ΚΟΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ-ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ Ή ΣΚΟΡΔΑΛΛΟΥ-ΑΝΤΙΜΑΧΕΙΑ (ΕΝΟΡΙΑΚΟΣ ΝΑΟΣ)
Ο αείμνηστος Βασίλης Χατζηβασιλείου αναφέρει ότι ένας από τους τρεις συνοικισμούς της Αντιμάχειας είναι η Παναγιά το Προσκύνημα που λέγεται και Σκορδαλλού με τον Ενοριακό Ναό της Κοίμησης της Θεοτόκου στο δυτικό μέρος του χωριού. Βέβαια, ο ίδιος σημειώνει ότι ο Ζαρράφτης ονομάζει "Σκορδαλλούς" αντί "Κορυδαλούς" τη συνοικία της Αγίας Τριάδας κι όχι του Προσκυνήματος. Η ίδια άποψη, έμεινα με την εντύπωση, επικρατεί ανάμεσα στους ντόπιους.
Ο κεντρικός από τους διάσπαρτους οικισμούς της αρχαίας Αντιμάχειας εντοπίζεται στην περιοχή γύρω από τον ναό της Παναγιάς ή «Προσκύνημα».
Στο δεύτερο ταξίδι του που έκανε ο περιηγητής Ros στην Κω το Μάιο του 1844 αναφέρει ότι στην Αντιμάχεια είδε τις εκκλησιές "Χριστός Μοσκοπιανός" και "Παναγία το Προσκύνημα".
Από την ακόλουθη ιερατική πράξη πληροφορούμαστε ότι ο Ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου της Αντιμάχειας υπήρχε πολλά χρόνια πριν το 1826:
Τιτλοφορείται: Το "Προσκύνημα" ή το "Κουβούκλι". Γραπτή μνεία αυτού βρίσκουμε στον Κώδικα Β' της Μητροπόλεως Κω, Αρχείου Δουλείας, 1826. Σ' αυτόν είναι κατεστρωμένη η ακόλουθη ιερατική πράξη:
"Προκαθημένης της ημών ταπεινότητος, παρευρισκομένων και των Αιδεσιμωτάτων Ιερέων και των τυχόντων χριστιανών ηρευνήσαμεν περί του λογαριασμού της Παναγίας Δεσποίνης ημών Θεοτόκου του Προσκυνήματος, εις τας "αποστροφάς"(Αγροτικοί καταυλισμοί), της Αντιμάχειας και δεν ευρέθη τίποτε εις την επιτροπείαν του Ιερομονάχου (υποθέτουμε ότι ο τίτλος είναι επώνυμο κάποιου ενορίτου και όχι ιερατικού προσώπου γιατί σε κάθε περίπτωση η Πράξη θα ανέφερε το κύριο όνομά του) των τόσων χρόνων. Και μετά τον θάνατο του Ιερομονάχου αποκατεστήσαμεν Επίτροπον εις αυτήν τον γέρο-Χαρτοφίλη και του επαραδώσαμεν νάχτι (τούρκικη λέξη=τοις μετρητοίς) γρόσια 248 και φελώνι εν και πετραχήλι εν.
Τανύν δε παρεστάθη, ο αυτος γερο-Χαρτοφίλης έμπροσθεν ημών, και εν καθαρώ καταστίχω παρέδωσε τα περσινά και έκαμε αρτιρμάν (τούρκικη λέξη=μεταβίβαση) και έγιναν όλα γρόσια 320. Ομοίως δε, και τα σκεύη της εκκλησίας φελώνι ένα, δισκοπότηρον ένα, Ανθολόγιον ένα, περιτραχήλια δύο, τα οποία όλα αυτά επαραδώσαμεν εις τας χείρας του μάστρο-Νικόλα Καλαφάτη, αποκαταστήσαντες αυτόν Επίτροπον εις την αυτήν Εκκλησίαν ίνα διοική και τελειώνη όλα τα χρειαζόμενα της εκκλησίας.
Και προς ασφάλειαν δε και περί τούτου δήλωσιν κατεστρώθη εν τώδε τω ιερώ Κώδικι της Αρχιεπισκοπής ταύτης, επί τη ημετέρα βεβαιώσει και μαρτυρία των παρευρεθέντων χριστιανών."
