ΠΑΝΑΓΙΑ Η ΚΥΠΑΡΙΣΣΙΩΤΙΣΣΑ, ΖΙΑ

ΠΑΝΑΓΙΑ Η ΚΥΠΑΡΙΣΣΙΩΤΙΣΣΑ, ΖΙΑ

Ανατολικά της Ζιας, σε μικρή απόσταση (300 μ.) από την Παναγία Κουβούκλη, βρίσκεται η Παναγία η Κυπαρισσιώτισσα, που ονομάστηκε έτσι από το παμπάλαιο και τεράστιο κυπαρίσσι που βρίσκεται στην αυλή της και σκεπάζει τη μισή εκκλησία.

το τεράστιο κυπαρίσσι, μόνο αλλά και με κόσμο για συγκριτικό μέγεθος

Ο ναός χτίστηκε στη θέση παλαιότερου βυζαντινού ναού και είχε πολλές καλής ποιότητας τοιχογραφίες που καλύφθηκαν από μεταγενέστερα επιχρίσματα και ασβεστώματα. Διατηρούνται μόνο μερικές που χρονολογούνται, πιθανώς, το 16ο αιώνα, όπως η παράσταση της Βαϊφόρου.

Η εκκλησία, κατά παράδοση, γιόρταζε την Κυριακή της Διακαινησίμου, γι' αυτό και σύμφωνα με τον Καρπάθιο αναγράφεται ως "Ζωοδόχος Πηγή".

Οι διαστάσεις του είναι περίπου 5Χ3 μ. με ύψος 2,40 μ. Ο ναός κατά το 19ο αιώνα υπαγόταν στην Παναγία Κουβούκλη και απ' όσα γνωρίζουμε, δεν είχε κτηματική ή κινητή περιουσία.

Υπάρχει μία σύγχυση σε σχέση με την Κυπαρισσιώτισσα. Ο Μητροπολίτης Εμμ. Καρπάθιος, στο έργο του "Εκκλησία της Κω" (Τόμος Α'-βιβλίο Β'-σ.99-101) ταυτίζει την Παναγία Κυπαρισσιώτισσα με την Παναγία Μελισσινή και παρουσιάζει αναλυτικά πρακτικά με απόδοση λογαριασμών και διαδοχή επιτρόπων.

Η Παναγία η Μυροβλύτισσα είναι το εικόνισμα στο εσωτερικό της εκκλησίας

Αναφέρει μάλιστα χαρακτηριστικά ότι η προσωνυμία "Μελισσινή" έχει διασωθεί παρεφθαρμένη, κι ότι εκτός από "Κυπαρισσιώτισσα", σήμερα ονομάζουμε την εκκλησία και "Παναγία Μελιανή" ή "Μελανή", διότι, σύμφωνα με την παράδοση, στην περιοχή υπήρχαν μελισσοκομεία που είχαν τεθεί υπό την προστασία της Παναγίας.

Μια άλλη υπόθεση του ιδίου λέει ότι η ονομασία "Μελισσινή" προήλθε από την οικογένεια των Μελισσινών του Βυζαντίου, της οποίας μέλη, κατά τον ΙΔ΄και ΙΕ΄αι. διακρίθηκαν "κατά τη διάρκεια των επιδρομών των Τούρκων εναντίον της Ελληνικής Αυτοκρατορίας".

ένα ψαλτήρι, το οποίο βρίσκεται, κάθε φορά που επισκέπτομαι το ναό, σε άλλη θέση-σίγουρα όχι στη θέση του

Σύμφωνα με τον Κιαπόκα, η προσωνυμία "Μελανή" (και όχι "Μελιανή") δεν είναι παραφθορά της λέξης "Μελισσινή", ούτε προέρχεται από τα μελισσοκομεία, αλλά από το σκούρο χρώμα του εδάφους και τους βαθύχρωμους θάμνους, που δίνουν μελανή όψη στην περιοχή.

