ΑΓΙΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΤΗ ΒΟΥΡΙΝΝΑ

ΑΓΙΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΤΗ ΒΟΥΡΙΝΝΑ

Στην περιοχή Βουρίννα ή Βορίνα βρίσκεται η εκκλησία του Αγίου Μηνά, αλλά και το εκκλησάκι της Αγίας Φωτεινής- στο Αρχονταρίκι της παρακείμενης οικίας-, που χτίστηκαν με αγάπη και μεράκι από τον παπα-Γιώργη τον Παπαθωμά και την οικογένειά του σε ιδιόκτητο κτήμα.

Για τον Άγιο Μηνά έχω γράψει στην ανάρτηση ΑΓΙΟΣ ΜΗΝΑΣ, ΒΟΥΡΙΝΝΑ και μεταξύ άλλων ανέφερα ότι η οικοδόμηση του Ησυχαστηρίου ξεκίνησε από ένα τάμα της οικογένειας του πρωτοπρεσβύτερου Γεωργίου Παπαθωμά προς τον πεθερό του Μηνά Κασσιώτη, ο οποίος δώρισε την περιοχή στην κόρη του, πρεσβυτέρα Φωτεινή.

Πριν λίγες μέρες έφυγε από τη ζωή η πρεσβυτέρα Φωτεινή και με αφορμή τη γιορτή της Αγίας Φωτεινής της Σαμαρείτιδος, που γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 26 Φεβρουαρίου, είπα να γράψω δυο λόγια για την Αγία Φωτεινή της Βουρίννας. Όπως μου είπε η εγγονή της, η Στέλλα, αγαπημένη πρώην μαθήτρια και συνάδελφος, "Η γιαγιά μου ήταν και δασκάλα οικοκυρικής πριν παντρευτεί τον Παπά-Γιώργη. Δίδασκε στο χωριό της Αντιμάχειας νοικοκυριό. Κοντά της είχε και το δεσπότη, όπως είπε ο ίδιος στην κηδεία της. Ήταν πρόεδρος στη Φιλόπτωχο και αντιπρόεδρος ένα διάστημα".

Ο εξαίρετος συνταξιούχος δάσκαλος, Νίκος Γιακαλλής, σε ένα ποστ στο Facebook αναφέρει: "....Μια κοπέλα με κυματιστά καστανά τα μαλλιά της, λεπτή, σεμνή και χαμογελαστή, έρχεται από ένα άλλο μέρος, άγνωστη σε σένα και διδάσκει τα κορίτσια σας. Οικοκυρικά. Ράψιμο, κέντημα, τα του σπιτιού. Είναι άνθρωπος της θρησκείας, του Θεού. Τη βλέπεις και την καμαρώνεις, νέα ανάμεσα στα νιάτα, χαμογελαστή, μια ακόμη ανάμεσα στις κοπέλες σας..... 

Ο μικρός ναός αφιερωμένος στην Αγία Φωτεινή

...Η κοπέλα εκείνη με τα σπαστά καστανά μαλλιά, την πίστη, το χαμόγελο, τη σεμνότητα και τη διακριτικότητα που σου τραβούσε εσένα ιδιαίτερα την προσοχή, σαν πρώτη ανάμεσα σε ίσες, βρήκε ένα σύντροφο, Αντιμαχείτη και έστησαν οικογένεια. Ο πρωτογιός του Δαυί του εισπράκορά σας, του << Αψούμε>> που το βρίσκαμε εμείς. Καλός και αυτός. Έγινε ιερέας και δάσκαλος. Συνάδελφος σου. Έκαμαν και πολλά παιδιά. Ευτυχία. Οικογένεια του Θεού.

Προχθές η νια δασκάλα των Οικοκυρικών της παιδικής σου ηλικίας, πλήρης ημερών πια, έφυγε για το μεγάλο το ταξίδι της αφού έζησε μια ανθρώπινη, αξιοπρεπή ζωή.

Όλα φεύγουν, όλα αλλάζουν και χάνονται. Η ζωή όμως συνεχίζει και τραβά την ανηφόρα με τις χαρές και τις λύπες της.

