Tuesday, February 28, 2017

Η ΠΗΓΗ ΤΟΥ ΑΗ ΣΟΥΛΑ

Η ΠΗΓΗ ΤΟΥ ΑΗ ΣΟΥΛΑ
Πρόκειται για υπόθερμη μεταλλική πηγή που εμφανίζεται στη βιβλιογραφία με διάφορα ονόματα συμπεριλαμβανομένων και των: Πηγή του Άη Σουλά, πηγή του Σούλου, του Άγιου Σίλα αλλά και βρύση του Άη Σουλά.
Βρίσκεται σε λόφο, νότια του Ασκληπιείου, ακριβώς πίσω από το άλσος. Εμείς, φτάσαμε εκεί, ανεβαίνοντας το ποτάμι του Ζείουλα. Αρκετά δύσκολος στάθηκε ο εντοπισμός της, παρ'όλο που υπάρχει δίπλα της ένας τεράστιος βράχος, και χωρίς τη βοήθεια του Κώστα Κωστογλάκη, πιθανόν ακόμη να την έψαχνα.
Το νερό της πηγής τρέχει κάτω από τον τεράστιο βράχο και ακριβώς δίπλα υπάρχει μια χτιστή κατασκευή, σαν δεξαμενή, γεμάτη ζεστό νερό.
Η πηγή χαρακτηρίζεται ως ακρατοθέρμη (ιατρικός όρος που χρησιμοποιούν οι Γερμανοί λουτρολόγοι (akratothermen), γιατί περιέχει σε μικρή ποσότητα στερεά ή αέρια συστατικά, μέρος δε του νερού της οδηγείται από τα πανάρχαια χρόνια μέχρι σήμερα στο Ασκληπιείο, όπως μαρτυρούν τα ίχνη διακλαδώσεων υδραγωγείου, που εντοπίζονται στο τρίτο άνδηρό του.
το νερό τρέχει κάτω από το βράχο
Το μεταλλικό νερό της πηγής εξέρχεται από δύο εξόδους, κρύο και χλιαρό, σε θερμοκρασία περίπου 22,4°  -23° C. Η ραδιενέργεια είναι ελάχιστη (0,85 μονάδες Mache).
Για την προέλευση της ονομασίας υπάρχουν δύο εκδοχές:
α) επειδή η πηγή βρίσκεται κοντά σε βράχο μεγάλου όγκου ("παρά βουνώδη μονόλιθο" κατά Ζαρράφτη), εικάζεται ότι το όνομά της προέρχεται, κατά παρομοίωση, από τη λέξη σόλος (ο), που σημαίνει σιδερένιος όγκος. 
Η ονομασία Άης Σουλάς (ή κατ' άλλους Άγιος Σίλας) είναι πολύ νεότερη και άγνωστη στους Κώους ιστοριοδίφες Μυλωνά και Ζαρράφτη, οι οποίοι χρησιμοποιούν μόνο την ονομασία Σούλου. {Πάντως στη Ρόδο γιορτάζεται ο Άγιος Σίλας (ή Σουλάς!) στη Σορωνή}
Πιθανόν να σχετίζεται με την παρουσία, στην περιοχή αυτή, κάποιου εκκλησιδίου στην μνήμη του Αγίου Σίλα, τα ίχνη του οποίου, όμως, εξέλιπαν από καιρό. Ο Μυλωνάς (ό.π. σ.225) αναφέρει ότι "επάνω εις τον βουνώδη τούτον σόλον φαίνονται ίχνη κτιρίου" και συνεχίζει: "Ολίγον άνωθεν ταύτης {δηλ. της πηγής Σούλου} προς Ν. απλούται μικροκοιλάς διασώζουσα λέιψανα αναθημάτων ναού, όντος εκεί ίσως δια το ιαματικόν της πηγής".
Επίσης, και ο Ζαρράφτης (ό.π. σ. 50) σημειώνει ότι "άνωθεν ευθύς της πηγής αυτής παροχθίως ανοίγεται μικροτάτη κοιλάς φέρουσα ίχνη αρχαιοτήτων".
β)Αντίθετα, ο Ζάρακας (ό.π. σ. 83) εντάσσει τοπωνυμικά την πηγή στις βρύσες, καταγράφοντάς την ως βρύση του Άη Σουλά. Επίσης, αναφέρει ότι ενδέχεται, όμως, η ονομασία να προήλθε από την τούρκικη λέξη sulu, που σημαίνει νερουλός, γι'αυτό και το διερχόμενο-δίπλα από την πηγή-ποτάμι λέγεται Σούλου ποταμός.
Η γύρω περιοχή δομείται από την παρουσία νεογενών αποθέσεων (μαργαϊκοί ασβεστόλιθοι, μάργες) και πετρωμάτων ηφαιστειακής κυρίως προέλευσης (τοφφικοί ψαμμίτες και τόφφοι).
ο Δημήτρης Αντωνούρης φωτογραφίζει την είσοδο
Σύμφωνα με το Θανάση Γιωργαλλή, παλιότερα, η πηγή του Σουλά αποτελούσε πόλο έλξης για τους πάσχοντες. Εκτός από τις λουτροθεραπείες στα Μπρος ή Πίσω Θερμά, ανάλογες εξόδους, συνήθως ημερήσιες, έκαναν και στις υπόθερμες πηγές του Αγίου Σουλά (περιοχή κοντά στον Ακτενιά Ν.Δ του Ασκληπιείου, πολύ κοντά στην πόλη της Κω). Αναφέρει επίσης, ότι ανάμεσα στα λίγα βράχια με πηγαία νερά, υπάρχει ασθενής "φλέβα" ιαματικού νερού, όπου άνοιγαν "λάκκο" και έπαιρναν το μπάνιο τους. 
Δυνατότητα αξιοποίησης της υπόθερμης αυτής πηγής με τη σύγχρονη τεχνικοοικονομική έννοια του όρου δεν μπορεί να αποκλειστεί. Είναι βέβαιο ότι η αξιοποίησή της στο πλαίσιο σημερινών ευρωπαϊκών προδιαγραφών θα αποκαταστήσει το Ασκληπιείο της Κω ως χώρο συνεχούς ζωτικής παρουσίας ιαματικών ναμάτων.
ο Κωνσταντίνος Κωστογλάκης με οδήγησε στην πηγή του Σουλά
Πολύ ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι ακριβώς δίπλα στον τεράστιο βράχο, πλάι στο ποτάμι αλλά και την πηγή, βρίσκονται σε πλήρη άνθιση, μετά το Μάρτη, αρκετοί-σε πληθυσμό- πανέμορφοι κρίνοι του είδους Zantedeschia aethiopica, οι οποίοι φέρουν το όνομα κάλλες, ίσως λόγω της καλλονής τους.

