξαναβγήκε στη θάλασσα"). Είχα διαβάσει τον Αιγέα και τον είχα αγαπήσει τόσο, ώστε τον πρότεινα και τον διαφήμιζα παντού. Λίγες μέρες αργότερα, εντελώς καρμικά, γνωριστήκαμε σε ένα παιδικό πάρτι, το 2004. Ξανασυναντηθήκαμε στο Πολύκεντρο Θαλασσινού για να μου υπογράψει το βιβλίο της (αχ, και τι αφιέρωση ήταν αυτή!)
Από εκεί ξεκίνησε μια επαφή που κράτησε στον χρόνο. Το 2006 η Επαρχιακή Επιτροπή Πολιτισμού της απένειμε το Βραβείο Τιμής στη Λογοτεχνία, ύστερα από πρότασή μου, εδώ στην Κω (λίγο πιο κάτω μπορείτε να δείτε και το βίντεο από την απονομή). Το 2010 έγινε αναγνώστριά μου στην Ολονύκτια Ανάγνωση της Οδύσσειας (αναγνώστρια Νο25), ενώ το 2011 διοργάνωσα με το Πολύκεντρο Θαλασσινού την παρουσίαση του βιβλίου της «Συγγρού River» και το προλόγισα.
Δηλώνω φανατική αναγνώστρια και την ευχαριστώ θερμά για την τιμή που μου έκανε να μου παραχωρήσει τη συνέντευξη.
Σπουδάσατε Νομική. Πώς έγινε η μεταπήδηση από τη δικηγορία στη συγγραφή ;
Σόφη μου, χίλια ευχαριστώ γιατί ποτέ δε με ξεχνάς! Η αγάπη σου για μένα είναι πολύτιμη και μου δίνει δύναμη να καθίσω μόλις βρω καιρό και να γράψω κάτι καινούργιο.
Και τώρα στην ερώτησή σου. Η Νομική με προσγείωσε κι εκεί που πάντα ταξίδευα στα σύννεφα βρέθηκα να αντιμετωπίζω την καθημερινότητα όπως ακριβώς θέλει ο Νόμος και όχι η Φαντασία. Ίσως αν σπούδαζα φιλολογία να είχα ξεκινήσει τη συγγραφή πιο νωρίς. Βέβαια, για να κάνουμε και το συνήγορο του διαβόλου, πρέπει να παραδεχθούμε πως η Νομική σε απελευθερώνει από τα ταμπού και μπορείς να γράψεις χωρίς προκαταλήψεις ακόμα και για τα πιο δύσκολα ανθρώπινα πάθη και λάθη. Οπωσδήποτε όμως δεν ήταν η Νομική η αιτία που μεταπήδησα στη συγγραφή. Τη συγγραφή την έχεις μέσα σου, σε κυνηγά και σε αφήνει ξάγρυπνο τις νύχτες και κάποτε θέλεις να βγουν στο φως όλα όσα σκέφτεσαι, να τα γράψεις και να μείνουν και για άλλους. Γι’αυτό είμαι και λίγο δύσπιστη στα μαθήματα δημιουργικής γραφής, γιατί πιστεύω πως ο συγγραφέας γεννιέται. Απλώς μια δημιουργική γραφή τον βοηθάει να βρει τον τρόπο να εκφραστεί.
Τρία από τα τέσσερα βιβλία σας διαδραματίζονται στην Κω. Με ποιους τρόπους σας εμπνέει η Κως;
Οι ρίζες μας μάς κυνηγούν σ’όλη μας τη ζωή και, ακόμη κι αν βρεθούμε σε άλλους τόπους, η παιδική μας ηλικία μας στοιχειώνει ακόμη κι αν έχει πίκρες. Για μένα η Κως, το νησί που μεγάλωσα, είναι μέσα μου όπου κι αν πάω, κουβαλάω πρόσωπα αγαπημένα και γεγονότα αξέχαστα. Είχα και μια αρετή: να τα γλυκαίνω με ζάχαρη όλα και να τα βλέπω με τρυφερότητα, χωρίς να κρατώ τα δύσκολα μέσα μου. Έζησα και σε μια Αθήνα απρόσωπη όπου μου έλειψαν η γειτονιά, η συμπαράσταση στις αναποδιές. Αυτή η αποξένωση από τον διπλανό άγνωστο στο τρόλεϊ μου έπεσε πολύ βαριά. Για μένα το νησί μας είναι αυτό που λένε ‘τα καλύτερά μας χρόνια’ και γι’ αυτό ό,τι και να γράψω εκεί θα ξαναγυρίζω. Ακόμα και αν τοποθετήσω πρόσωπα και γεγονότα στην Παταγονία.
