ΑΓΙΟΙ ΑΠΟΣΤΟΛΟΙ, ΑΝΤΙΜΑΧΕΙΑ

ΑΓΙΟΙ ΑΠΟΣΤΟΛΟΙ, ΑΝΤΙΜΑΧΕΙΑ

Ο ενοριακός ναός των Αγίων Αποστόλων βρίσκεται στην Αντιμάχεια και οικοδομήθηκε το 1869. Στην οικοδόμηση του ναού πρωτοστάτησε ο Κωνσταντίνος Φαβάτσης. Το οικόπεδο το δώρισε ο Γεώργιος Ιερομονάχου. Το 1894 η εκκλησία εμφανίζεται να έχει ανάγκη επισκευής. Για το σκοπό αυτό ο Μητροπολίτης Καλλίνικος χορήγησε συστατική επιστολή στον τότε Επίτροπο της Εκκλησίας Χατζή Ιωάννη Χατζή Αντωνίου για να συλλέξει προαιρετικές συνδρομές όχι μόνο στο νησί της Κω αλλά και στα γύρω νησιά.

Η τελική όψη του ναού, Ιούνιος 2014

Κατά τον σεισμό της 8ης Φεβρουαρίου του 1926, που έπληξε την Αντιμάχεια, ο ναός κατέστη άχρηστος. Κατά τον σεισμό, δε, του 1933 ο ναός κατέρρευσε. Ήταν 35 μέτρα μήκος. Όταν ήρθαν οι Γερμανοί, ως επιδρομείς, αποτελείωσαν την καταστροφή. Με νάρκες κατεδάφισαν το ναό τελείως. Χρησιμοποίησαν τις πέτρες με τις οποίες είχε αρχικά χτιστεί ο ναός για να χτίσουν επί τόπου δύο οικοδομήματα. Το ένα το χρησιμοποιούσαν οι ίδιοι ως αποθήκη και το άλλο ως θέατρο. Το θέατρο είχε μήκος 40 περίπου μέτρων, και ήταν επιστεγασμένο με τις στέγες τις οποίες οι επιδρομείς αφαίρεσαν από τα κτίρια των Ιταλικών Στρατώνων στην πόλη της Κω.

Οι Αγ. Απόστολοι λίγο πριν την ολική ανακαίνωση, 2012

Επί Αγγλοκρατίας στα Δωδεκάνησα το 1945, οι Άγγλοι αφαίρεσαν την ξυλεία του θεάτρου και την χρησιμοποίησαν σαν καύσιμη ύλη. Ο τότε Δήμαρχος της Αντιμάχειας Ακίνδυνος Μαύρος, με τις παρακλήσεις του προς τους Άγγλους, κατάφερε να του δώσουν δύο αυτοκίνητα γεμάτα με ξυλεία. Την ξυλεία του ενός αυτοκινήτου τη διέθεσε για την ανοικοδόμηση του μέλλοντα ναού των Αγίων Αποστόλων αλλά και των μαγαζιών του ιερού ναού (όπως κι έγινε), και την ξυλεία του δεύτερου αυτοκινήτου την κράτησε για τις ανάγκες της Δημαρχίας της Αντιμάχειας.

θωράκιο τέμπλου

Έτσι, λοιπόν, αχρηστευμένο καθώς ήταν το Γερμανόκτιστο θέατρο, η Ενορία των Αγίων Αποστόλων αποφάσισε να το χαλάσει και να μεταφέρει τις πέτρες από το σεισμόπληκτο ναό των Αγίων Αποστόλων λίγο πιο κοντά στο μέλλοντα-να- ανεγερθεί ναό, όπερ και εγένετο μέσα σε οχτώ ημέρες με τη βοήθεια των χριστιανών και των τριών Ενοριών της Αντιμάχειας.

Ψήφισμα Δήμου Αντιμαχειδών (2ος π.Χ.αι.)

