ΟΙ ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩ

ΟΙ ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩ

Η ΑΓΙΑ ΒΑΡΒΑΡΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΑΜΑΙΝΑ

τοποθεσία: Αγία Βαρβάρα (λόγω παλιάς εκκλησίας στην περιοχή)

Κτήτωρ: Μαρία Κατσίλλη-Ιακωβίδου

Η Μαρία Κατσίλλη-Ιακωβίδου (εκπαιδευτικός) αρρώστησε κατά την περίοδο της γερμανικής κατοχής από φυματίωση. Η συγκοινωνία με την Αθήνα δεν ήταν εύκολη λόγω του πολέμου και κάποιος Γερμανός γιατρός της συνέστησε "ν' αλλάξει κλίμα" και να πάει για ένα μήνα στην Κέφαλο. Εκεί είδε όνειρο την Αγία Βαρβάρα, που της είπε ότι θα βρεθεί μέσο να πάει στην Αθήνα και ότι θα γίνει καλά.

Όταν ήρθε στο χωριό, έμαθε ότι ο Στέλιος ο Πατσής κάνει εμπόριο με μεγάλα καϊκια και πάει στην Αθήνα. Την πήρε μαζί του μια μέρα, που ο καιρός δεν ήταν και τόσο καλός.

Βρήκαν τρικυμία στο ταξίδι, αλλά η Μαρία τον καθησύχαζε, λέγοντάς του: "Μας προστατεύει η Αγία Βαρβάρα και μη φοβάσαι". Έφτασαν στην Αθήνα. Η Μαρία μπήκε στο νοσοκομείο κι έγινε καλά.

Μετά από χρόνια έψαχνε χώρο εκεί που ήταν ο παλιός ναός, να χτίσει το νέο, αλλά δεν της επέτρεψαν, γιατί ύστερα από ανασκαφές βρήκαν την Αγία Τράπεζα της παλιάς εκκλησίας.

Αναγκάστηκε τότε να ζητήσει από τον αδερφό της Δημήτρη, οικόπεδο, δίνοντάς του άλλο χωράφι στην περιοχή των Αγίων Αναργύρων.

Τελευταία αρρώστησε πάλι και βιαζόταν να χτίσει την εκκλησία. Το είπε στον αδερφό της, Αντώνη,  που ήταν χτίστης αλλά αυτός της απάντησε να μην βιάζεται, γιατί έχει άλλες δουλειές.

Η Αγία παρουσιάστηκε στον Αντώνη και του είπε να βιαστεί. Ο Αντώνης άφησε τις άλλες δουλειές και τέλειωσε την εκκλησία. Η Μαρία έκανε εγκαίνια και κάλεσε όλο το χωριό.

Έλεγε στους χωριανούς: "Ελάτε στο γάμο της κόρης μου", μιας και δεν αξιώθηκε από το Θεό να κάνει παιδιά.

Έζησε 18 χρόνια από τότε που της παρουσιάστηκε η ασθένεια. Έφυγε από τη ζωή ήσυχη, διότι έκαμε το χρέος της στην Αγία Βαρβάρα-την κόρη της- όπως την έλεγε.
κείμενο: Οι εκκλησίες της Καρδάμαινας- π.Ιωάννη Περαντωνάκη (ιεροδιδάσκαλου)
φωτογραφίες: Sophia Karagianni

ΑΓΙΑ ΒΑΡΒΑΡΑ-ΚΕΦΑΛΟΣ

                                                                 Με θέα το Καμάρι

Η ΑΓΙΑ ΒΑΡΒΑΡΑ ΣΤΟ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ ΑΝΤ/ΓΟΥ ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΥ ΤΣΑΚΑΛΩΤΟΥ ΜΕΣΑΡΙΑ

