ΑΓΙΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ, ΠΑΛΑΙΟ ΠΥΛΙ

ΑΓΙΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ, ΠΑΛΑΙΟ ΠΥΛΙ

O ναός του Aγίου Aντωνίου βρίσκεται στη NA πλευρά του οικισμού. Eίναι μονόχωρος ναός της Ιπποτικής περιόδου, με κάλυψη από κτιστή καμάρα, που εξωτερικά διαμορφώνεται σε δώμα και είσοδο δυτικά. Ο ναός βρίσκεται κατά 1,20μ. χαμηλότερα από την φυσική επιφάνεια του εδάφους και στο εσωτερικό του υπάρχει κάλυψη τάφων. Στην αψίδα του Iερού Bήματος σώζεται η παράσταση Θείας Λειτουργίας, που χρονολογείται στις αρχές του 16ου αι.

ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟΙ ΝΑΟΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ & ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΕΠΟΧΗΣ Δρ ΙΩΑΝΝΟΥ ΗΛ. ΒΟΛΑΝΑΚΗ-ΠΑΛΑΙΟ ΠΥΛΙ, ΑΓΙΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ 
ΚΩΑΚΑ τ.Γ σελ.101-103                            

Νοτιανατολικά του σημερινού οικισμού «Νέο Πυλί» και σε από­σταση τριών χιλιομέτρων περίπου από αυτόν, στις νότιες υπώρειες βρα­χώδους υψώματος και σε υψόμετρο 300 μ. περίπου από την επιφάνεια της θάλασσας, βρίσκεται ο μεσαιωνικός οικισμός «Παλαιόν Πυλί», ο οποίος είναι ερειπωμένος και εγκαταλελειμμένος από μακρού χρό­νου. Πρόκειται για τον Μυστρά της Δωδε­κανήσου.

Στην κορυφή απόκρημνου, φύσει οχυρού, υψώματος, διατηρούν­ται τα ερείπια του μεσαιωνικού φρουρίου, το οποίον πιθανότατα κτί­σθηκε στη θέση αρχαιότερου.

Από τον οικισμό διατηρούνται: η κρήνη, λιθόστρωτοι δρόμοι, οικίες ερειπωμένες ή ημιερειπωμένες, ορισμένες από τις οποίες χρησι­μοποιούνται σήμερα ως αποθήκες και τρεις ναοί, ήτοι:

α) Άγιος Αντώνιος.

β) Παναγία των Καστριανών.

γ) Άγιοι Ασώματοι, ήτοι ναός των Αρχαγγέλων Μιχαήλ και Γαβριήλ.

Εντός του ερειπωμένου οικισμού και κατά την ΝΑ. αυτού πλευράν, κείται ο ναός του Αγίου Αντωνίου. Πρόκειται για μονόχωρο, ορ­θογωνίου κατόψεως οικοδόμημα, (εξωτ. διαστ. 10.70X5.10 μ.), που καλύπτεται με κτιστή καμάρα, η οποία εξωτερικά διαμορφώνεται σε επίπεδη, οριζόντια στέγη. Οι τοίχοι είναι κτισμένοι από αργολιθοδομή και ασβεστοκονίαμα, έχουν δε χρησιμοποιηθεί και αρχαίοι δόμοι ως οικοδομικό υλικό.

από πεζοπορία στο Παλιό Πυλί και την επίσκεψή μας στον Άγιο Αντώνιο

Η ανατολική πλευρά του ναού περατούται σε μίαν ημικυκλικήν αψίδα (χορδής 2.70 μ. και βέλους 1.30 περίπου), ενώ στο μέσον της δυτικής πλευράς ανοίγεται η είσοδος (πλάτους 0.89 μ.). Το δάπεδο του ναού σήμερα αποτελείται από πατημένο χώμα και κείται σε βάθος 1.20 μ. περίπου κάτω από την επιφάνεια του εδάφους. Στη ΝΔ. γωνία του εσωτερικού του ναού υπάρχει ένας τάφος (διαστ. 2.80 Χ 1.00 μ.). Στις εσωτερικές επιφάνειες των τοίχων του ναού διατηρούνται λείψα­να από τοιχογραφίες. Ειδικότερα στην αψίδα του Ιερού Βήματος ει­κονίζεται η Θεία Λειτουργία"1 (Ουράνιος Λειτουργία των Αγγέλων).

Ουράνιος Λειτουργία των Αγγέλων, από την κόχη του Ιερού Βήματος του ναϋδρίου του Αγίου Αντωνίου στο Παλαιό Πυλί.  16ος  αι

Στο κέντρο της συνθέσεως παρίσταται Τράπεζα, νότια της οποίας ίσταται ο Ιησούς Χριστός ως Μέγας Αρχιερεύς, παριστάμενος από τέσσερεις Αγγέλους. Βόρεια της αυτής Τράπεζας εικονίζεται και πάλιν ο Ιησούς Χριστός, περιβαλλόμενος από έξι τουλάχιστον Αγγέλους δορυφορούντας. Πρόκειται για μετρίας ποιότητας τοιχογραφίες, πιθανώς του 16ου αι.