Εκείνο που μένει τελικά είναι κάτι μικρές φλογίτσες ανάμεσά μας. Δυσκολοδιάκριτες αλλά καθάριες. Που αποπνέουν πίστη, δόσιμο, ελπίδα, αγάπη. Παράδειγμα. Πρέπει να τα είχε πλέρια και να τα προσέφερε απλόχερα η δασκάλα που καθοδηγούσε τα κορίτσια και τα αγόρια σας στον αγροτικό εκείνο το σύλλογο του χωριού σας. Για να ζήσουν, πάσκιζε και να προετοιμαστούν για μια καλύτερη ζωή. Πιο όμορφη.

Το όνομά της ήταν:

Φωτεινή.

Από το φως…"

2011- ο παπα Γιώργης και η Πρεσβυτέρα του μας ξεναγούν στον Άγιο Μηνά και στο σπίτι τους. 

Πηγή: Προφορική Μαρτυρία: Στέλλα Παπαθωμά

Νίκος Γιακαλλής

Φωτογραφίες: Sophia Karagianni  

Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά:

SAINT PHOTINI AT VOURINNA

In the area of Vourinna (or Vorina) stands the church of Saint Minas, as well as the small chapel of Saint Photini—located in the reception hall (Archontariki) of the adjacent house. Both were built with love and devotion by Father George Papathomas and his family on privately owned land.

I have written previously about Saint Minas in the post Saint Minas, Vourinna, mentioning among other things that the construction of the Hesychasterion began as a vow made by the family of Protopresbyter Georgios Papathomas to his father-in-law, Minas Kassiotis, who donated the land to his daughter, The Priest's Wife, Photini.

A few days ago, Photini passed away. On the occasion of the feast of Saint Photini—celebrated each year on February 26—I felt compelled to write a few words about Saint Photini of Vourinna. As her granddaughter Stella, a beloved former student and colleague, told me: “My grandmother was also a home economics teacher before she married Father George. She taught housekeeping in her village of Antimachia. Even the Bishop was close to her, as he himself mentioned at her funeral. She served as president of the Philoptochos (Ladies’ Philanthropic Society) and for a time as vice-president.”

The distinguished retired teacher, Nikos Giakallis,  wrote in a Facebook post:

“...A young woman with wavy chestnut hair, slender, modest, and smiling, arrives from elsewhere—unknown to you—and teaches your girls. Home economics. Sewing, embroidery, the running of a household. A woman of faith, of God. You see her and admire her, young among the young, smiling, one more among your daughters...

...That young woman with the soft chestnut hair, her faith, her smile, her modesty and discretion—who especially caught your attention, first among equals—found a companion from Antimachia and they built a family. The eldest son of Daví, your tax collector, whom we used to call ‘Apsoumes.’ A good man too. He became a priest and a teacher. Your colleague. They had many children. Happiness. A family of God.

The other day, the young home economics teacher of your childhood, now full of years, departed on her great journey, having lived a humane and dignified life.

Everything passes, everything changes and fades. Yet life goes on, climbing uphill with its joys and sorrows.

What ultimately remains are small flames among us—hard to discern, yet clear. They radiate faith, generosity, hope, love. An example. She must have possessed these abundantly and offered them generously—the teacher who guided your girls and boys in that rural association of your village. She struggled so they might live and prepare for a better life. A more beautiful one.

Her name was:

Photini.

From light…”

In 2011, Father George and his Wife, Photini guided us through the church of Saint Minas and their home.

Source: Oral testimony of Stella Papathomas

Nikos Giakallis

Photographs: Sophia Karagianni

Ο Βασίλης Καψιμάλης της Ζιας

Ο Βασίλης Καψιμάλης της Ζιας

Τον πετυχαίναμε συχνά στη Ζια. Πρώτη φορά τον είδα να κάθεται μόνος του στον Νερόμυλο της Ζιας να απολαμβάνει μια φρέσκια λεμονάδα, τον Μάιο του 2012. Πιάσαμε την κουβέντα και τον βομβάρδισα με ερωτήσεις για τον Νερόμυλο και τη Ζια. Άνθρωπος απλός, φιλικός και φιλόξενος.

Τον συναντούσαμε στις πεζοπορίες μας στη Ζια, με το μπαστουνάκι του, το πυκνό μουστάκι του, τον μπερέ ή το καπέλο του, πάντα καλοντυμένο και κεφάτο. Έπιανε την κουβέντα με τον Γιάννη τον Κασιώτη κι εγώ έβρισκα ευκαιρία να τον φωτογραφίζω τόσο ωραίος και κοτσονάτος που φαινόταν!