(Όσο για το δεύτερο κτίσμα των Γερμανών, μήκους 20 μέτρων, σύμφωνα πάντα με τον Εμ. Καρπάθιο και την Έκθεση του Αρχιερατικού Επιτρόπου της Αντιμάχειας Ιωάννη Άμαλλου, το κατέλαβε κάποιος  (δεν αναφέρω το όνομα για ευνόητους λόγους) και το χρησιμοποιούσε σαν στάβλο και αχυραποθήκη. Οι Ενορίτες απαίτησαν να χρησιμοποιήσουν και τις πέτρες αυτού του κτίσματος για την ανέγερση του νέου ναού, όμως εκείνος αρνήθηκε και πρότεινε να δώσει χρήματα αντί για τις πέτρες. Αλλά τελικά δεν έδωσε ούτε τα χρήματα, ούτε τις πέτρες).

σε όλον τον αύλειο χώρο δεσπόζουν αρχαία αρχιτεκτονικά μέλη

Οι εργολαβήσαντες στην ανοικοδόμηση του ναού Αγίων Αποστόλων, ο Ιωάννης Φουρτούνης αρχικά, και ο Γεώργιος Μαστοράκης έπειτα, μεταχειρίστηκαν την ξυλεία που είχε χρησιμοποιηθεί για το θέατρο με σκαλωσιά.. Με τις πέτρες αυτές χτίστηκαν και γραφεία και κάποια μαγαζιά κυριότητας του ναού και δίπλα σ' αυτόν.

ένας από τους κίονες στην κεντρική είσοδο του ναού

Ο Βασίλης Μάμμης μας ξενάγησε στον αύλειο χώρο του ναού όπου δεσπόζουν αμέτρητα αρχαία αρχιτεκτονικά μέλη, μεταξύ των οποίων κίονες, κιονόκρανα, θωράκια τέμπλου και πολλά άλλα. Επέστησε την προσοχή μας σε πάρα πολλά εντοιχισμένα στοιχεία γύρω από τον ενοριακό ναό με χαρακτηριστικά παραδείγματα το Ψήφισμα του Δήμου Αντιμαχειδών (2ος π.Χ.αι.), Τραπεζοφόρο με τη μορφή του έφηβου Ηρακλή (Β' μισό του 2ου μ.Χ αι)-προσφορά του Μιχαήλ Συνεσίου, καθώς και επιτύμβια στήλη από την Αντιμάχεια (2ος π.Χ αι.) και "όρος" (όριο) του 3ου μ.Χ.αι.

Τραπεζοφόρο με τη μορφή του έφηβου Ηρακλή (Β' μισό του 2ου μ.Χ αι)

Με λίγα λόγια ο ενοριακός ναός των Αγίων Αποστόλων δεν απέχει πολύ από ένα μουσείο, παρ' όλ' αυτά επειδή η επίσκεψή μας έγινε μεσημέρι, η εκκλησία ήταν κλειστή, όπως πληροφορηθήκαμε ανοίγει μόνο 9-12 κάθε πρωί κ έτσι ξεναγηθήκαμε μόνο στον αύλειο χώρο και χρειάστηκε να επιστρέψουμε μετά από λίγες μέρες, πρωινή ώρα, για να επισκεφτούμε το εσωτερικό του ναού. Η απορία μου είναι: Επειδή οι ξένοι επισκέπτες δείχνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για ορθόδοξα μνημεία, αλλά και μιλώντας με τους ντόπιους, μας είπαν ότι πολλοί τουρίστες φεύγουν απογοητευμένοι, όταν βρίσκουν την εκκλησία κλειστή, κι επειδή μιλάμε για χώρους ιδιαίτερου θρησκευτικού αλλά και μουσειακού ενδιαφέροντος, μήπως θα μπορούσαν αυτοί οι χώροι να παραμένουν ανοιχτοί λίγο παραπάνω κατά τη διάρκεια της ημέρας?

Επιτύμβια στήλη από την Αντιμάχεια (2ος π.Χ αι.) και "όρος" (όριο) του 3ου μ.Χ.αι.

Ο ενοριακός ναός των Αγίων Αποστόλων γιορτάζει στις 30 Ιουνίου.
Και μερικές φωτογραφίες από το εσωτερικό του ναού:

Πληροφορίες: Εμμανουήλ Ι. Καρπάθιου (Μητροπολίτου Μεσημβρίας της επί Ευξείνω)-"Εκκλησία Κω Δωδεκανήσου"-Τόμος Πρώτος, βιβλίον Δεύτερον, Αθήνα 1969. 

Κείμενο, Φωτογραφίες: Sophia Karagianni

Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά:

The Church of the Holy Apostles, Antimachia, Kos

The parish church of the Holy Apostles is located in Antimachia and was built in 1869. The driving force behind its construction was Konstantinos Favatsis, while the land was donated by Georgios Ieromonachou. By 1894, the church was already in need of repairs. To support this effort, Metropolitan Kallinikos issued a letter of recommendation authorizing the church commissioner, Hatzis Ioannis Hatzis Antoniou, to collect voluntary donations not only on Kos but also from the neighboring islands.

The church after its complete restoration, June 2014

During the earthquake of 8 February 1926, which struck Antimachia, the church suffered severe damage and became unusable. The earthquake of 1933 caused its complete collapse. The original church measured approximately 35 meters in length.

When the German occupation forces arrived during World War II, they completed the destruction. Using explosives, they demolished what remained of the church and reused its stones to construct two buildings on the site. One served as a warehouse, while the other became a theatre approximately 40 meters long, roofed with materials taken from the former Italian military barracks in the town of Kos.

The Holy Apostles before the complete renovation, 2012

During the British Military Administration of the Dodecanese in 1945, the British dismantled the theatre's timber structure for use as firewood. The then Mayor of Antimachia, Akindynos Mavros, persuaded the British authorities to provide him with two truckloads of timber. The wood from one truck was used for the reconstruction of the future Church of the Holy Apostles and its adjoining shops, while the timber from the second truck was reserved for the needs of the Municipality of Antimachia.

Iconostasis screen panel

With the German-built theatre no longer in use, the parish decided to demolish it and move the stones from the ruined church closer to the site where the new church would be erected. Thanks to the voluntary work of parishioners from all three parishes of Antimachia, the entire operation was completed in just eight days.

Decree of the Municipality of Antimacheidai (2nd century BC)

As for the second German-built structure, approximately 20 meters long, the late Metropolitan Emmanuel Karpathios, quoting the report of the Archieratical Commissioner of Antimachia, Ioannis Amallos, records that it had been occupied by a local schoolteacher, who used it as a stable and hay storage. The parishioners requested permission to reuse its stones for the construction of the new church, but he refused, offering instead to provide money in exchange for the building materials. In the end, according to the report, he provided neither the money nor the stones.

Throughout the church courtyard, numerous ancient architectural remains dominate the landscape.

The contractors responsible for rebuilding the church, first Ioannis Fourtounis and later Georgios Mastorakis, used the theatre's timber as scaffolding during construction. Stones recovered from the original church were also used to build the parish offices and several shops adjacent to the church.

One of the columns at the church's main entrance

Vasilis Mammis guided us around the church courtyard, where countless ancient architectural fragments are displayed, including columns, capitals, iconostasis panels, and many other archaeological pieces. He drew our attention to numerous ancient stones incorporated into the church walls, among them:

• the Decree of the Municipality of Antimacheidai (2nd century BC),
• a table support in the form of the youthful Heracles (second half of the 2nd century AD), donated by Michail Synesios,
• a funerary stele from Antimachia (2nd century BC),
• and a boundary marker ("horos") dating to the 3rd century AD.

Table support depicting the youthful Heracles (second half of the 2nd century AD)

In many respects, the parish church of the Holy Apostles resembles a small archaeological museum. However, because we visited around midday, the church itself was closed. We were informed that it is normally open only from 9:00 a.m. to 12:00 noon, so we were able to explore only the courtyard and had to return a few days later, in the morning, to visit the interior.

One question naturally comes to mind. Foreign visitors show considerable interest in Orthodox monuments, and local residents told us that many tourists leave disappointed when they find the church closed. Given both the religious and archaeological significance of the site, perhaps it would be worth considering keeping it open for a few more hours each day.

Funerary stele from Antimachia (2nd century BC) and a boundary marker ("horos") from the 3rd century AD.

The parish church of the Holy Apostles celebrates its feast day on the 30th of June.

And finally, a few photographs from the interior of the church