χαρακτηριστικό το διπλό τόξο στο ταβάνι από το εσωτερικό του ναού

Το 1804, εμφανίζεται για πρώτη φορά στον Κώδικα Β' Αρχείου Δουλείας η "Υπεραγία ημών Θεοτόκος Μελισσινή". Με περισσές λεπτομέρειες αναφέρεται ο Καρπάθιος στην Κυπαρισσιώτισσα ή Μελισσινή το 1969 που γράφει την Εκκλησία της Κω, αλλά ο Κιαπόκας-το 2006-αναιρεί αυτήν την ταύτιση και αποδίδει το προσωνύμιο Παναγία Μελισσινή στην Ευαγγελίστρια.

η Αγία Τράπεζα με τα αρχαία αρχιτεκτονικά μέλη

"Κυπαρισσιώτισσα" ή "Μελισσινή", ο Μεταβυζαντινός Ναός της Παναγίας στη Ζια βρίσκεται σ' ένα παραμυθένιο σκηνικό, με τεράστια κυπαρίσσια και αποτελεί καμάρι για το Ασφενδιού.

η ομάδα των πεζοπόρων ξαποσταίνει στην σκιά των κυπαρισσιών

Πηγή: "Εκκλησία Κω Δωδεκανήσου"-Τόμος Πρώτος, βιβλίον Δεύτερον, Αθήνα 1969-Εμμανουήλ Ι. Καρπάθιου (Μητροπολίτου Μεσημβρίας της επί Ευξείνω)
(Τόμος Α'-βιβλίο Β'- σ.99-101)
"Το Ασφενδιού της Κω" -Μανόλη Σ. Κιαπόκα (Έκδοση του Δήμου Δικαίου-2006)
Φωτογραφίες: Sophia Karagianni

Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά:

PANAGIA KYPΑRISSIOTISSA, ZIA

East of Zia, at a short distance (about 300 m) from Panagia Kouvouklí, stands the church of Panagia Kyparissiotissa, which was named after the ancient and enormous cypress tree in its courtyard that covers almost half of the church.

The church was built on the site of an older Byzantine temple and once had many high-quality frescoes, which were later covered with plaster and whitewash. Only a few remain today, probably dating to the 16th century, such as the depiction of the Entry of Christ into Jerusalem (Palm Sunday).

According to tradition, the church celebrated on the Sunday of Renewal Week, and for this reason, according to Emmanuel Karpathios, it is recorded under the name “Zoodochos Pigi” (Life-Giving Spring).

The church measures approximately 5 × 3 meters, with a height of 2.40 m. During the 19th century it belonged administratively to Panagia Kouvouklí and, as far as we know, it did not possess land or movable property.

There is some confusion regarding the name Kyparissiotissa. Metropolitan Emmanuel Karpathios, in his work “The Church of Kos” (Volume A, Book B, pp. 99–101), identifies Panagia Kyparissiotissa with Panagia Melissini and presents detailed records of accounts and the succession of church trustees.

Inside the church there is the icon of Panagia Myrovlytissa.

Karpathios also notes that the name “Melissini” has survived in a corrupted form, and that besides “Kyparissiotissa”, the church is today also called “Panagia Meliani” or “Melani”. According to tradition, the name came from beehives in the area, which were placed under the protection of the Virgin Mary.

Another hypothesis by the same author suggests that the name “Melissini” derives from the Byzantine Melissenos family, whose members distinguished themselves during the 14th and 15th centuries in conflicts with the Turks against the Byzantine Empire.

According to Kiapokas, however, the name “Melani” (not “Meliani”) is not a corruption of “Melissini” and does not come from beekeeping. Instead, it derives from the dark colour of the soil and the dark shrubs that give the area a dark appearance.

In 1804, the name “Our Most Holy Theotokos Melissini” appears for the first time in Codex B of the Archive of Doulia. Karpathios writes in great detail about Kyparissiotissa or Melissini in his 1969 work The Church of Kos. However, Kiapokas, writing in 2006, rejects this identification and attributes the name Panagia Melissini instead to the church of Evangelistria.

Whether called Kyparissiotissa or Melissini, the post-Byzantine church of the Virgin Mary in Zia stands in a fairytale-like landscape, surrounded by huge cypress trees, and is a source of pride for the area of Asfendiou.

The group of hikers rests in the shade of the cypress trees.