Πηγή: Οι ιαματικές πηγές της Κω-Βασίλη Σ. Χατζηβασιλείου (Κωακά-Τόμος Ζ', σ.68)
Κωακές Καταγραφές από το χθες, σελίδες 51-54 (Τα Θέρμη της Κω)-Θανάση Η. Γιωργαλλή
Σχετικές αναρτήσεις: ΤΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΤΗΣ ΚΩ 
ΟΙ ΝΕΡΟΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΖΕΙΟΥΛΑ
ΚΟΚΚΙΝΑ ΝΕΡΑ, ΑΓΙΑ ΕΙΡΗΝΗ-ΙΑΜΑΤΙΚΗ ΠΗΓΗ ΤΩΝ ΠΙΣΩ ΘΕΡΜΩΝ
Η ΑΡΧΑΙΑ ΠΗΓΗ ΤΟΥ ΑΧΤΕΝΙΑ
φωτογραφίες: Sophia Karagianni

2 comments:

  1. μακάρι να μαζέψετε τις όμορφες αναρτήσεις σου ,
    και αν όχι όλες αλλά τις περισσότερες να μεταφερθούν σε έντυπη μορφή , σε ένα βιβλίο ή εγκυκλοπαίδεια της Κω ...

    δεν κάνω πλάκα ..

    ReplyDelete
    Replies
    1. ΝΑ ΣΑΙ ΚΑΛΑ, ΤΑΣΟ, ΟΠΟΥ ΚΙ ΑΝ ΕΙΣΑΙ! Σ' ευχαριστώ που διαβάζεις τα της Κω ακόμη!

      Delete