Εγώ, όμως, όνομα δεν ήξερα. Μέχρι σήμερα. Ένα από τα εγγόνια του πηγαίνει στο σχολείο μου. Είδε, λοιπόν, το άρθρο μου για τον ΝΕΡΟΜΥΛΟ ΤΗΣ ΖΙΑΣ (ή κάποιος τον ενημέρωσε), όπου συμπεριλαμβανόταν μία φωτογραφία του παππού. Με ρωτάει, λοιπόν, αν ήξερα τον παππού, καθώς η φωτογραφία έφερε την σφραγίδα μου. Τον έλεγαν Βασίλη Καψιμάλη.

Το εκφραστικό πρόσωπο, η εμβληματική φυσιογνωμία απέκτησε όνομα. Άραγε πόσους εκατοντάδες ανθρώπους έχω φωτογραφίσει που δεν ήξερα το όνομά τους? Ο Βασίλης Καψιμάλης έφυγε από τη ζωή στις 20/12/2019, σε ηλικία 85 ετών.

Ήταν πατέρας 6 παιδιών και παππούς πολλών εξαιρετικών εγγονιών. Ένας γίγαντας με καρδιά μικρού παιδιού. Γεροδεμένος, εργατικός (η τσάπα, το φτυάρι και το καρότσι «υπέφεραν» στα χέρια του), με ιδιαίτερη αγάπη για το χωριό του.
Άνθρωπος της παρέας, μερακλής, χιουμορίστας. Τις μέρες των εορτών συνήθιζε να παίζει τα κάλαντα με την τσαμπούνα. 

Αυτό το άρθρο το χαρίζω στον Γιάννη, τον εγγονό του.

με πληροφορίες από Aegeanews

Φωτογραφίες: Sophia Karagianni

Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά:

Vasilis Kapsimalis of Zia

We often ran into him in Zia. The first time I saw him, he was sitting alone at the Watermill of Zia, enjoying a fresh lemonade, back in May 2012. We struck up a conversation, and I bombarded him with questions about the watermill and Zia. A simple, friendly, and hospitable man.

We would meet him on our hikes around Zia, with his walking stick, his thick moustache, his beret or hat, always well dressed and cheerful. He would chat with Giannis Kassiotis, and I would take the opportunity to photograph him—he looked so handsome and robust!

I didn’t know his name, though. Until today. One of his grandchildren attends my school. He saw my article about the Watermill of Zia (or perhaps someone informed him), which included a photo of his grandfather. He asked me whether I knew his grandfather, since the photo bore my signature. His name was Vasilis Kapsimalis.

That expressive face, that emblematic figure, finally had a name. I wonder how many hundreds of people I have photographed without knowing their names. Vasilis Kapsimalis passed away on 20/12/2019, at the age of 85.

He was the father of six children and the grandfather of many wonderful grandchildren. A giant with the heart of a small child. Strong, hardworking (the hoe, the shovel, and the wheelbarrow “suffered” in his hands), with a special love for his village. A sociable man, a true connoisseur of life, full of humor. During the holiday season, he used to play the carols on the tsabouna (traditional bagpipe).

I dedicate this article to Giannis, his grandson.

ΤΟ ΚΡΥΟΝΕΡΙ, η πηγή με το κατάψυχρον ύδωρ

ΤΟ ΚΡΥΟΝΕΡΙ, η πηγή με το κατάψυχρον ύδωρ

Το Κρυονέρι είναι μια ακόμη ξεχωριστή πηγή της Κω, γνωστή από παλιά για το ιδιαίτερα παγωμένο νερό της – «κατάψυχρον ύδωρ», όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται. Συναντάται στο τέλος μιας απαιτητικής πεζοπορικής διαδρομής· η πρόσβαση μέχρι εκεί κουράζει, όμως η δροσιά που επικρατεί στον χώρο, ειδικά τους ζεστούς μήνες, ανταμείβει τον οδοιπόρο. Ο Ιάκωβος Ζαράφτης περιγράφει το Κρυονέρι ως βραχώδες οροπέδιο, ανάμεσα στους γεωθερμικούς κόλπους των Βολκάνων και του Χαβάρου, δίνοντάς του έναν ιδιαίτερο φυσικό και τοπωνυμικό χαρακτήρα. Η πηγή συνδέεται και με γειτονικές τοποθεσίες όπως Οσία Μελώ, Κοκκινόνερο, Βολκάνοι-Βόρκα, Αχτενιάς, Βουρίννα, και Άγιος Μηνάς, αποτελώντας μέρος ενός πλούσιου τοπικού δικτύου μνήμης, φύσης και διαδρομών.