φωτογραφίες: Sophia Karagianni

Η Αγία Βαρβάρα, δεν είναι μόνο προστάτης των όπλων, αλλά θεραπεύει και την ανεμοβλογιά, μια κυρίως παιδική Ασθένεια, που αφήνει στίγματα. Για το λόγο αυτό οι νοικοκυρές, φτιάχνουν εθιμοτυπικά στην χάρη της τα γνωστά βάρβαρα. Αυτά είναι νηστίσιμος χυλός χωρίς λάδι, με ζάχαρη, βρασμένο σιτάρι, σησάμι, ρόδι, ανακατεμένα με όσπρια, ξηρούς καρπούς και μπαχαρικά. (Το Λύκειο Ελληνίδων της Κω κάθε χρόνο διοργανώνει εκδήλωση όπου προσφέρονται βάρβαρα)

Περισσότερες πληροφορίες για τη ζωή της Αγίας Βαρβάρας:
http://www.matia.gr/7/72/7203/7203_3_2.html

Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά:

THE CHURCHES OF SAINT BARBARA ON KOS
SAINT BARBARA IN KARDAMAINA

Location: Agia Varvara (named after the old church that once stood in the area)

Founder: Maria Katsilli-Iakovidou

Maria Katsilli-Iakovidou, a schoolteacher, became ill with tuberculosis during the period of German occupation. Travel to Athens was difficult because of the war, and a German doctor advised her to “change climate” and spend a month in Kefalos. While there, she had a dream of Saint Barbara, who told her that a way would be found for her to travel to Athens and that she would recover.

When she returned to the village, she learned that Stelios Patsís traded goods with large boats and regularly sailed to Athens. He agreed to take her with him, even though the weather that day was not good.

During the journey they encountered a storm, but Maria reassured him, saying:

“Saint Barbara is protecting us—do not be afraid.”

They reached Athens safely. Maria was admitted to the hospital and recovered.

Years later, she began searching for land where the old church had stood so she could build a new one. She was not permitted to do so, because excavations had revealed the Holy Table of the original church.

She then asked her brother Dimitris for a plot of land, giving him another field in the Agii Anargyri area in exchange.

When her health deteriorated again, she became anxious to see the church completed. She told her brother Antonis—who was a builder—but he told her not to rush, as he had other work. Saint Barbara appeared to Antonis and told him to hurry. Antonis abandoned his other projects and finished the church. Maria held the inauguration ceremony and invited the entire village.

She would tell the villagers:

“Come to my daughter’s wedding,”

as she had never been blessed with children and considered Saint Barbara her daughter.

She lived for 18 years after her first illness. She passed away peacefully, having fulfilled what she saw as her sacred duty to Saint Barbara—her “daughter,” as she called her.

Text from “The Churches of Kardamaina” by Fr. Ioannis Perantônakis (hierodidaskalos)

Photos: Sophia Karagianni

SAINT BARBARA – KEFALOS
Overlooking Kamari

SAINT BARBARA AT THE Thrasivoulos Tsakalotos MILITARY CAMP – MESARIA

Photos: Sophia Karagianni

Saint Barbara is not only the protector of artillery but is also believed to heal chickenpox, a childhood disease that often leaves marks on the skin. For this reason, households traditionally prepare vávara in her honor.

This is a Lenten, oil-free porridge made with sugar, boiled wheat, sesame seeds, pomegranate, mixed with legumes, nuts, and spices. (The Lyceum Club of Greek Women in Kos organizes an annual event where vávara is offered.)

Η ΠΑΝΑΡΧΑΙΗ ΠΗΓΗ ΤΗΣ ΒΟΥΡΙΝΝΑΣ

Η ΠΑΝΑΡΧΑΙΗ ΠΗΓΗ ΤΗΣ ΒΟΥΡΙΝΝΑΣ

η είσοδος της Βουρίννας από κοντά κι από μακριά

Η πανάρχαιη πηγή της Βουρίννας που τόσο πολύ εξυμνήθηκε από τον Θεόκριτο και το Φιλητά, σώζεται σε μία μαγευτική τοποθεσία κάτω από τα ΒΑ ριζοβούνια του Δίκαιου και σε απόσταση μισής περίπου ώρας από την πόλη. Διασχίζοντας κανείς τον Αμπάβρη και λίγο πριν από την "Παναγία Τσουκαλαριά" περνά δυτικά προς την πηγή της Βουρίννας.

