Κυριακή 29 Μαρτίου 2026

ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ο ΠΕΤΡΟΥΜΙΑΝΟΣ

ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ο ΠΕΤΡΟΥΜΙΑΝΟΣ
Ένα από τα όνειρα που είχαν οι Μικρασιάτες πρόσφυγες, οι οποίοι έφυγαν, το 1922, από τη γειτονική Αλικαρνασσό και έφτασαν στην Κω ήταν να ξαναφτιάξουν στη νέα πατρίδα τους ναούς που άφησαν στον τόπο τους.
Οι δυσχερείς όμως περιστάσεις που υπήρχαν στην Κω -ή Ιταλική Κατοχή και η οικονομική δυσπραγία- καθυστέρησαν αρκετά την υλοποίηση αυτού του έργου. Έτσι ο αείμνηστος Γεώργιος Γιωργάς αποφάσισε να κτίσει έναν μικρό ναό επ’ ονόματι του Αγίου Γεωργίου του «Μπουντρουμιανού» σε σημείο απέναντι από την Αλικαρνασσό με ορατότητα και θέα προς τη Μικρασιατική ακτή.
Ο Ναός κτίστηκε το 1993 και αφιερώθηκε στη μνήμη των γονέων του κτήτορα, Νικολάου και Καλομοίρας. Η αγιογράφηση του ναού έγινε το 1999. Ανήκει στην Ενορία Αγίου Αθανασίου Πλατανίου. 
Κάθε χρόνο στην εορτή του Αγίου Γεωργίου συρρέει πλήθος πιστών για να προσκυνήσουν τον Άγιο, να προσευχηθούν σε αυτόν και να τιμήσουν τη μνήμη του κτήτορα και των κεκοιμημένων Μικρασιατών.
Πηγή: "Ιερά Μητρόπολις Κώου και Νισύρου Παρελθόν και παρόν - Ανδρέα Ιωσήφ Χατζημιχαήλ (χορηγός εκδόσεως Δήμος Κω, 2016)"
Φωτογραφίες: Sophia Karagianni
Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά:
SAINT GEORGE PETROUMIANOS
One of the dreams of the Asia Minor refugees, who left in 1922 from neighboring Halicarnassus and arrived in Kos, was to rebuild in their new homeland the churches they had left behind.
However, the difficult circumstances that existed in Kos—namely the Italian Occupation and economic hardship—significantly delayed the realization of this goal. Thus, the late Georgios Giorgas decided to build a small church in the name of Saint George “Bountroumianos” at a location facing Halicarnassus, with visibility and a view toward the Asia Minor coast.

The church was built in 1993 and was dedicated to the memory of the founder’s parents, Nikolaos and Kalomoira. The icon painting of the church was completed in 1999.
Every year, on the feast day of Saint George, many faithful gather to venerate the Saint, pray to him, and honor the memory of the founder and the deceased Asia Minor refugees.