Σκανδαλίδης: Κρυόννερο, το (Κ): "από το κατάψυχρον ύδωρ αυτής". Ο Ιάκωβος Ζαράφτης είχε ευαισθησία στην περιγραφή πηγών: "βραχώδες οροπέδιον του Κρύου Νερού, όπερ είναι ούτως ειπείν, το κεκαυμένον κρανίον των υπ'αυτό αμφοτέρωθεν θειούχων γεωκόλπων των Βολκάνων προς Β. και του Χαβάρου προς Ν."

Ζαράφτης: Πέραν του Ακτενιά προς Δ. απαντάται παραποτάμιον με ύδατα ανάμικτα μετά μεταλλικών ονομαζόμενον του Βολκάνου. Τούτων άνωθεν ανέρχονται γόνιμοι κλιτύες της Βουρίννας προς Α., του Κρύου Νερού προς Δ. Το υψηλόν τούτο μέρος και δασώδες από κυπαρίσσους σκιερούς έχει κατάψυχρον ύδωρ πηγής υπό την σκιάν των υψηλών πλατέων κυπαρίσσων και των υπερυψήλων βουνωδών βράχων, όπερ φέρει το όνομα Κρύον Νερόν. Κάτωθεν του Κρύου Νερού αι γόνιμοι κλιτύες καταντώσιν εις τους Βολκάνους και το Κοκκινόνερον.

Ζάρακας: Κρυόννερο, το: στα βόρεια της τοποθεσίας "Κοκκινόμαλο", πεδινή τοποθεσία και βρύση με πολύ κρύο νερό. (Ο Ζάρακας αναφέρεται κι αυτός στο Κρυόννερο, αλλά παρ' όλο που δεν γνωρίζω άλλη πηγή με το όνομα Κρυονέρι, διατηρώ τις αμφιβολίες μου ότι αναφέρεται στη συγκεκριμένη πηγή, καθώς δεν κατάφερα να εντοπίσω το τοπωνύμιο "Κοκκινόμαλο" και η λέξη "πεδινή" δεν θα εξέφραζε το σημείο που βρίσκεται-οπότε μένω στην ετυμολογία του Σκανδαλίδη που τη δανείζεται από τον Ζαράφτη)

Η πεζοπορία μας ήταν συνήθως η εξής διαδρομή: Οσία Μελώ, Κοκκινόνερο, Βολκάνοι-Βόρκα, Αχτενιάς, Βουρίννα, Αγία Φωτεινή, Άγιος Μηνάς και πάντα καταλήγαμε στο Κρυονέρι. Το ήθελε πολύ ο Μάνος Μαστρογιώργης.

Πηγή: Νικολάου Αθ. Ζάρακα-Τοπωνύμια της Νήσου Κω

Μιχάλη Ευστ. Σκανδαλίδη-Τοπωνυμικά και Ονοματικά της Νήσου Κω

Ιάκωβου Ζαράφτη: Κώια Α' (σελίδες 34, 51)

Φωτογραφίες: Sophia Karagianni

Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά:

KRYONERI, the Spring of Icy-Cold Water

Kryoneri is another distinctive spring of Kos, known since antiquity for its exceptionally cold water—described as “katápsychron hydor” (“icy-cold water”). It is encountered at the end of a demanding hiking route; reaching it can be tiring, yet the coolness that prevails in the area, especially during the hot months, rewards the traveler.

Iakovos Zarafitis describes Kryoneri as a rocky plateau situated between the geothermal bays of Volkanon and Chavaro, giving it a unique natural and toponymic character. The spring is also connected with neighboring locations such as Osia Melo, Kokkinonero, Volkanoi–Vorka, Achtenias, Vourinna, and Agios Minas, forming part of a rich local network of memory, nature, and walking routes.

Skandalidis: Kryonnero (neuter): “from its icy-cold water.”

Iakovos Zarafitis showed particular sensitivity in his descriptions of springs:

“the rocky plateau of Kryo Nero, which may be described as the scorched skull above the sulfurous geothermal bays lying beneath it, that of Volkanon to the north and Chavaro to the south.”