Ξεχωρίζετε κάποιο από τα βιβλία σας;
Όχι, δεν ξεχωρίζω κανένα από τα βιβλία μου και, για να πω την αλήθεια, τα θεωρώ παιδιά μου. ‘ Έκανα μια κόρη και τέσσερα βιβλία’ λέω όταν με ρωτούν για τη ζωή μου. Αγαπώ τον ‘Αιγέα’ γιατί είναι το πρώτο μου βιβλίο και έχει μέσα του όλη την ιστορία του νησιού μας. Αγαπώ τη ‘Γάτα, την Καβάλα’ γιατί είναι το βιβλίο στο οποίο πειραματίστηκα να βγάλω από μέσα μου το νησί μου και να γράψω για άλλα μέρη, όχι και τόσο οικεία για μένα και νομίζω ότι τα κατάφερα. Ο πρώην δήμαρχος της Καβάλας, ο κ. Εριφυλίδης, διάβασε τη ‘Γάτα’, με έψαξε και με πήρε τηλέφωνο και με ρώτησε : ‘Πότε έγινε ο φόνος αυτός; Ανέτρεξα σε όλη τη βιβλιογραφία και δεν τον βρήκα.’ Αυτό για μένα ήταν η πιο μεγάλη ικανοποίηση, γιατί έγινε πιστευτή η μυθοπλασία μου από κάποιον που ήξερε τόσο καλά την πόλη. Ο ‘Δρόμος των Μαγκαλιών’ τα λέει όλα. Είναι το βιβλίο με το οποίο προσπαθώ να μπω στη γυναικεία ψυχολογία, αυτή που σέρναμε μέσα μας οι γυναίκες της εποχής μου στο νησί μας. Κάθε χαρακτήρας είναι και μια γυναίκα ηρωίδα για εκείνη την περασμένη εποχή του ’55. Τέλος, στο ‘Συγγρού River’ βάζω στην αγκαλιά της Δόξας, μιας απλής οικιακής βοηθού, όλα τα συναισθήματα καταπιεσμένων γυναικών σε μια Αθήνα πιο ανθρώπινη από αυτήν του σήμερα. Η Δόξα είναι, ίσως, η πιο αγαπημένη μου ηρωίδα.
 |
| *Το τελευταίο της βιβλίο, "Συγγρού River", παρουσίασε η συμπατριώτισσά μας, Μαρία Καλατζοπούλου-Τσιρπανλή, στο Πολύκεντρο Θαλασσινού, σε μια κατάμεστη αίθουσα, στις 02/07/2011. Για το βιβλίο και τη συγγραφέα μίλησε ο αείμνηστος διευθυντής και εκδότης της εφημερίδας Βήμα της Κω, Γιάννης Ιωαννίδης. Προλόγισε η εκπαιδευτικός Σοφία Καραγιάννη. Αποσπάσματα διάβασε ο Μιχάλης Σβύνος και την εκδήλωση πλαισίωσε η Μικτή Χορωδία Κω υπό τη Διεύθυνση του μαέστρου Νίκου Γκαναβούρα. |
 |
| Βήμα της Κω 07.07.2011 |
Γνώρισαν τα βιβλία σας την επιτυχία και την απήχηση που τους άξιζε;
Όχι. Και αυτό το ακούω στα τηλέφωνα που με παίρνουν αναγνώστες άγνωστοι σε μένα, καθώς και νεαρές γυναίκες οι οποίες έχουν μεγαλώσει με μια άλλη κουλτούρα. Όλοι με ρωτούν γιατί δεν με γνώριζαν ως τώρα. Καμιά φορά οι συγγραφείς προωθούνται από τους εκδότες. Πάντως τα καλά βιβλία ποτέ δεν πεθαίνουν, κάποτε αποκτούν την απήχηση που τους αξίζει. Για μένα οι κριτικές των αναγνωστών είναι και η μεγάλη μου επιβράβευση.
Ποιο είναι το αγαπημένο σας βιβλίο;
Από την ελληνική λογοτεχνία ‘Ο Άγιος της Μοναξιάς’ της Ιωάννας Καρυστιάνη. Και από την ξένη ‘Ο Θεός των μικρών πραγμάτων’ της Ινδής Arundhati Roy. Βέβαια, αγαπώ και πάρα πολλά άλλα, αλλά πώς να τα αναφέρω όλα;
Πώς νιώσατε όταν η Επαρχιακή Επιτροπή Πολιτισμού σας απένειμε το Βραβείο Τιμής για τη λογοτεχνία το 2006;
Ένιωσα μεγάλη συγκίνηση, και πάντα ήθελα να πω ένα μεγάλο ευχαριστώ γι’αυτή τη διάκριση. Νιώθω υπερήφανη που η πατρίδα μου μ’αγαπά, νιώθω ν’ανεβαίνω στα ύψη που νέοι και νέες, όταν για λίγο έρχομαι στο νησί, με σταματούν στο δρόμο και με ρωτούν αν είμαι η συγγραφέας. Τους ευχαριστώ όλους.