Σάββατο 28 Μαρτίου 2026

Άγιος Γεώργιος του Σχολείου στην Αντιμάχεια

Ναΐσκος Αγίου Γεωργίου (του Σχολείου), Αντιμάχεια 
Ο ναΐσκος χτίστηκε με δαπάνη του Δαυΐδ Πελεκάνου το 1880. Δεν είναι γνωστοί οι λόγοι για τους οποίους, μόλις η οικοδομή έφτασε σε ύψος περίπου ενός μέτρου, οι Τούρκοι απαγόρευσαν τη συνέχιση των εργασιών. Πιθανότατα αυτό συνέβη επειδή δεν υπήρχε κυβερνητική άδεια.
Μετά από περίπου ενενήντα χρόνια από τη θεμελίωση, δηλαδή το 1920, ο αρχιμανδρίτης Κωνσταντίνος Κλωνάρης από την Αντιμάχεια, που είχε υπηρετήσει για χρόνια στην Κωνσταντινούπολη, κατάφερε να ολοκληρώσει την οικοδομή. Τα έξοδα καλύφθηκαν από τη γυναικεία αδελφότητα «Ευπρέπεια», που είχε ιδρύσει ο ίδιος στην Αντιμάχεια. Το 1923 το ναΐδριο είχε πλέον ολοκληρωθεί.
Το προσωνύμιο «του Σχολείου» οφείλεται στο γεγονός ότι αργότερα χτίστηκε δίπλα του το Δημοτικό Σχολείο Αντιμάχειας, το οποίο υπάρχει μέχρι σήμερα.
Οι σεισμοί του 1926 και του 1933 προκάλεσαν σοβαρές ζημιές στο ναΐδριο. Τον Οκτώβριο του 1943, οι Γερμανοί, κατά την εισβολή τους, κατέστρεψαν το τέμπλο του ναού.
Το 1953, η Διονυσία Γεωργίου Ματσάγκου, αφού είδε σε όραμα τον Άγιο Γεώργιο να την προτρέπει να συμβάλει στην αποκατάσταση του ναού, κινητοποιήθηκε μαζί με την αδελφή της Μελπομένη, σύζυγο του Κωνσταντίνου Παρδάκη. Με τη βοήθεια και άλλων γυναικών της γειτονιάς, καθώς και της δασκάλας Σεβαστιανής Κυπραίου, και με τη συμμετοχή της Φυλινιώς, συζύγου του Γεωργίου Παππούλη, συγκέντρωσαν το ποσό των 14.000 δραχμών (παλαιών, δηλαδή 1.400 νέων δραχμών, γράφει ο Καρπάθιος το 1969).
Με αυτά τα χρήματα ολοκληρώθηκαν οι εργασίες επισκευής γύρω στο 1955, με συνεχή φροντίδα του αρχιερατικού επιτρόπου Αντιμάχειας, του Οικονόμου Ιωάννη Άμαλλου.
Αφού ο ναός έγινε ξανά κατάλληλος για λατρεία, κατασκευάστηκε και νέο τέμπλο με δαπάνη της Αλεξάνδρας, συζύγου του Κοσμά Θέμελη, που καταγόταν από την Αντιμάχεια αλλά ζούσε στην Αθήνα. Έτσι, το παρεκκλήσι ολοκληρώθηκε πλήρως.
Η εκκλησία ανήκει στην Ενορία Αγίας Τριάδας Αντιμάχειας. Η εικόνα του Αγίου Γεωργίου είναι πολύ ιδιαίτερη
  • Θέμα: κύκλος ζωής & μαρτυρίου Αγίου Γεωργίου, τρεις διαφορετικές εικόνες σε μία: α) ο Άγιος Γεώργιος σκοτώνει τον δράκο, β) στη δεύτερη εικόνα ο Άγιος Γεώργιος "τίθεται εις τον τροχόν" (ένα από τα βασανιστήρια στα οποία τέθηκε ο Άι-Γιώργης) και γ) ο ενταφιασμός του Αγίου με μορφές γύρω από το σώμα
  • Χρονολογία: Αύγουστος 1883
  • Αγιογράφος/Ζωγράφος: πιθανότατα Τοπράζης- Τουπράζης -δυσανάγνωστη υπογραφή- (άγνωστος τοπικός αγιογράφος?)
  • Προέλευση: Δωδεκάνησα / Μικρά Ασία??
Πηγή: "Εκκλησία Κω Δωδεκανήσου"-Τόμος Πρώτος, βιβλίον Δεύτερον, Αθήνα 1969 - Εμμανουήλ Ι. Καρπάθιου
Φωτογραφίες: Sophia Karagianni

Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά:

Antimachia – Chapel of Saint George (“of the School”)

The chapel was built at the expense of David Pelekanos in 1880. The reasons why, as soon as the structure reached a height of about one meter, the Turks prohibited the continuation of the works are unknown. It is likely that this occurred due to the absence of an official government permit.

Approximately ninety years after its foundation, in 1920, Archimandrite Konstantinos Klonaris from Antimachia, who had served for many years in Constantinople, managed to complete the construction. The expenses were covered by the women’s brotherhood “Eprepeia” (“Decorum”), which he himself had founded in Antimachia. By 1923, the chapel had been completed.

The nickname “of the School” is due to the fact that the Primary School of Antimachia was later built next to it, and it still exists today.

The earthquakes of 1926 and 1933 caused significant damage to the chapel. In October 1943, during their invasion, the Germans destroyed the iconostasis of the church.

In 1953, Dionysia Georgiou Matsangou, after seeing a vision of Saint George urging her to contribute to the restoration of the chapel, took action together with her sister Melpomeni, wife of Konstantinos Pardakis. With the help of other women of the neighborhood, as well as the teacher Sevastiani Kypriaiou, and with the participation of Fylinio, wife of Georgios Pappoulis, they collected the sum of 14,000 drachmas (old currency, that is 1,400 new drachmas, as noted by Karpathios in 1969).

With these funds, the repair works were completed around 1955, under the constant supervision of the ecclesiastical commissioner of Antimachia, Oikonomos Ioannis Amallos.

Once the chapel was restored and made suitable again for worship, a new iconostasis was constructed at the expense of Alexandra, wife of Kosmas Themelis, who originated from Antimachia but lived in Athens. In this way, the chapel was fully restored.

The icon of Saint George is particularly distinctive.

Subject: A narrative cycle of the life and martyrdom of Saint George, combining three scenes in one:
(a) Saint George slaying the dragon,
(b) Saint George being “placed upon the wheel” (one of the tortures he endured), and
(c) the burial of the Saint, with figures gathered around his body.

Date: August 1883
Iconographer/Painter: Probably Toprazis / Touprasis (illegible signature) — an unknown local icon painter.
Origin: Dodecanese / Asia Minor (?)

Πέμπτη 26 Μαρτίου 2026

ΕΛΛΗ, όπως ΕΛΛΑΔΑ (Γνωρίστε την Έλλη Τσάμπαλλα-Χόνδρου)

ΕΛΛΗ, όπως ΕΛΛΑΔΑ (Γνωρίστε την Έλλη Τσάμπαλλα-Χόνδρου) 
Η Ελλάς Τσάμπαλλα -Χόνδρου, είναι γνωστή ως Έλλη.
Την γνώρισα πέρυσι τέτοιον καιρό, τον Μάρτιο του 2025, όταν ετοίμαζα το ντοκιμαντέρ για το Alexander Fashion. Της πήρα συνέντευξη στο 1ο μέρος (από τα 3), καθώς ήταν στους πρώτους 9 υπαλλήλους που προσελήφθησαν από τους Αδερφούς Σίφη τον Ιανουάριο του 1974 και δούλεψε γι' αυτούς και το Alexander Fashion ως Γαζώτρια αρχικά και ως Υπεύθυνη Γραμμής αργότερα, για συνολικά πέντε χρόνια ως το 1979. Όσο δούλευε εκεί ήταν υπεύθυνη για τη ραφή των τζιν παντελονιών μάρκας Levi's και αργότερα ήταν υπεύθυνη ραφής φορεμάτων και αναφέρει χαρακτηριστικά ότι με την αποχώρησή της είχε ράψει 14.000 φούστες.
Η κυρία Έλλη στην αυλή του σπιτιού της
η κυρία Έλλη με τους συναδέλφους από το Alexander Fashion, Μαρία Τσαβαρή και
Τρύφωνα Ζενέλη
Η κυρία Έλλη είναι σήμερα 80 χρονών. Την ξεχώρισα γιατί ο λόγος της με συγκίνησε, καθώς σπάνια συναντώ 80χρονους με τέτοιο ποιητικό λόγο και τέτοια ροή στην αφήγηση. Την βρήκα, λίγο καιρό πριν, στο μαγαζάκι της στη Β. Παύλου και εντυπωσιάστηκα για μια ακόμη φορά με την αγάπη της για τη δουλειά της και τη ζωή γενικότερα.
Η κυρία Έλλη αποτελεί μία ξεχωριστή φυσιογνωμία της Κω, με μια ζωή γεμάτη δημιουργία, εργασία και καλλιτεχνική ευαισθησία. Υπήρξε σύζυγος του Ν. Χόνδρου, ο οποίος το 1958 ίδρυσε ένα από τα πρώτα και καλύτερα τσαγκαράδικα στο νησί, στη Βασιλέως Παύλου, απέναντι από το φαρμακείο της Ζαντά. Εκεί κατασκεύαζε και πουλούσε χειροποίητα σανδάλια και άλλα υποδήματα, ενώ αναλάμβανε και επιδιορθώσεις υποδημάτων.