Zaraftis: “Beyond Achtenias to the west lies a riverside area with waters mixed with minerals, known as Volkanon. Above these rise fertile slopes: Vourinna to the east and Kryo Nero to the west. This high, wooded area, shaded by tall cypress trees, has a spring of icy-cold water beneath the shade of lofty plane trees, cypresses, and towering rocky cliffs, which bears the name Kryo Nero. Below Kryo Nero, the fertile slopes descend toward Volkanon and Kokkinonero.”

Zarakas:Kryonnero: north of the locality ‘Kokkinomalo,’ a lowland area and a fountain with very cold water. (Zarakas also refers to Kryonnero, but although I am not aware of another spring bearing this name, I retain my doubts that he refers to this particular one, as I was unable to locate the toponym ‘Kokkinomalo,’ and the term “lowland” would not accurately describe the site. Therefore, I adhere to Skandalidis’ etymology, which is based on Zarafitis.)

Our usual hiking route was as follows: Osia Melo, Kokkinonero, Volkanoi–Vorka, Achtenias, Vourinna, Agia Fotini, Agios Minas, and we always ended at Kryoneri. It was something Manos Mastrogiorgis greatly wished for.

Sources:

Nikolaos Ath. Zarakas – Toponyms of the Island of Kos

Michalis Efst. Skandalidis – Toponymy and Onomastics of the Island of Kos

Iakovos Zarafitis – Koia A’ (pages 34, 51)

Ο Λουκιανός Κηλαηδόνης στην Κω το 2006

Ο Λουκιανός Κηλαηδόνης στην Κω το 2006

Με αφορμή τα 9 χρόνια από τον θάνατο του καλλιτέχνη Λουκιανού Κηλαηδόνη στις 7/2/17, ξέθαψα μια φωτογραφία από μία νύχτα που πέρασε και δεν θα ξαναρθεί...

από τη συναυλία του Λουκιανού Κηλαηδόνη στο ξενοδοχείο Κυπριώτης στην Κω, στις 21/12/2006

"Νύχτες που περνούν, που δε θα ξαναρθουν..."

Φωτογραφία: Sophia Karagianni

Ο Τριαντάφυλλος Ηλιάδης, που ζωγραφίζει με το στόμα, στο ΕΠΑ.Λ Κω

Ο Τριαντάφυλλος Ηλιάδης, που ζωγραφίζει με το στόμα, στο ΕΠΑ.Λ Κω

Ο Τριαντάφυλλος Ηλιάδης γεννήθηκε το 1950 στον Πετεινό Ξάνθης, από αγροτική οικογένεια, με σοβαρή αναπηρία στα άνω και κάτω άκρα. Από πολύ νεαρή ηλικία στράφηκε στη ζωγραφική με το στόμα, καθώς δεν είχε τη δυνατότητα να χρησιμοποιεί τα χέρια του. Η καλλιτεχνική δημιουργία αποτέλεσε για τον ίδιο πηγή δύναμης, αισιοδοξίας και χαράς, ενώ τα έργα του γνώρισαν ευρεία αποδοχή και θαυμασμό από το κοινό.

Καθοριστικό σημείο στη ζωή και την πορεία του υπήρξε η επαφή του, το 1967, με τη Διεθνή Ένωση Αναπήρων Καλλιτεχνών (V.D.M.F.K.), με έδρα το Λιχτενστάιν, της οποίας έγινε μέλος το 1970. Μέσω της Ένωσης συμμετείχε σε διεθνείς εκθέσεις και τα έργα του τυπώθηκαν σε κάρτες, αφίσες και ημερολόγια, εξασφαλίζοντάς του αξιοπρεπή διαβίωση και δημιουργική απασχόληση.

Κατά τη διάρκεια της καλλιτεχνικής του πορείας πραγματοποίησε πολυάριθμες ατομικές και ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό, με σημαντικές διακρίσεις. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν οι εκθέσεις στη Βιέννη, οι μεγάλες ατομικές παρουσιάσεις στη Ξάνθη και τη Θεσσαλονίκη, καθώς και η τιμητική του βράβευση από την Ακαδημία Αθηνών το 1998. Το έργο του τιμήθηκε επίσης με ιδιαίτερα θετικά σχόλια από τα μέσα ενημέρωσης και την καλλιτεχνική κοινότητα.