Πρόκειται για ένα θολωτό κτίσμα από πολυγωνικούς ογκόλιθους, της ελληνιστικής μάλλον εποχής, στην κορφή του οποίου υπάρχει οπή για φωτισμό και αερισμό. Το κτίσμα είναι ένας θάλαμος περιφέρειας δέκα μέτρων και ύψους, σε σχήμα κώνου, επτά μέτρων μέχρι το στόμιο που βρίσκεται στην κορφή του θόλου.

Μπαίνει κανείς εκεί από σήραγγα σκοτεινή πλάτους ενός μέτρου, ύψους δύο και μάκρους τριάντα μέτρων. Στη θολωτή περιφέρεια υπάρχει άνοιγμα απ' όπου πηγάζει το νερό και περνώντας τη σήραγγα διοχετεύεται προς την πόλη. Ο κλειστός αυτός βράχος μοιάζει με μύτη βοδιού, γι' αυτό και ο Κώος γραμματικός Νικάνορας ονόμασε την πηγή Βούριν. Κατ' άλλους συγγραφείς η ονομασία Βουρίννα ή Βορρίνα δόθηκε, επειδή η πηγή βρίσκεται προς τα βόρεια και ρέει αστείρευτα χιλιάδες χρόνια τώρα. Πάνω από τη σήραγγα και κοντά στο θόλο υπάρχει ένα μικρό δωμάτιο (θαλαμίσκος), που συγκοινωνεί μ αυτόν με κάποια θυρίδα. Προορισμός του δωματίου φαίνεται να ήταν η φύλαξη της πηγής και η παρακολούθηση της κανονικής λειτουργίας της.

Από την αρχαία παράδοση μαθαίνουμε ότι το νερό της πηγής αυτής ανέβλυσε, αφού ο μυθικός βασιλιάς της Κω, Χάλκωνας, χτύπησε με το πόδι του το βράχο, τον πίεσε ύστερα με το γόνατο και τον ανάγκασε να υποχωρήσει. Έτσι ξεπετάχτηκε μες από τα σπλάχνα της θρυλικής αυτής πηγής το ολόδροσο νερό. Και ο βουκολικός ποιητής Θεόκριτος περιγράφοντας το τοπίο γύρω από την πηγή λέει πως θρόιζαν εκεί δροσερά και πυκνόφυλλα δέντρα, λεύκες και φτελιές, που σχημάτιζαν με τις πρασινάδες τους δάσος βαθύσκιωτο, ίδιο με θολωτή κόμη.

κείμενο: Ιστορία της Νήσου Κω-Β. Χατζηβασιλείου, σελίδα 164
φωτογραφίες: Sophia Karagianni

Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά:

THE ANCIENT SPRING OF VOURINNA

*The entrance to Vourinna, from near and afar

The ancient spring of Vourinna, so highly praised by Theocritus and Philetas, is preserved in a magical location beneath the northeastern foothills of Mount Dikaios, about half an hour’s distance from the town of Kos.

Passing through the area of Ambavris and just before reaching “Panagia Tsouklaria,” one turns west toward the spring of Vourinna.

It is a vaulted structure made of polygonal stone blocks, probably dating from the Hellenistic period. At the top of the dome, there is an opening for light and ventilation. The structure forms a circular chamber with a diameter of ten meters and a height of about seven meters up to the mouth at the apex of the dome.

One enters through a narrow, dark tunnel, one meter wide, two meters high, and thirty meters long. In the vaulted perimeter, there is an opening from which the water gushes out and, passing through the tunnel, is channeled toward the town. The enclosed rock resembles the snout of an ox—hence, the Koan grammarian Nicanor named the spring Vourin.

According to other writers, the name Vourinna or Vorrina was given because the spring lies to the north (vorras in Greek means “north”) and has flowed unceasingly for thousands of years. Above the tunnel, near the dome, there is a small chamber connected to it by a hatch. The purpose of this room appears to have been the safeguarding of the spring and the supervision of its proper operation.

From ancient tradition, we learn that the water of this spring first gushed forth when the mythical king of Kos, Chalcon, struck the rock with his foot, pressed it with his knee, and forced it to yield.

Thus, from the heart of that legendary rock burst the crystal-clear waters of the spring.

The bucolic poet Theocritus, describing the landscape around the spring, writes that cool and thick-leaved trees—poplars and elms—whispered there, forming with their lush greenery a deeply shaded grove, like a vaulted canopy of foliage.

ΠΑΝΑΓΙΑ Η ΚΟΥΒΟΥΚΛΙΑΝΗ (ΕΝΟΡΙΑΚΟΣ ΝΑΟΣ ΖΙΑΣ)

ΠΑΝΑΓΙΑ Η ΚΟΥΒΟΥΚΛΙΑΝΗ (ΕΝΟΡΙΑΚΟΣ ΝΑΟΣ ΖΙΑΣ)

Στις αρχές του 19ου αιώνα ο ναός της Υπεραγίας Θεοτόκου των Σπονδών απαντά στους Κώδικες της Μητρόπολης Κω ως "Εκκλησία της Υπεραγίας Θεοτόκου του Κουβούκλη" ή "το Κουβούκλη". Το καθολικό δηλαδή της Ιεράς Μονής των Σπονδών είχε αρχίσει ήδη να χρησιμοποιείται ως ενοριακός ναός της συνοικίας που αργότερα θα ονομασθεί Ζια. Στους Κώδικες απαντά επίσης ως "Παναγία Κουβουκλιείου" και "Παναγία Κουβουκλιανή".

Οι ντόπιοι την ονομάζουν συνήθως "Το Κουβούκλι" και παλιότερα με το όνομα αυτό εννοούσαν όλη τη συνοικία. Η ονομασία "Το Κουβούκλη" κατά τον Ε. Καρπάθιο προήλθε από κάποιο οφφικιάλιο (Αξιωματούχο) στο Ασφενδιού, που είχε τιμηθεί με το οφφίκιο του Κουβούκλη. Κουβούκλης ήταν ο οφφικιάλιος που βάσταζε τη ράβδο του Αρχιερέως.

Οι ονομασίες "Κουβούκλιον", "Κουβούκλι", "Κουβουκλιανή" μας οδηγούν στη σκέψη ότι η προσωνυμία του ναού μπορεί να προέρχεται από το Θόλο της Εκκλησίας. Κουβούκλιον (από το λατιν. cubiculum=κοιτώνας) σημαίνει εκτός των άλλων και μικρό θόλο που στηρίζεται σε λεπτούς κίονες. Άλλωστε είναι η μοναδική εκκλησία της περιοχής, που έχει τέτοιο θόλο. Ο μόνος σωζόμενος εγγεγραμμένος Ναός της Κω.

Στον Κώδικα Β' της Μητροπόλεως Κω (σελ.65) αναφέρεται το 1804 ο αιδεσιμώτατος παπά κυρ Αντώνιος και Επίτροπος της Εκκλησίας.

Πριν απ'αυτόν Επίτροπος της Εκκλησίας του κουβούκλη ήταν ο πενθερός του "παπα Θοδωρής".

Από το 1804-1815 επιτροπεύει ο "Παπα κυρ Ιωάννης και Επίτροπος".

Στο πρακτικό του 1815 αναφέρονται και περιουσιακά στοιχεία της Εκκλησίας του Κουβούκλη "Γρόσια 205 και Κατάστιχον, πολυέλαιος προύτζινος δωδεκάφωτος, τρία κανδήλια αργυρά, δύο δισκοπότηρα, άμφια κλπ".