Ο ρόλος της γιαγιάς έχει επηρεάσει τη συγγραφική σας απόδοση;
Έγινα γιαγιά και ολοκληρώθηκα ως άνθρωπος. Κατάλαβα την αξία της ζωής και θεώρησα πως αυτή είναι πιο μεγάλη από τη συγγραφή. Γι’ αυτό και σταμάτησα προσωρινά να γράφω για να μεγαλώσω τα τρία παιδιά του παιδιού μου, από τα οποία πήρα τη μεγαλύτερη ανταπόδοση αγάπης. Βλέπω στα μάτια τους το φως της ζωής, μου δίνουν δύναμη και, πιστεύω, σε κανένα χρόνο θα βρω τον καιρό να συνεχίσω τη συγγραφή.
Έχουν περάσει χρόνια από το ‘Συγγρού River’. Υπάρχει στα σκαριά κάτι καινούργιο;
Μόνο στο μυαλό υπάρχει, όχι στο χαρτί. Και ένας τίτλος: ‘Θεός, Θάνατος, Θυμός’. Άραγε, θα μου επιτρέψει ο Θεός να αποτυπώσω στο χαρτί το Θυμό μου για τον Θάνατο;
Σας το εύχομαι ολόψυχα. Ένα μήνυμα για τους Κώους αναγνώστες, φίλους και συγγενείς;
Να διαβάζετε βιβλία. Και αν μέσα έχετε το μικρόβιο της συγγραφής, μην το αφήνετε να κοιμάται, ξυπνήστε το. Θα σας κάνει να νιώσετε ολοκληρωμένοι. Αντέξτε την κρίση αυτή (που ίσως να μην τη νιώσατε και τόσο στο νησί μας) ταξιδεύοντας στον κόσμο του βιβλίου. Σας ευχαριστώ για την αγάπη σας.
 |
| από την παρουσίαση του "Συγγρού River", το 2011 |
 |
| 15 χρόνια μετά, το 2026 |
Το ακόλουθο βίντεο είναι από την Απονομή Βραβείου Τιμής στη Λογοτεχνία από την Επαρχιακή Επιτροπή Πολιτισμού Δήμου Κω (2006) (0:00-7:20)
Η ζωή είναι ένα φεγγάρι με μια ορατή και μια αθέατη πλευρά. Μια πλευρά αποτραβηγμένη από τα αδιάκριτα βλέμματα κ απ' το φως. Εκεί κρύβονται μυστικά περάσματα ψυχής κι ανεμοδαρμένες ελπίδες, κυνηγημένα όνειρα και γκρίζοι φόβοι, σιωπηλές προσδοκίες και λήθη. Σχηματίζοντας ομόκεντρους κύκλους στο άπειρο κάποτε οι αφανείς σκιώδεις πλευρές μας συναντώνται, εφάπτονται , αφομοιώνονται. Πολλούς τέτοιους κύκλους θα δείτε να διαγράφονται σε τρία πολύ σημαντικά βιβλία. Το πρώτο της μυθιστόρημα, ο Αιγέας εκδόθηκε για πρώτη φορά από τις εκδόσεις Δωδώνη το 2001 και επανακυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Εμπειρία Εκδοτική το 2002 με τον τίτλο «Ο Αιγέας ξαναβγήκε στη θάλασσα». Ακολούθησε το δεύτερό της μυθιστόρημα «Η γάτα η Καβάλα η ξελογιάστρα» από την Εμπειρία Εκδοτική το 2003,και το πιο πρόσφατο « Ο δρόμος των μαγκαλιών» το 2005.
Οι ήρωες των βιβλίων αυτών είναι απλοί και άμεσοι και παράλληλα πολύπλοκοι κι εμείς ερχόμαστε κοντά τους σαν να είμαστε κομμάτι τους και ταξιδεύουμε μαζί τους σ΄ έναν λογοτεχνικό χάρτη εποχών και τόπων. Από τα μικρασιατικά παράλια του 1922 μέχρι την Κω και την Καβάλα της δεκαετίας του 50 χαράσσονται διαδρομές ανθρώπινων ιστοριών και συναισθημάτων, τοπία μνήμης και ιστορίας που καλούν τον αναγνώστη να θυμηθεί, να νιώσει να ταξιδέψει, να νοσταλγήσει.
Η Μαρία Καλατζοπούλου-Τσιρπανλή γεννήθηκε το 1945 στην Κω. Γονείς της ο Γιάννης και η Στεργία Τσιρπανλή το γένος Σβύνου, οικογένεια γνωστή στην Κω, δεύτερη η Μαρία ανάμεσα σε τέσσερα παιδιά στην οικογένεια. Το 1963 τελείωσε το Ιπποκράτειο Γυμνάσιο και πέρασε στη Νομική Σχολή Αθηνών. Αποφοίτησε το 1968. Πήρε την άδεια δικηγορίας αλλά δεν εργάστηκε. Παντρεύτηκε και έκανε οικογένεια. Ζει στην Αθήνα αλλά ποτέ δεν ξεχνάει την Κω.
Σχετική Ανάρτηση: ΟΣΙΑ ΜΕΛΩ (Διαβάστε μια απίθανη συγκυρία, σχεδόν καρμική, με αφορμή το μυθιστόρημα "Συγγρού River" και την Οσία Μελώ.
Maria Kalatzopoulou-Tsirpanli grew up on Kos. On Magkalion Street, to be precise. She studied Law but became a writer. She has written four books: “Aegeas” in 2001, “The Cat, Kavala, the Enchantress” in 2002, “The Road of Magkalion” in 2005, and “Syggrou River” in 2011. Although the four books were written by the same hand, each one is distinct in many different ways, above all because of the originality of their stories and writing style.
As for my personal relationship with her, I first came to know Maria Kalatzopoulou-Tsirpanli through her first book, “Aegeas” (which was later renamed “Aegeas Went Back to the Sea” when it was reissued). I had read Aegeas and loved it so much that I recommended it and promoted it everywhere. A few days later, quite by fate, we met at a children's party, in 2004. We met again at the Thalassinos Cultural Centre so that she could sign her book for me (oh, and what a dedication that was!).
From there began a contact that has lasted through the years. In 2006, the Provincial Cultural Committee awarded her the Honorary Award for Literature, following my nomination, here on Kos (a little further down you can also watch the video of the award ceremony). In 2010, she became one of the readers at my All-Night Reading of the Odyssey (Reader No. 25), while in 2011 I organised, together with the Thalassinos Cultural Centre, the presentation of her book “Syggrou River”, and I gave the introductory speech.
I declare myself a devoted reader of hers and warmly thank her for the honour she did me by granting me this interview.
You studied Law. How did you make the transition from practising law to writing?
My Sophie, a thousand thanks because you never forget me! Your love for me is precious and gives me the strength to sit down, as soon as I find the time, and write something new.
And now to your question. Law brought me down to earth, and where I had always travelled among the clouds, I found myself having to face everyday life exactly as the Law demands, and not as Imagination does. Perhaps if I had studied Literature, I would have begun writing earlier. Of course, to play devil’s advocate, we must admit that studying Law frees you from taboos and allows you to write without prejudices, even about the most difficult human passions and mistakes. In any case, however, Law was not the reason I turned to writing. Writing is something you have inside you; it pursues you and keeps you awake at night, and at some point you want everything you think about to come to light, to write it down and leave it behind for others as well. That is why I am also somewhat sceptical about creative writing courses, because I believe that a writer is born. Creative writing simply helps a writer find the way to express themselves.
Three of your four books are set on Kos. In what ways does Kos inspire you?
Our roots pursue us throughout our lives and, even if we find ourselves in other places, our childhood continues to haunt us, even if it contains bitterness. For me, Kos, the island where I grew up, is inside me wherever I go; I carry with me beloved faces and unforgettable events. I also had a virtue: I would sweeten everything with sugar and see everything with tenderness, without keeping the difficult things inside me. I also lived in an impersonal Athens where I missed the neighbourhood, the support in times of difficulty. This alienation from the unknown person sitting next to you on the trolleybus weighed heavily on me. For me, our island is what they call “our best years,” and that is why, whatever I write, I will return there. Even if I set the characters and events in Patagonia.
Do you have a favourite among your books?
No, I do not single out any of my books and, to tell the truth, I consider them my children. “I had one daughter and four books,” I say when people ask me about my life.