Παρά τις δυσκολίες που επέβαλε η σωματική του ιδιαιτερότητα σε έναν κόσμο σχεδιασμένο για ανθρώπους χωρίς αναπηρία, η ισχυρή του θέληση και η δημιουργική του πίστη τον οδήγησαν σε συνεχή καλλιτεχνική εξέλιξη. Στόχος του υπήρξε τα έργα του να αποπνέουν αισθήματα οικειότητας, νοσταλγίας και ανθρώπινης ζεστασιάς, απευθυνόμενα σε κοινό κάθε ηλικίας και χώρας. Με την ίδια φιλοσοφία συνεχίζει να παρουσιάζει το έργο και τη σκέψη του, επιδιώκοντας να μεταφέρει στο κοινό τα συναισθήματα που μοιράστηκε μέσα από τις εκθέσεις του στην Ελλάδα και διεθνώς.

Ο Τριαντάφυλλος Ηλιάδης έχει επισκεφτεί το νησί της Κω αρκετές φορές. Τον συνάντησα πριν μερικά χρόνια στην Παλιά Μητρόπολη, νυν Εκκλησιαστικό Μουσείο. Αυτές τις μέρες, βρίσκεται πάλι στην Κω, φιλοξενούμενος του Μητροπολίτη Κώου και Νισύρου, κκ Ναθαναήλ και εξέφρασε την επιθυμία να επισκεφτεί σχολεία. Την Πέμπτη 15/01/26 θα βρίσκεται στο ΕΠΑ.Λ Κω για να μιλήσει στους μαθητές για τη δύναμη της θέλησης.

Πηγή: https://www.triantafillos-il.com/

Φωτογραφίες: Sophia Karagianni

Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά:

Triantafyllos Iliadis, a Mouth Painter, at the Vocational High School of Kos (Epal Ko)

Triantafyllos Iliadis was born in 1950 in Petino, Xanthi, into a farming family, with a severe disability affecting both his upper and lower limbs. From a very young age, he turned to painting with his mouth, as he was unable to use his hands. Artistic creation became for him a source of strength, optimism, and joy, while his works gained wide public recognition and admiration.

A decisive turning point in his life and career came in 1967, through his contact with the International Association of Disabled Artists (V.D.M.F.K.), based in Liechtenstein, of which he became a member in 1970. Through the Association, he participated in international exhibitions, and his works were reproduced on cards, posters, and calendars, ensuring him a dignified livelihood and continuous creative activity.

Throughout his artistic career, he held numerous solo and group exhibitions in Greece and abroad, receiving significant distinctions. Among the most notable were exhibitions in Vienna, major solo presentations in Xanthi and Thessaloniki, as well as his honorary award from the Academy of Athens in 1998. His work has also received high praise from the media and the artistic community.

Despite the challenges imposed by his physical condition in a world designed primarily for people without disabilities, his strong will and creative faith led him to constant artistic development. His aim has been for his works to evoke feelings of familiarity, nostalgia, and human warmth, addressing audiences of all ages and nationalities. Guided by the same philosophy, he continues to present his work and ideas, seeking to convey to the public the emotions he has shared through his exhibitions in Greece and internationally.

Triantafyllos Iliadis has visited the island of Kos several times. I met him a few years ago at the Old Metropolis, now the Ecclesiastical Museum. These days, he is once again in Kos as a guest of the Metropolitan of Kos and Nisyros, His Eminence Nathanael, and has expressed his wish to visit schools. On Thursday, January 15, 2026, he will visit the Vocational High School of Kos (EPAL Kos) to speak to students about the power of will.

Οι δίδυμοι θολωτοί τάφοι της Καρδάμαινας ή μήπως όχι?

Οι δίδυμοι θολωτοί τάφοι της Καρδάμαινας

Το συγκεκριμένο κτίσμα το εντοπίσαμε για πρώτη φορά το 2012 με τον αείμνηστο Μάνο Μαστρογιώργη στην Καρδάμαινα στον δρόμο προς το Norida με φόντο τις ανεμογεννήτριες.

Δεν μπορέσαμε να βρούμε κάτι στη βιβλιογραφία να το ταυτοποιεί, οπότε το αφήσαμε στην άκρη για να ασχοληθούμε αργότερα, όπως τόσα άλλα.