Φαίνεται ότι πριν το 1800 η Παναγία "κουβούκλη" ήταν ήδη ενοριακός ναός.

Γράφει ο Ε. Καρπάθιος ότι το 1860 μνημονεύεται ως ενορία. Κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα, η Παναγία η Κουβουκλιανή απέκτησε λίγα ακίνητα από δωρεές και αφιερώματα πιστών.Στη δεκαετία 1889-1899 η Παναγία η Κουβουκλιανή φέρεται να έχει έσοδα από εξόφληση ομολόγων 14 ενοριτών και άλλων Ασφενδιανών. εισπράξεις από ομόλογα σημειώνονται και το 1900 και αργότερα.

Από τον κώδικα Λ' παίρνουμε την πληροφορία ότι το Νοέμβριο του 1902 αγοράστηκε και τοποθετήθηκε καμπάνα στο Ναό. Το 1900 ο Ναός της Κουβουκλιανής έχει μεταξύ των περιουσιακών του στοιχείων και καφενείο. Το 1902 ο Μητροπολίτης Ιωακείμ με επιστολή του προς τον καϊμακάμη Κω ζητεί να του χορηγηθεί άδεια για επισκευή του Ιερού Ναού Κουβουκλίου.

η βρύση έξω από την Εκκλησία

 Το 1917 ο Μητροπολίτης Αγαθάγγελος ζητεί κυβερνητική άδεια μέσω του Δημάρχου Κω για επισκευή, αλλά πρόκειται μάλλον για επέκταση. Πράγματι το επόμενο έτος προστέθηκε στο δυτικό τμήμα ο νάρθηκας, αλλά η επιγραφή"ΟΙΚΟΔΟΜΗΘΗ ΕΝ ΕΤΕΙ 1919" που κακώς τοποθετήθηκε πάνω από τη βορεινή θύρα του κυρίως ναού, προκαλεί απορίες και σύγχυση στους επισκέπτες Οι διαρρυθμίσεις που έγιναν στο εσωτερικό του κυρίως ναού και οι μεγεθύνσεις στα παράθυρα του θόλου αλλοίωσαν κάπως το ιερό μνημείο, διατηρήθηκε όμως η όψη του βυζαντινού ρυθμού.

Η Εκκλησία φέρεται να προσφέρει κατά καιρούς βοηθήματα για φιλανθρωπικούς σκοπούς και εθνικές ανάγκες. Αξιοσημείωτη είναι η συνεργασία και η αλληλοβοήθεια μεταξύ των ενοριών. Στα κατάστιχα του Ναού εμφανίζονται ακτά καιρούς έσοδα από ενοίκια καφενείου, χωραφιού και κηπουλιού.





  
Στην Παναγία Κουβουκλίου εφημέρευε από τις αρχές του 20ου αιώνα ο παπα Ιωακείμ Παπαγγελής. Μετά την παραίτησή του το 1935 λόγω ασθενείας και γήρατος έμεινε η εκκλησία κλειστή. Αντικαταστάτης δεν υπήρχε, αφού οι ιταλοί απαγόρευαν τις χειροτονίες ιερέων. Μεσολάβησαν οι ενορίτες και δόθηκε άδεια στον παπα Ιωάννη Καμπούρη , από την Κέφαλο, να ιερουργεί για έναν χρόνο. Το μισθό, 50 φράγκα, κατέβαλαν οι ενορίτες.