Αργότερα, το αρχικό κατάστημα πουλήθηκε και η επιχείρηση μεταφέρθηκε και πάλι στην οδό Βασιλέως Παύλου, κοντά στη συμβολή με την Ιπποκράτους, δίπλα από το κατάστημα Διακογιάννη. Πρόκειται για έναν πολύ μικρό, μακρόστενο χώρο που εύκολα μπορεί να περάσει απαρατήρητος, ωστόσο κρύβει μια μεγάλη ιστορία. Το κατάστημα λειτουργεί μέχρι σήμερα με την ονομασία Elli Kos Leather Handmade Sandals, όνομα που παραπέμπει στην ίδια την κυρία Έλλη, στην οποία μεταβιβάστηκε από τον σύζυγό της. Εκεί συνεχίζεται η παράδοση της κατασκευής και πώλησης δερμάτινων σανδαλιών, καθώς και των επιδιορθώσεων, με τη συμβολή πλέον και της εγγονής της, της συνονόματης Έλλης Μπάρκα, η οποία συνεχίζει την οικογενειακή παράδοση.
Η επαγγελματική της πορεία δεν περιορίστηκε μόνο σε αυτό. Μετά το 1979, όταν αποχώρησε από το Alexander Fasson, ασχολήθηκε με τις κουρτίνες, ενώ από το 2001, μετά την απώλεια του συζύγου της, αφιερώθηκε πλήρως στο μικρό αυτό εργαστήριο, το οποίο παραμένει ενεργό μέχρι σήμερα.
Το κατάστημα δεν είναι απλώς ένας επαγγελματικός χώρος, αλλά και ένα μικρό ζωντανό αρχείο μνήμης. Στο εσωτερικό του συναντά κανείς παλιές φωτογραφίες, συλλεκτικά αντικείμενα και τεκμήρια της ιστορίας της οικογένειας και της τέχνης της υποδηματοποιίας. Ξεχωρίζουν φωτογραφίες από την εποχή που λειτουργούσε ο αείμνηστος Χόνδρος  το «Υποδηματοποιείον Ν. Χόνδρος – Handmade Sandals», καθώς και εντυπωσιακά χειροποίητα νυφικά υποδήματα, τόσο για άνδρες όσο και για γυναίκες, με περίτεχνα κεντήματα.
Η ίδια η κυρία Έλλη παραμένει μέχρι σήμερα δραστήρια και δημιουργική. Παρά την ηλικία της, συνεχίζει να εργάζεται στο κατάστημα, διατηρώντας ζωντανή την επαφή της με την τέχνη και την εργασία. Παράλληλα, διαθέτει έντονη καλλιτεχνική φύση: γράφει ποιήματα, έχει καταγράψει περίπου χίλιες παροιμίες και η δημιουργική της δραστηριότητα έχει αποτυπωθεί σε δημοσιεύματα του τοπικού τύπου.
Η επίσκεψη στο σπίτι της αποκαλύπτει έναν ακόμη κόσμο γεμάτο τέχνη. Ο χώρος θυμίζει μικρό μουσείο, με έργα ζωγραφικής του στενού της φίλου Παναγιώτη Κατοπόδη, πίνακες του Λευτέρη Κωστογλάκη, καθώς και το πορτρέτο του πατέρα της, Κωνσταντίνου Τσάμπαλλα, φιλοτεχνημένο το 1962 από διάσημη Αμερικανίδα ζωγράφο που ζούσε τότε στην Κω. 
Ανάμεσα στα προσωπικά της κειμήλια ξεχωρίζει επίσης μια φωτογραφία με την Έφη Σαρρή και τη Άννα Καραμπεσίνη, με τις οποίες τη συνέδεε πολυετής φιλία.
Ιδιαίτερη αξία έχει και μια παλιά ασπρόμαυρη φωτογραφία από τα τέλη της δεκαετίας του 1950 (1958-59), στην οποία απεικονίζεται η Τζένη Καρέζη κατά τη διάρκεια γυρισμάτων στην Κω. Στην ίδια φωτογραφία εμφανίζεται και ο Ηλίας Καλαϊτζής, ο πρώτος άνδρας που άνοιξε κομμωτήριο στο νησί, την εποχή που η κυρία Έλλη ήταν ακόμη μαθήτρια κομμωτικής.
Συνολικά, η πορεία της κυρίας Έλλης αποτελεί ένα ζωντανό κομμάτι της τοπικής ιστορίας: μια διαδρομή που συνδυάζει την παράδοση της τέχνης, την προσωπική δημιουργία και μια αδιάκοπη παρουσία στην κοινωνική και πολιτιστική ζωή της Κω.
Η κυρία Έλλη είναι όντως η Ελλάδα.
Η συνέντευξη της κυρίας Έλλης Τσάμπαλλα-Χόνδρου από το Alexander Fashion:
Κείμενο, φωτογραφίες: Sophia Karagianni

Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά:

ELLI, as in Ellada (Greece) 
Ellas Tsampalla–Chondrou, known in the local society of Kos as Elli, is a distinctive figure of the island.
I first met her around this time last year, in March 2025, while preparing the documentary on Alexander Fashion. I interviewed her for the first part (out of three), as she was among the first nine employees hired by the Sifis brothers in January 1974. She worked for them and for Alexander Fashion initially as a seamstress and later as a line supervisor, for a total of five years, until 1979. During her time there, she was responsible for sewing Levi's jeans and later took charge of dress production. She characteristically mentioned that by the time she left, she had sewn 14,000 skirts.
Mrs. Elli is now 80 years old. What set her apart was her way of speaking, which deeply moved me—rarely does one encounter someone of her age with such a poetic expression and natural flow in storytelling. I met her again recently at her small shop on Vasileos Pavlou Street and was once more impressed by her love for her craft and for life in general.
She has led a life full of creativity, work, and artistic sensitivity. She was the wife of N. Chondros, who in 1958 founded one of the first and most renowned shoemaking workshops on the island. There, he crafted and sold handmade sandals and carried out shoe repairs.
Later, the original shop was sold, and the business relocated again on Vasileos Pavlou Street, near the junction with Ippokratous Street. It is a small, narrow space that could easily go unnoticed, yet it holds a remarkable history. The shop still operates today under the name Elli Kos Leather Handmade Sandals, reflecting her identity, as the business passed on to her. The tradition continues with the contribution of her granddaughter, Elli Barka, who carries on the family craft.
Her professional path did not end there. After leaving Alexander Fashion in 1979, she worked with curtain-making, and from 2001, following the loss of her husband, she devoted herself entirely to the workshop, which remains active to this day.
The shop is not merely a workspace but also a small living archive of memory. Inside, one finds old photographs, collectible items, and traces of the family’s history and the art of shoemaking. Among them are photographs from the time when the late Chondros ran  "N. Chondros – Handmade Sandals,” as well as impressive handmade bridal shoes for both men and women, decorated with intricate embroidery.
Mrs. Elli remains active and creative to this day. Despite her age, she continues to work, maintaining a close connection with her craft. At the same time, she has a strong artistic nature: she writes poetry, has recorded approximately one thousand proverbs, and her creative work has been featured in the local press.
A visit to her home reveals yet another world of art. The space resembles a small museum, with paintings by her close friend Panagiotis Katopodis, works by Lefteris Kostoglaki, and a portrait of her father, Konstantinos Tsampallas, painted in 1962 by a renowned American artist who was living on the island at the time.
Among her personal keepsakes is also a photograph with Efi Sarri and Anna Karampesini, with whom she shared a long-standing friendship.
Particularly valuable is an old black-and-white photograph from the late 1950s (1958–59), depicting Jenny Karezi during filming in Kos. In the same photograph appears Ilias Kalaitzis, the first man to open a hair salon on the island, at a time when Mrs. Elli was still a trainee hairdresser.
Overall, Mrs. Elli’s life represents a living piece of local history—a journey that brings together craftsmanship, personal creativity, and a constant presence in the social and cultural life of the island.
Mrs. Elli is Ellada (=Hellas, Greece)

