ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΩΣΤΟΣ ΚΑΙ Ο ΜΥΚΗΝΑΪΚΟΣ ΤΑΦΟΣ ΜΕ ΤΙΣ ΣΑΡΚΟΦΑΓΟΥΣ, ΠΛΑΤΑΝΑΚΙ

ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΩΣΤΟΣ ΚΑΙ Ο ΜΥΚΗΝΑΪΚΟΣ ΤΑΦΟΣ ΜΕ ΤΙΣ ΣΑΡΚΟΦΑΓΟΥΣ, ΠΛΑΤΑΝΑΚΙ

Ο ναΐσκος του Αγίου Ιωάννη στην περιοχή Πλατανάκι έχει χτιστεί πάνω από το υπόγειο ναΐδριο του Αγίου Ιωάννη του Χωστού. Ονομάζεται και Άγιος Ιωάννης της Μεσαριάς και βρίσκεται κοντά στο Ζηπάρι, βόρεια του νησιού. Ανήκει στην Ενορία Αναλήψεως του Ζηπαρίου.

Το υπόγειο, κατά την επικρατέστερη άποψη, ήταν τάφος μυκηναϊκής εποχής, που οι πρώτοι χριστιανοί το είχαν μετατρέψει σε ναΐδριο-κατακόμβη.

Οι λάρνακες που διατηρούνται εκεί ίσως είχαν χρησιμεύσει ως τάφοι μαρτύρων. Παλαιότερα ανέβλυζε αγίασμα στη λάρνακα και συγκέντρωνε πλήθος προσκυνητών ιδιαίτερα στις 24 Ιουνίου που πανηγυρίζει.

Το 1582 ο Αρχιεπίσκοπος Κω Νίκανδρος είχε αφιερώσει το εκκλησάκι στη Μονή του Θεολόγου της Πάτμου με τη συναίνεση των κληρικών της Κω, οι οποίοι και συνυπογράφουν το Αφιερωτικόν Γράμμα.

Σ' αυτό το εκκλησάκι, που η ανακαίνισή του εξαφάνισε την παλαιά του όψη, εκκλησιάζονταν οι περισσότεροι Ασφενδιανοί τους θερινούς μήνες μέχρι το 1967. Οι εισπράξεις των Κυριακών και της εορτής (24 Ιουνίου-Γενέσιον του Ιωάννου του Προδρόμου) πριν από το 1929 δίνονταν στους εφόρους για την ενίσχυση των σχολών Ασφενδιού.

Έχουν διασωθεί τοιχογραφίες και σώζεται επίσης η Αγία Τράπεζα πάνω σε κιονόκρανο και τέσσερις λάρνακες που πιθανόν χρησίμευαν ως τάφοι μαρτύρων πίστεως (σαρκοφάγοι).

Ο τάφος της Μυκηναϊκής εποχής είναι θολωτό υπόγειο χτισμένο επιμελέστατα με λαξευτούς τετραγωνισμένους λίθους. Έχει σχήμα ορθογώνιο, μήκους 6,585 μέτρων και πλάτους 3,04 μ. Το ύψος του, από το δάπεδο μέχρι την κορυφή της στέγης εσωτερικά είναι δύο μέτρα.

Η είσοδος στον μυκηναϊκό τάφο ήταν μέχρι πριν λίγα χρόνια προσβάσιμη

η πρόσβαση σήμερα είναι σχεδόν αδύνατη λόγω μιας ελιάς που κλείνει την είσοδο

Στη μέση του νοτίου μέρους του τάφου είναι η θύρα της εισόδου. Στην είσοδο οδηγεί διάδρομος κάθετος προς το νότιο τοίχο του τάφου. Ο διάδρομος αυτός ήταν σκεπασμένος καθ' όλο το μήκος του με μεγάλους πελεκητούς λίθους. Σήμερα η σκέπη αυτή δεν υπάρχει, σώζεται μόνο ένα μέρος προς τα δεξιά, σκεπασμένο με ογκώδη λίθο. Στο εσωτερικό του τάφου, προς την ανατολική και τη δυτική πλευρά, ανοίγονται δύο τρύπες μέσα από τις οποίες εισήγοντο τα πτώματα των θαπτομένων.

Κατά τους Ρωμαϊκούς χρόνους, ο τέως Μυκηναϊκός τάφος χρησιμοποιήθηκε ως οικογενειακός τάφος κάποιας Ρωμαϊκής στην Κω οικογένειας. Την εποχή εκείνη μπήκαν στον τάφο μαρμάρινες σαρκοφάγοι, Ρωμαϊκής κατασκευής. Σώζονται ακέραιες και τέσσερις, άδειες.

Οι 4 λάρνακες

εντοιχισμένη μαρμάρινη λεπτομέρεια

Πηγή:Το Ασφενδιού της Κω-Μανόλη Σ. Κιαπόκα,
για περισσότερες λεπτομέρειες: Εμμανουήλ Ι. Καρπάθιος (Μητροπολίτου Μεσημβρίας της επί Ευξείνω) - "Εκκλησία Κω Δωδεκανήσου"-Τόμος Πρώτος, βιβλίον Δεύτερον, Αθήνα 1969 
φωτογραφίες: Sophia Karagianni

Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά:

SAINT JOHN CHOSTOS (underground) AND THE MYCENAEAN TOMB WITH SARCOPHAGI, PLATANAKI

The small church of Saint John in the Platanaki area was built above the underground chapel of Saint John Chostos. It is also known as Saint John of Mesaria and is located near Zipari, in the northern part of Kos. It belongs to the Parish of the Ascension in Zipari.

According to the prevailing view, the underground structure was originally a Mycenaean-period tomb, which was later converted by the early Christians into a small chapel-catacomb. The stone coffins (larnakes) preserved there may have served as the tombs of martyrs. In earlier times, holy water was said to spring from one of the larnakes, attracting large numbers of pilgrims, especially on 24 June, the feast day of the church.

In 1582, Nikandros, Archbishop of Kos, dedicated the chapel to the Monastery of Saint John the Theologian on Patmos, with the consent of the clergy of Kos, who also signed the Deed of Dedication.

Until 1967, most of the residents of Asfendiou attended services at this chapel during the summer months. Before 1929, the proceeds collected on Sundays and on the feast day (24 June – the Nativity of Saint John the Baptist) were given to the school trustees to support the schools of Asfendiou.

Several wall paintings have survived, as well as the Holy Altar resting on a capital and four stone coffins (sarcophagi), which may have been used as the burial places of Christian martyrs.

The Mycenaean tomb is a carefully constructed underground chamber built of finely cut rectangular stones. It has a rectangular plan, measuring 6.585 metres in length and 3.04 metres in width, while its internal height from the floor to the apex of the roof is two metres.

Until a few years ago, the entrance to the Mycenaean tomb was accessible. Today, however, access is almost impossible, as an olive tree has grown in such a way that it blocks the entrance.

The entrance doorway is located in the middle of the southern side of the tomb. A passageway, perpendicular to the southern wall, leads to the entrance. This corridor was originally covered along its entire length with large dressed stones. Today, only a small section on the right side remains roofed by a massive stone block.

Inside the tomb, on the eastern and western sides, there are two openings through which the bodies of the deceased were introduced for burial.

During the Roman period, the former Mycenaean tomb was reused as the family tomb of a Roman family living on Kos. At that time, Roman marble sarcophagi were placed inside the tomb. Four of these sarcophagi survive intact today, although they are empty.

The four stone coffins

Built-in marble decorative detail