Με την παρότρυνση του φίλου Κυριάκου Παππούλη που το εντόπισε κι εκείνος και με τη σειρά του ήθελε να εξακριβώσει αν επρόκειτο για κτίσμα Βυζαντινής περιόδου ή ακόμα πιο παλιό, αν επρόκειτο για εκκλησία ή κάτι άλλο, επικοινώνησα με τη φίλη αρχαιολόγο, Βασιλική Χριστοπούλου, η οποία πάντα και απλόχερα προσφέρει τις γνώσεις της και συνεισφέρει τα μάλα στην αναγνώριση των ευρημάτων μας.

Μου είπε, λοιπόν, αφού μελέτησε τις φωτογραφίες που της έστειλα πως κατά πάσα πιθανότητα πρόκειται για δίδυμους θολωτούς τάφους με 2 τουλάχιστον φάσεις τοιχοποιίας, εγγεγραμμένοι σε τετράγωνο ή ορθογώνιο, με κονίαμα εσωτερικά και κόγχες. Οι μικρές κόγχες ήταν για αναθήματα (αφιερώματα) και λυχνάρια. Η μία κόγχη, η μεγάλη,  πρέπει να είναι μεταγενέστερη. 

Χρονολογούνται περίπου τον 4-5ο μ.Χ.

Οι συγκεκριμένοι τάφοι είναι αδημοσίευτοι, και αναφέρονται αόριστα στην κήρυξη της Καρδάμαινας από την αρχαιολόγο Βασιλική Χριστοπούλου. 

Οι δίδυμοι θολωτοί τάφοι στην Κω είναι συνηθισμένοι. 

Σε περίπτωση που κάποιος έχει περισσότερες πληροφορίες ή παρατηρήσεις, θα το εκτιμούσα να τις μοιραστεί μαζί μου.

Μετά την παρότρυνση, υπήρξε και δεύτερη άποψη. Σύμφωνα με αυτήν τα κτίσματα είναι είτε αποθηκευτικοί χώροι και σε μερικές περιπτώσεις, αν έχουν επένδυση υδραυλικού κονιάματος, μπορεί να έχουν σχέση με αποθήκευση νερού. Υπάρχουν παρόμοια ακόμη και έξω από την πόλη της Κω, μάλιστα, ένας Ιταλός, ειδικευμένος σε παρόμοιες κατασκευές λέει ότι ήταν δεξαμενή νερού. Επίσης υπάρχουν παρόμοιες κατασκευές στην ευρύτερη περιοχή του Ασκληπιείου, στην Αδόμητη ζώνη. Πρέπει να χρονολογούνται στην Ύστερη Ρωμαϊκή περίοδο ή και λίγο αργότερα.

Φωτογραφίες: Sophia Karagianni

Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά:

The Twin Domed Tombs of Kardamaina

We first located this structure in 2012, together with the late Manos Mastrogiorgis, in Kardamaina, on the road leading to Norida, with the wind turbines in the background.

At the time, we were unable to find any reference in the bibliography that could help identify it, so we set it aside to look into it later—like so many other cases.

Later, at the urging of our friend Kyriakos Pappoulis, who had also located the structure and wished to determine whether it dated to the Byzantine period or even earlier, and whether it was a church or some other type of building, I contacted my friend, archaeologist Vasiliki Christopoulou. She has always generously shared her knowledge and has contributed greatly to the identification of our finds.

After studying the photographs I sent her, she told me that it is most likely a pair of twin domed tombs, with at least two phases of masonry, inscribed within a square or rectangular plan, featuring interior mortar and niches.

The small niches were intended for offerings (votives) and oil lamps, while the larger niche appears to be a later addition.

The tombs are dated approximately to the 4th–5th century AD.

These particular tombs remain unpublished and are mentioned only in general terms in the official designation of the Kardamaina area by archaeologist Vasiliki Christopoulou.

Twin domed tombs are fairly common on Kos.

If anyone has additional information or observations, I would greatly appreciate it if they shared them with me.

Following this suggestion, a second interpretation was also put forward. According to it, the structures are storage spaces, and in some cases, if they are lined with hydraulic mortar, they may be associated with water storage. Similar structures exist even outside the town of Kos; in fact, an Italian specialist in such constructions has stated that they were water cisterns. Comparable examples can also be found in the wider area of the Asklepion, within the undeveloped zone. They should be dated to the Late Roman period or slightly later.