Στην Παναγία την Κουβουκλιανή υπάγονταν σπουδαία βυζαντινά και μεταβυζαντινά ξωκκλήσια για τη συντήρηση των οποίων έπρεπε να φροντίζει (π.χ το ναϋδριο της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος στην Κορυφή του Δίκαιου, το παρεκκλήσι των Εισοδίων στην Κεφαλόβρυση, και την Παναγία την Κυπαρισσιώτισσα)

(φωτογραφίες: Sophia Karagianni, πηγή κειμένου για περισσότερες λεπτομέρειες "Το Ασφενδιού της Κω"-Μ.Κιαπόκα, σελίδα 114)

Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά:

PANAGIA KOUVOUKLIANI
(PARISH CHURCH OF ZIA)

In the early 19th century, the church of the Most Holy Theotokos of Spondes appears in the Codices of the Metropolis of Kos as the “Church of the Most Holy Theotokos of the Kouvoukli” or simply “the Kouvoukli.” In other words, the katholikon of the Monastery of Spondes had already begun to function as the parish church of the neighborhood that would later be named Zia. In the Codices it also appears as “Panagia Kouvoukliiou” and “Panagia Kouvouk­liani.”

Locals usually call it “To Kouvoukli,” and in earlier times the name referred to the entire neighborhood. According to E. Karpathios, the name “Kouvoukli” derived from an offikialios (church dignitary) in Asfendiou who had been honored with the title of Kouvouklis.” A Kouvouklis was the ecclesiastical officer who carried the bishop’s staff.

The names “Kouvouklion,” “Kouvoukli,” and “Kouvouk­liani” lead us to consider that the church’s epithet may derive from its dome. Kouvouklion (from the Latin cubiculum = chamber) can also mean a small dome supported by slender columns. Indeed, it is the only church in the area that features such a dome—the only surviving registered-domed church on the island of Kos.

In Codex B of the Metropolis of Kos (p. 65), the priest Kyr Antonios is mentioned in 1804 as steward (epitropos) of the church. Before him, the steward of the Kouvoukli church had been his father-in-law, “Papa Thodoris.” From 1804–1815 the steward was “Papa Kyr Ioannis.”

In the 1815 record, various assets of the Church of the Kouvoukli are listed: 205 grosia and an account ledger, a twelve-lamp bronze chandelier, three silver vigil lamps, two chalices, vestments, etc.

It appears that before 1800 Panagia “Kouvoukli” was already functioning as a parish church. According to E. Karpathios, it is mentioned as a parish in 1860. During the 19th century, Panagia Kouvouk­liani acquired several properties through donations and offerings from the faithful.

In the decade 1889–1899, the church is recorded as having income from the repayment of bonds by fourteen parishioners and other residents of Asfendiou. Similar income is noted in 1900 and later.

From Codex L we learn that in November 1902 a bell was purchased and installed in the church. In 1900 the Church of Kouvouk­liani also owned a coffeehouse as part of its property. In 1902 Metropolitan Ioakeim, in a letter to the kaimakam of Kos, requested permission for the repair of the Church of Kouvoukli.

The fountain outside the church

In 1917 Metropolitan Agathangelos sought government permission through the Mayor of Kos for repairs, though it seems these concerned an expansion rather than restoration. Indeed, in the following year a narthex was added to the western section. However, the inscription “BUILT IN THE YEAR 1919” — incorrectly placed above the northern door of the main church — causes confusion among visitors.

Interior alterations to the main church and the enlargement of the dome windows somewhat changed the monument, though its Byzantine appearance was maintained.

The church is recorded as having offered charitable support and aid for national causes at various times. Noteworthy is its cooperation and mutual assistance with nearby parishes. In the church ledgers appear occasional revenues from renting out a coffeehouse, a field, and a small garden.

From the early 20th century, Father Ioakeim Papangelis served in Panagia Kouvoukli. After his resignation in 1935 due to illness and old age, the church remained closed. There was no replacement priest, as the Italians forbade ordinations. Parishioners intervened and secured permission for Father Ioannis Kampouris from Kefalos to serve for one year. His salary—50 francs—was paid by the parishioners.

Under Panagia Kouvouk­liani belonged several important Byzantine and post-Byzantine chapels, for whose maintenance the parish was responsible (e.g., the chapel of the Transfiguration of the Savior on the summit of Mount Dikaios, the chapel of the Presentation of the Theotokos at Kefalovrysi, and Panagia Kyparissiotissa).