I love Aegeas because it is my first book and contains the whole history of our island. I love The Cat, Kavala, the Enchantress because it is the book in which I experimented with bringing my island out of me and writing about other places, places that were not so familiar to me, and I think I succeeded. The former mayor of Kavala, Mr. Erifyllidis, read The Cat, searched for me and called me, asking: “When did this murder take place? I went through all the bibliography and I couldn’t find it.” For me, that was the greatest satisfaction, because my fiction had been believed by someone who knew the city so well.
The Road of Magkalion says it all. It is the book in which I try to enter into the psychology of women, the psychology that the women of my generation on our island carried within them. Each character is a woman who is a heroine of that bygone era of ’55.
Finally, in Syggrou River, I place in the arms of Doxa, a simple domestic worker, all the feelings of oppressed women in an Athens that was more human than today’s. Doxa is perhaps my favourite heroine.
The latest book by our fellow islander, Maria Kalatzopoulou-Tsirpanli, “Syggrou River,” was presented at the Thalassinou Cultural Centre, in a packed hall, on 02/07/2011. The late director and publisher of the newspaper Vima tis Ko, Giannis Ioannidis, spoke about the book and the author. The introductory speech was given by educator Sophia Karagianni. Excerpts were read by Michalis Svynos, and the event was accompanied by the Kos Mixed Choir under the direction of conductor Nikos Gkanavouras.
Vima tis Ko, 07.07.2011
Did your books achieve the success and response they deserved?
No. And I hear this in the phone calls I receive from readers who are strangers to me, as well as from young women who have grown up with a different culture. They all ask me why they had not known about me until now. Sometimes writers are promoted by their publishers. In any case, good books never die; at some point they gain the response they deserve. For me, the readers’ reviews are also my greatest reward.
What is your favourite book?
From Greek literature, The Saint of Loneliness by Ioanna Karystiani. And from foreign literature, The God of Small Things by the Indian writer Arundhati Roy. Of course, I love many others as well, but how could I mention them all?
How did you feel when the Provincial Cultural Committee awarded you the Honorary Award for Literature in 2006?
I was deeply moved, and I have always wanted to say a big thank you for this distinction. I feel proud that my homeland loves me; I feel myself rising to the heights when young men and women, whenever I come to the island for a while, stop me in the street and ask me if I am the writer. I thank them all.
Has the role of grandmother influenced your writing?
I became a grandmother and was fulfilled as a human being. I understood the value of life and felt that it was greater than writing. That is why I temporarily stopped writing in order to raise my child’s three children, from whom I received the greatest return of love. I see the light of life in their eyes; they give me strength and, I believe, within a year I will find the time to continue writing.
Years have passed since Syggrou River. Is there anything new in the making?
Only in my mind, not on paper. And there is a title: “God, Death, Anger.” I wonder, will God allow me to put my anger at Death down on paper?
I sincerely hope so. A message for the readers, friends and relatives of Kos?
Read books. And if you have the germ of writing inside you, do not let it sleep; wake it up. It will make you feel fulfilled. Endure this crisis (which perhaps you have not felt quite so strongly on our island) by travelling through the world of books. Thank you for your love.
From the presentation of “Syggrou River,” 2011
*THE CV OF MARIA KALATZOPOULOU-TSIRPANLI
Life is a moon with a visible and an unseen side. A side withdrawn from prying eyes and from the light. There lie hidden secret passages of the soul and wind-battered hopes, pursued dreams and grey fears, silent expectations and oblivion. Forming concentric circles in infinity, at times our unseen, shadowy sides meet, touch one another and become assimilated. Many such circles can be seen traced in three very important books.
Her first novel, “Aegeas,” was first published by Dodoni Publishers in 2001 and was reissued by Empeiria Ekdotiki in 2002 under the title “Aegeas Went Back to the Sea.” Her second novel, “The Cat, Kavala, the Enchantress,” followed, published by Empeiria Ekdotiki in 2003, and her most recent one, “The Road of Magkalion,” in 2005.
The protagonists of these books are simple and direct and, at the same time, complex, and we come close to them as though we were part of them, travelling with them across a literary map of eras and places. From the Asia Minor coast in 1922 to Kos and Kavala in the 1950s, paths of human stories and emotions are traced, landscapes of memory and history that invite the reader to remember, to feel, to travel and to feel nostalgia.
Maria Kalatzopoulou-Tsirpanli was born in 1945 in Kos. Her parents were Giannis and Stergia Tsirpanli, née Svynou, a family well known on Kos. Maria was the second of four children in the family. In 1963, she graduated from the Hippocratean Gymnasium and was admitted to the Law School of the University of Athens. She graduated in 1968. She obtained her licence to practise law but never worked as a lawyer. She married and started a family. She lives in Athens but never forgets Kos.