αωκστ' αυγούστου κδ' (1826 Αυγούστου 24) Κώου Γεράσιμος επιβεβαιοί.
 |
| από το εσωτερικό του ναού |
Εν ολίγοις, αυτή η Πράξη, ενώ γράφτηκε το 1826, αναφέρει το όνομα του νεοδιορισθέντος επιτρόπου, άρα δε φαίνεται αληθές το φερόμενο στην Aντιμάχεια ότι ο ναός, ως έχει σήμερα, χτίστηκε το 1825, γιατί θα το ανέφερε ο Κώδικας. Δεν έχουμε όμως λόγους και δεδομένα να αμφιβάλουμε για την άλλη παράδοση που υπάρχει στην Αντιμάχεια ότι ο εν λόγω μνημονευόμενος ναός στον Κώδικα κατεδαφίστηκε, πιθανώς εξαιτίας της επίδρασης του χρόνου και περιστάσεων, και ότι πάνω στα ερείπια του παλαιού ναού ανεγέρθηκε εκ βάθρων ο νυν υπάρχων ναός, πιθανότατα μεγεθυνθείς σε οικόπεδο που δωρήθηκε από το Γεώργιο Ιερομόναχο, επιστασία του Γεωργίου Κατσαμούνδη. Η θεμελίωση και η αποπεράτωση του νεότερου αυτού ναού είναι χρονολογικά ακαθόριστες.
Το κατάστιχο ΠΑ" Αρχείου Δουλείας περιέχει διαχειριστικά του ναού από τον Ιανουάριο 1943 ως 30 Ιουνίου 1949.
Στο Άγιο Βήμα υπάρχει εν τάξει Συνθρόνου Θρονίου μαρμάρινον, προσηλωμένο στον τοίχο της αψίδας με μακροσκελή επιγραφή. Ανήκει στην προχριστιανική εποχή.
ΙΟΣΑΝΑΣΤΑΣΙΝ ΚΑΙ ΤΑΙΣ ΛΟΙΤΙΑΙ
ΤΕΙΜΑΙΣ ΠΑΣΑΙΣ ΑΥΡΑΙΣ ΤΑΙΧΝΟ
ΝΕΙΚΟΜΑΧΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΑΡΧΗ
ΣΑΝΤΟΣΑΥΤΟΥ ΕΞΑΚΙΣ ΕΚΤΩΙ
ΙΔΙΩΝ ΜΕΤΑ ΚΑΙ ΤΩΝ ΥΙΩΝ ΑΥΤΟΥ
ΑΥΡΑΝΡΙΣ ΤΑΙΧΝΟΥ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΑΙ
ΧΝΟΥ ΚΑΙ ΑΥΡΟΦΙΜΟΥ ΤΟΥ ΑΡΙΣ
ΤΑΙΧΝΟΥ ΚΑΙ ΑΥΡΝΕΙΚΟΜΑΧΟΥ
ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΑΙΧΝΟΥ ΚΑΙ ΑΥΡΗΡΑ
ΚΛΕΙΤΟΥ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΑΙΧΝΟΥ ΚΑ
ΕΥΡΕΥΟΔΟΥΤΟΥΑΡΙΣΤΑΙΧΝΟΥ
Πηγή:Εμμανουήλ Ι. Καρπάθιου (Μητροπολίτου Μεσημβρίας της επί Ευξείνω) - "Εκκλησία Κω Δωδεκανήσου"-Τόμος Πρώτος, βιβλίον Δεύτερον, Αθήνα 1969 (κατά σημεία σε ελεύθερη μετάφραση στη δημοτική)
Λοιπές πληροφορίες: Βασίλη Χατζηβασιλείου «Ιστορία της Νήσου Κω»
Φωτογραφίες: Sophia Karagianni
Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά:
THE DORMITION OF THE THEOTOKOS – PANAGIA TO PROSKYNIMA OR SKORDALLOU – ANTIMACHEIA (PARISH CHURCH)
The late Vasilis Chatzivasileiou mentions that one of the three settlements of Antimachia is Panagia to Proskynima, also known as Skordallou, with the parish church of the Dormition of the Theotokos located in the western part of the village. He also notes, however, that Zarrafftis calls the neighborhood of Agia Triada “Skordallous” rather than “Korydalous,” and not that of Proskynima. This, I was left with the impression, is also the prevailing view among the locals.