Μέσα και έξω από τον ναό διατηρούνται διάφορα αρχιτεκτονικά μέλη, μεταξύ των οποίων είναι και τα εξής:

1. Κορμός κυλινδρικού, αρραβδώτου κίονα από γρανίτη, ο οποίος χρησιμεύει ως στήριγμα της Αγίας Τράπεζας (ύψους 0.65, διαμέτ 0.32 μ.).

2. Μαρμάρινον κιονόκρανον μικρών διαστάσεων, το οποίον προ­έρχεται πιθανώς από τους κίονες του κιβωρίου της Αγίας Τράπεζας (ύψους 0.20, διαμ. βάσεως 0.10 μ.).

3. Διαχωριστικός αμφικιονίσκος παραθύρου (ύψ. 0.65, διαμ.0.16μ)

4. Απότμημα κορμού κίονα με ραβδώσεις, ο οποίος εχρησίμευε

ως στήριγμα της βάσης λεκάνης περιρραντηρίου (σωζόμενον ύψος 0.26, διάμετρος βάσεως 0.35 μ.).

5. Τμήμα πεσσίσκου τετραγώνου διατομής (ύψ. 0.32 και πλευ­ράς 0.32X0.28 μ.).

Πηγή: ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟΙ ΝΑΟΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ & ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΕΠΟΧΗΣ-Δρ ΙΩΑΝΝΟΥ ΗΛ. ΒΟΛΑΝΑΚΗ-ΠΑΛΑΙΟ ΠΥΛΙ, ΑΓΙΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΚΩΑΚΑ τ.Γ σελ.101-103 (αντιγραφή από το Dikaiosnet του Μάνου Μαστρογιώργη)
φωτογραφίες: Sophia Karagianni

Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στ' αγγλικά:

Saint Anthony, Palio Pyli

The church of Saint Anthony is located on the southeastern side of the settlement. It is a single-aisled church dating to the Hospitaller (Knightly) period, roofed with a built vault that externally forms a flat terrace, with its entrance on the western side. The church lies approximately 1.20 m below the natural ground level, and inside it there is evidence of burial coverage. In the apse of the Sanctuary, the depiction of the Divine Liturgy survives, dating to the early 16th century.

Painted Churches of the Byzantine & Post-Byzantine Period

Dr. Ioannis Il. Volanakis – Palio Pyli, Saint Anthony

Kōaka, vol. Γ, pp. 101–103

Southeast of the modern settlement of Neo Pyli, at a distance of approximately three kilometers, on the southern foothills of a rocky hill and at an altitude of about 300 m above sea level, lies the medieval settlement of Palio Pyli, which has long been ruined and abandoned. It is often referred to as the Mystras of the Dodecanese.

At the summit of a steep, naturally fortified hill rise the remains of the medieval fortress, which was most likely built on the site of an earlier one.

From the settlement, the following survive:

the fountain,

cobblestone streets,

ruined or semi-ruined houses, some of which are still used today as storage spaces,

and three churches, namely:

a) Saint Anthony,

b) Panagia ton Kastrianon,

c) Holy Unbodied Ones, that is, the church of Archangels Michael and Gabriel.

Within the ruined settlement, on its southeastern side, lies the church of Saint Anthony. It is a single-aisled, rectangular building (external dimensions 10.70 × 5.10 m), covered by a built vault which externally forms a flat, horizontal roof. The walls are constructed of rubble masonry and lime mortar, while ancient ashlar blocks were also reused as building material.

From a hike to Palio Pyli and our visit to Saint Anthony

The eastern side of the church terminates in a semi-circular apse (chord 2.70 m, depth approximately 1.30 m), while the entrance opens at the center of the western side (width approximately 0.89 m). The church floor today consists of compacted earth and lies about 1.20 m below ground level. In the southwestern corner of the interior there is a tomb (dimensions 2.80 × 1.00 m). Traces of wall paintings survive on the interior surfaces of the walls. More specifically, in the apse of the Sanctuary is depicted the Divine Liturgy (the Heavenly Liturgy of the Angels).

The Heavenly Liturgy of the Angels

From the apse of the Sanctuary of the chapel of Saint Anthony at Palio Pyli, 16th century

At the center of the composition stands the Altar Table, to the south of which Jesus Christ is depicted as the Great High Priest, attended by four Angels. To the north of the same Altar, Jesus Christ is depicted again, surrounded by at least six attendant Angels. These wall paintings are of moderate quality and likely date to the 16th century.

Architectural members

Various architectural elements are preserved inside and outside the church, including the following:

The shaft of a cylindrical, fluted granite column, serving as the support of the Holy Altar (height 0.65 m, diameter 0.32 m).

A small marble capital, probably originating from the columns of the ciborium of the Holy Altar (height 0.20 m, base diameter 0.10 m).

A biforate window mullion (height 0.65 m, diameter 0.16 m).

A fragment of a fluted column shaft, used as the support for the base of a perirrhanterion basin (preserved height 0.26 m, base diameter 0.35 m).

A fragment of a square-section pier (height 0.32 m, sides 0.32 × 0.28 m).