Τρίτη 24 Μαρτίου 2026

ΕΠΙΤΥΜΒΙΑ ΣΤΗΛΗ ΤΟΥ 1821 ΣΤΗΝ ΚΩ

ΕΠΙΤΥΜΒΙΑ ΣΤΗΛΗ ΤΟΥ 1821 ΣΤΗΝ ΚΩ
Η Επιτύμβια στήλη με χρονολογία 1821, ανήκε στον Μανωλάκη Τσακνόγλου, όπως αναγράφεται, και βρίσκεται στον κοιμητηριακό ναό του Αγίου Ιωάννη 7 Βήματα (Παλαιό Νεκροταφείο), είναι δε, ίσως, η μόνη που έχει διασωθεί μέχρι σήμερα στην Κω.
Στο εξαιρετικό Άρθρο για την κατάσταση που επικρατούσε το 1821 στην Κω, στο blog του Γεωδίφη
Κάθε προσπάθεια για την πολυπόθητη ελευθερία στην Κω [και την Ρόδο], τα μη προνομιούχα νησιά της Δωδεκανήσου, πνιγόταν στο αίμα από τους Οθωμανούς και είχε μεγάλο τίμημα στον τοπικό χριστιανικό πληθυσμό.
Κατά την κήρυξη της Επανάστασης του 1821 το νησί της Κω είναι πολύ πληγωμένο.
Η Κως έχει περάσει ανεπιτυχώς το Πρώτο Θανατικό, ένα φονικό λοιμό πανούκλας, από το 1811 έως το 1814 που άφησε πίσω του τουλάχιστον 3000 νεκρούς ,από τους οποίους οι 2000 ήταν Οθωμανοί -οι οποίοι θάφτηκαν στο νεκροταφείο των Επτά Εφέντηδων.
Ακριβώς μπροστά από την επιτύμβια στήλη του Μανωλάκη Τσακνόγλου, υπάρχει και ο τάφος της Μαρίας Τσακνόγλου (Ενθάδε κείται Μαρία Κ. Τσακνόγλου-Εγεννήθη τη 20 Ιανουαρίου 1855, Απεβίωσε τη 29 Ιανουαρίου 1942), πιθανολογώ εγγονή του Μανωλάκη Τσακνόγλου και κόρη του Κωνσταντίνου Τσακνόγλου.
ΕΝΘΑΔΕ ΓΑΙΑ ΚΑΛΥΠΤΕΙ ΜΑΝΩΛΑΚΗΝ
ΤΣΑΚΝΟΓΛΟΥΝ ΕΝΟ ΑΙΦΝΗΣ ΛΗΞΑΝ
ΕΜΠΟΡΙΗΣ ΜΕΛΕΔΩΝΕΣ ΑΝΔΡΟΣ ΒΙΟΤΟΣ...
...ΚΤΗΜΟΣΥΝΗΣ ΜΕΛΕΔΩΝΕΣ…
...ΗΝ ΖΟΟΥΣΙΝ ΟΛΒΙΟΙ ΟΙΚΟ...
...ΕΥΧΑΡΙΣΤΩΝ ΜΑΛΑ…
...ΤΡΗ ΠΕΝΘΟΣ ΕΥΡ…
…ΟΤΑΙΣ..
1821
Ο περιηγητής William Turner το 1820, μας λέει ότι κατακλυσμιαίες βροχές του 1812 και ο σεισμός που ακολούθησε χειροτέρεψε ακόμη περισσότερο την κατάσταση. Η Χώρα ο οικισμός γκέτο όπου ζούσαν οι χριστιανοί Κώοι μέσα σε αυτές τις άθλιες συνθήκες είχε ως αποτέλεσμα να εγκαταλειφθεί και να ερειπώσει.
Οι φυσικές αρνητικές διεργασίες ήταν ολέθριες για τους Κώους και συχνά μη αντιμετωπίσιμες. Αρκετοί χριστιανοί για να επιβιώσουν αναγκάστηκαν να αναζητήσουν την απομόνωση για να σωθούν, στην εξοχή της πόλης- μακριά από τον μεγάλο βάλτο που περιέβαλλε τον οικισμό τους και συχνά όξυνε τις καταστάσεις σε θέματα επιδημιών.
Οι Οθωμανοί όμως τους εξανάγκασαν να γυρίσουν στο γκέτο για να τους ελέγχουν καλύτερα, φοβούμενοι πάντα την εξέγερση τους.
Μόλις 5 χρόνια πριν από την Επανάσταση, στις 17 Μαρτίου του 1816, εξαιτίας απροσεξίας Οθωμανού στρατιώτη ανατινάχτηκε η πυριτιδαποθήκη του Κάστρου. Από την έκρηξη εκείνη σκοτώθηκαν πάνω από 28 συμπατριώτες μας. Σκάγια από την έκρηξη μπορεί κανείς ακόμη να διακρίνει σήμερα σε αρχαίες επιγραφές στην είσοδο του Κάστρου.
Παρ΄ όλα αυτά αρκετοί Κώοι ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα των Φιλικών όπως ο Πυλιώτης Σκενδέρης [Αλέξανδρος Χατζηγεώργης], ο Αντιμαχείτης Ζουλούφης, ο Ασφενδιανός Σοφιανός και πολλοί άλλοι άγνωστοι σε εμάς μέχρι σήμερα.
Υψώθηκε σημαία ελληνική στην Κέφαλο της δυτικής Κω ενώ έγιναν πολλές και διάφορες προσπάθειες να ξεσηκωθούν και να επαναστατήσουν οι Κώοι.
Όμως, όλες οι τοπικές αντιδράσεις κατέληγαν σε αιματηρά επεισόδια με αποκορύφωση τη Μεγάλη Σφαγή της 11ης Ιουλίου 1821, όταν σχεδόν 100 Κώοι κρεμάστηκαν από τον πλάτανο του Ιπποκράτη, για παραδειγματισμό και συμμόρφωση από τους Οθωμανούς που έπαιρναν εντολές απευθείας από τη Μεγάλη Πύλη της Κων/πολης. Η Ακτή του Γιαλού δίπλα στο μεσαιωνικό κάστρο, σήμερα αφιερωμένη στον θρυλικό Ανδρέα Μιαούλη, μετονομάστηκε ακτή Μιαούλη, επειδή ακριβώς απέναντι στα μικρασιατικά παράλια έγινε η ξακουστή Ναυμαχία της Κω, το 1824 - εκεί όπου γράφηκε μία από τις πιο λαμπερές σελίδες της Ελληνικής Επανάστασης.
Φωτογραφίες: Sophia Karagianni

Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στ' αγγλικά:

FUNERARY STELE OF 1821 IN KOS (Burial Column/Headstone)

The funerary stele dated 1821 belonged to Manolakis Tsaknóglou, as indicated by its inscription. It is located in the cemetery church of Church of Saint John “Seven Steps” (Old Cemetery) and is possibly the only surviving example of its kind on the island of Kos.

According to an insightful article on the situation in Kos in 1821, published on the blog of “Geodifis,” every attempt to achieve the long-desired freedom in Kos (and Rhodes), the non-privileged islands of the Dodecanese, was violently suppressed by the Ottomans, with a heavy toll on the local Christian population.

At the outbreak of the Greek War of Independence, Kos was already severely affected. The island had recently endured the First Plague (1811–1814), which left at least 3,000 dead, including around 2,000 Ottomans, who were buried in the cemetery of the Seven Efendis.

Directly in front of the stele lies the grave of Maria Tsaknóglou (born January 20, 1855 – died January 29, 1942), likely the granddaughter of Manolakis Tsaknóglou and daughter of Konstantinos Tsaknóglou.

Inscription (fragmentary):
“Here the earth covers Manolakis
Tsaknóglou, whose life ended suddenly
amid the cares of commerce…
…cares of property…
…while his household lived in prosperity…
…grateful…
…mourning…
1821”

The traveller William Turner noted in 1820 that torrential rains in 1812 and the earthquake that followed further worsened conditions on the island. The “Chora,” the ghetto-like settlement where the Christian inhabitants lived under harsh conditions, was gradually abandoned and fell into ruin.

Natural adversities proved devastating for the local population and were often impossible to manage. Many Christians, in an effort to survive, sought refuge in the countryside, away from the large marsh surrounding their settlement, which frequently intensified disease outbreaks. However, the Ottomans forced them to return in order to maintain control, fearing potential uprisings.

Just five years before the Revolution, on March 17, 1816, due to the negligence of an Ottoman soldier, the gunpowder magazine of the castle exploded, killing more than 28 locals. Fragments from the blast can still be seen today on ancient inscriptions at the castle entrance.

Despite these conditions, several inhabitants of Kos responded to the call of the Filiki Eteria, including individuals from Pyli, Antimachia, and Asfendiou, as well as many others whose names remain unknown.

A Greek flag was raised in Kefalos, in western Kos, and numerous efforts were made to spark an uprising. However, all local reactions ended in bloodshed, culminating in the Great Massacre of July 11, 1821, when nearly 100 inhabitants of Kos were hanged from the Plane Tree of Hippocrates as a warning and means of suppression by the Ottomans, acting under orders from the Sublime Porte in Constantinople.

The coastal road next to the medieval castle, now known as Akti Miaouli, was named after Andreas Miaoulis, in reference to the naval battle of 1824 that took place opposite the Asia Minor coast—an event considered one of the most significant moments of the Greek War of Independence.