The central one of the scattered settlements of ancient Antimachia is located in the area around the church of Panagia, or “Proskynima.”
During the explorer Ros’s second journey to Kos, in May 1844, he mentions that in Antimachia he saw the churches of “Christos Moskopianos” and “Panagia to Proskynima.”
The following ecclesiastical record informs us that the Church of the Dormition of the Theotokos in Antimachia existed for many years before 1826:
It is entitled “Proskynima” or “Kouvoukli.” A written reference to it is found in Codex B of the Metropolis of Kos, Douleias Archive, 1826. The following ecclesiastical record is entered therein:
“With our humility presiding, and with the Reverend Priests and the Christians who happened to be present in attendance, we investigated the accounts of Our Lady, the Theotokos, of Proskynima, in the ‘apostrofas’ (rural settlements) of Antimachia, and nothing was found in the stewardship of Ieromonachos (we assume that this title is the surname of a parishioner and not that of a clerical person, because in any case the record would have mentioned his first name) for all these years. And after the death of Ieromonachos, we appointed old Chartofilis as its churchwarden and handed over to him, in nakhti (a Turkish word meaning ‘in cash’), 248 grosia, together with one feloni and one epitrachelion.
Now, the same old Chartofilis appeared before us and, in a clear account book, presented the accounts of the previous year and made an artirman (a Turkish word meaning ‘transfer’), bringing the total to 320 grosia. Likewise, the church vessels—one feloni, one chalice, one Anthologion, and two epitrachelions—we handed over into the hands of master Nikola Kalafatis, appointing him churchwarden of the same church so that he might administer it and attend to all that was necessary for the church.
And for security and to make a declaration concerning this matter, this was entered in the sacred Codex of this Archdiocese, upon our confirmation and with the testimony of the Christians who were present.”
24 August 1826
Gerasimos of Kos confirms.
from the interior of the church
In short, although this record was written in 1826, it mentions the name of the newly appointed churchwarden. Therefore, the claim in Antimachia that the church, in its present form, was built in 1825 does not appear to be correct, since this would presumably have been mentioned in the Codex. However, we have no reason or evidence to doubt the other tradition in Antimachia: that the church mentioned in the Codex was demolished, probably due to the effects of time and circumstances, and that the present church was subsequently built from the foundations on the ruins of the old one, probably enlarged onto a plot of land donated by Georgios Ieromonachos, under the supervision of Georgios Katsamoundis. The dates of the foundation and completion of this newer church cannot be determined with certainty.
The PA” register of the Douleias Archive contains the church’s administrative records from January 1943 to 30 June 1949.
In the sanctuary there is an intact marble Synthronon Thronion, affixed to the wall of the apse and bearing a lengthy inscription. It dates from the pre-Christian period.
According to the reading of the Episcopal Commissioner, Oikonomos Ioannis Amallos, the inscription reads as follows:
ΙΟΣΑΝΑΣΤΑΣΙΝ ΚΑΙ ΤΑΙΣ ΛΟΙΤΙΑΙ
ΤΕΙΜΑΙΣ ΠΑΣΑΙΣ ΑΥΡΑΙΣ ΤΑΙΧΝΟ
ΝΕΙΚΟΜΑΧΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΑΡΧΗ
ΣΑΝΤΟΣΑΥΤΟΥ ΕΞΑΚΙΣ ΕΚΤΩΙ
ΙΔΙΩΝ ΜΕΤΑ ΚΑΙ ΤΩΝ ΥΙΩΝ ΑΥΤΟΥ
ΑΥΡΑΝΡΙΣ ΤΑΙΧΝΟΥ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΑΙ
ΧΝΟΥ ΚΑΙ ΑΥΡΟΦΙΜΟΥ ΤΟΥ ΑΡΙΣ
ΤΑΙΧΝΟΥ ΚΑΙ ΑΥΡΝΕΙΚΟΜΑΧΟΥ
ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΑΙΧΝΟΥ ΚΑΙ ΑΥΡΗΡΑ
ΚΛΕΙΤΟΥ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΑΙΧΝΟΥ ΚΑ
ΕΥΡΕΥΟΔΟΥΤΟΥΑΡΙΣΤΑΙΧΝΟΥ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου