ΑΝΕΜΑΝΤΛΙΑ ΣΤΟΝ ΑΜΠΑΒΡΗ

ΑΝΕΜΑΝΤΛΙΑ ΣΤΟΝ ΑΜΠΑΒΡΗ

 

Στην περιοχή Αμπάβρης, στην πόλη της Κω, απέναντι από το ομώνυμο εστιατόριο, βρίσκεται μια τοξωτή κατασκευή που λίγοι γνωρίζουν τι ακριβώς είναι και για μεγάλα χρονικά διαστήματα λόγω πυκνής βλάστησης, δεν είναι ορατή από το δρόμο. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για μια ανεμαντλία, ένα παλαιότερο σύστημα άντλησης νερού.

Το σύστημα αυτό άντλησης νερού χρησιμοποιούνταν πριν 300 χρόνια. Τα σταθερά στοιχεία της κατασκευής που είναι και τα μόνα που σώζονται σήμερα είναι μια καμάρα και ένας καμπύλος τοίχος χτισμένα από πέτρα. Η καμάρα βρίσκεται πάνω από το στόμιο του πηγαδιού και το ύψος της κυμαίνεται στα 5-6 μέτρα. Μπροστά από την κυρτή πλευρά του τοίχου υπήρχε φτερωτή, ο άξονας της οποίας στο τέλος του στηριζόταν στην καμάρα.

Η περιστροφική κίνηση του άξονα της φτερωτής μετατρέπεται τελικά μέσω συστημάτων τυμπάνων και οδοντωτών τροχών σε περιστροφική ενός μεγάλου τροχού, που με μια ατέρμονη αλυσίδα από κάδους ανέβαζε το νερό που κατέληγε σε μια στέρνα. Η φτερωτή της ανεμαντλίας ήταν είτε με τριγωνικά πανιά είτε με ξύλινο σκελετό, πάνω στον οποίο προσάρμοζαν πανιά και ήταν προσανατολισμένη, ώστε να εκμεταλλεύεται τους ΒΔ ανέμους που επικρατούν στη Δωδεκάνησο.

Το σύστημα άντλησης νερού με τέτοιο είδος ανεμαντλία είχε μεγάλες απώλειες ενέργειας, ήταν χρονοβόρο, οι φθορές ήταν σημαντικές και απαιτούσε παρακολούθηση. Αυτά οδήγησαν βαθμιαία στην εγκατάλειψή του μόλις εμφανίστηκε ο πιο εξελιγμένος μηχανισμός ανεμαντλίας με τρόμπα. Η εντυπωσιακή κατασκευή της ανεμαντλίας που συνδυάζει δύο στοιχεία τόσο οικεία στους κατοίκους των ελληνικών νησιών, το νερό και τον αέρα, δυστυχώς χάνεται σιγά-σιγά ακόμη και από τη μνήμη του λαού.

πιθανή είσοδος στην ανεμαντλία, έχουν αφαιρεθεί πολλά στοιχεία

Η αλήθεια είναι ότι επισκέφθηκα ξανά την περιοχή και υπήρχε τεράστια διαφορά, καθώς όλος ο χώρος είχε προφανώς αναπλαστεί, με αποτέλεσμα να είναι όλα καθαρά και περιποιημένα. Παραθέτω τις πιο πρόσφατες φωτογραφίες για σύγκριση με τις παλαιότερες.

Κατά τη διάρκεια του σεισμού του 2017, η ανεμαντλία στον Αμπάβρη υπέστη, επίσης, μεγάλες ζημιές καθώς κατέρρευσε η αψίδα της τοξωτής κατασκευής του παλαιότερου αυτού συστήματος άντλησης νερού.

ό,τι έχει απομείνει από την ανεμαντλία μετά το σεισμό του 2017

Πληροφορίες: Ιστορία της Κω, Γ΄τόμος-σελίδες 27-28
Φωτογραφίες: Sophia Karagianni

Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά:

WINDMILL WATER PUMP IN AMBAVRIS

In the Ambavris area, in the town of Kos, opposite the restaurant of the same name, stands an arched structure that few people know the purpose of. For long periods, due to dense vegetation, it is not even visible from the road. In fact, it is a windmill water pump — an old water-lifting system.

This water-pumping system was used around 300 years ago. The fixed elements of the structure — and the only parts that survive today — are a stone arch and a curved wall. The arch stands above the mouth of the well and reaches a height of approximately 5–6 meters. In front of the curved side of the wall there used to be a rotor (sail wheel), the axis of which was supported at its end by the arch.

The rotational movement of the rotor’s axis was transmitted through a system of drums and cogwheels, converting it into the rotational movement of a large wheel. With an endless chain of buckets, water was lifted and directed into a cistern. The rotor of the windmill pump either had triangular sails or a wooden frame onto which cloth sails were attached. It was oriented to take advantage of the northwesterly winds prevailing in the Dodecanese.

This type of wind-powered water-lifting system suffered significant energy losses, was time-consuming, prone to wear and tear, and required constant supervision. These disadvantages gradually led to its abandonment once the more advanced wind-pump mechanism with a mechanical pump appeared. The impressive construction of the windmill pump, combining two elements so familiar to the inhabitants of the Greek islands — water and air — is unfortunately slowly fading even from popular memory.

Possible entrance to the windmill pump — many structural elements have been removed.

The truth is that when I revisited the area, there was a huge difference, as the entire site had clearly been redeveloped, making everything clean and well-maintained. I include the most recent photographs for comparison with the older ones.

During the 2017 earthquake, the windmill pump in Ambavris also suffered severe damage, as the arch of the arched structure of this old water-lifting system collapsed.

What remains of the windmill pump after the 2017 earthquake.