ΤΕΛΕΤΗ ΑΠΑΓΓΕΛΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΚΟΥ ΤΟΥ ΙΠΠΟΚΡΑΤΗ, ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ

ΤΕΛΕΤΗ ΑΠΑΓΓΕΛΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΚΟΥ ΤΟΥ ΙΠΠΟΚΡΑΤΗ, ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ

Στον ιερό αρχαιολογικό χώρο του Ασκληπιείου, παρευρέθηκα ανάμεσα σε δεκάδες ντόπιους και ξένους επισκέπτες, για να παρακολουθήσουμε την τελετή απαγγελίας του όρκου του Ιπποκράτη από τον Χορευτικό Καλλιτεχνικό Μορφωτικό Σύλλογο ΧοροΚώς.

Η δημιουργική ομάδα του Συλλόγου ΧοροΚώς, με υπεύθυνο τον κ. Πέτρο Μαστόρο, ασχολείται με την Τελετή Απαγγελίας του Ιπποκρατικού Όρκου από το 2010, όταν της ανατέθηκε από το Δήμο της Κω η παρουσίασή της. Από τότε μέχρι σήμερα, αφού αναμόρφωσε το δρώμενο, το έχει παρουσιάσει τόσο όπου της ζητήθηκε από το Δήμο της Κω (σε συνέδρια, επίσημους προσκεκλημένους και καλλιτεχνικές διοργανώσεις) όσο και σε σχολεία του νησιού μας. 

Η έναρξη του δρώμενου γίνεται με καλωσόρισμα και σύντομη παρουσίαση όσων θα παρακολουθήσουν, έτσι ώστε οι θεατές να προετοιμαστούν και να δημιουργηθεί το κατάλληλο κλίμα. Ακολουθεί πομπή της ομάδας των ερμηνευτών στην κλίμακα από το ανώτερο άνδηρο του χώρου μέχρι το βωμό του Ασκληπιού. 

Στην τελετή συμμετέχουν: ένας ορκιζόμενος (αυτός που θεωρητικά έχει ολοκληρώσει τη μαθητεία του και θα απαγγείλει τον όρκο),  δύο Ασκληπιάδες (ιατροί - ιερείς), ο Αρχιερέας του Ασκληπιού, κοπέλες - ιέρειες που πλαισιώνουν την τελετή (μεταξύ αυτών και δύο πρωθιέρειες), ένα αγόρι που φέρει κάνιστρο (πλεκτό καλάθι με προσφορές καρπών προς τους θεούς) και μουσικοί (συνοδεύουν το δρώμενο με φλογέρες και τύμπανο.

Οι ερμηνευτές παρατάσσονται γύρω από τα ερείπια του βωμού του Ασκληπιού και μετά από μία επίκληση των πρωθιερειών προς τους θεούς του χώρου γίνεται η απαγγελία του Ιπποκρατικού Όρκου. Τον Όρκο απαγγέλει ο ερμηνευτής στα αρχαία ελληνικά, με υψωμένα τα χέρια (στάση στην οποία συνήθιζαν να προσεύχονται οι αρχαίοι Έλληνες), ενώ οι δύο Ασκληπιάδες κρατούν μπροστά του το κείμενο. Μόλις ολοκληρωθεί η απαγγελία, ο Αρχιερέας του Ασκληπιού στεφανώνει τον ορκιζόμενο (μία συμβολική κίνηση περάσματος στον ιατρικό κλάδο). 

Το τελετουργικό ολοκληρώνεται με ένα δρώμενο προσφοράς στους θεούς : οι κοπέλες - ιέρειες παίρνουν καρπούς από το κάνιστρο και τις ρίχνουν σε έναν τρίποδα που συμβολίζει τη φωτιά του βωμού (στοιχείο που παραπέμπει σε τελετουργικό θυσίας). Η ομάδα των ερμηνευτών παρατάσσεται με πλάτη προς το ναό του Απόλλωνα για μια μικρή υπόκλιση και φωτογράφιση και αποχωρεί στοιχισμένη, βαδίζοντας ρυθμικά υπό τους ήχους του τυμπάνου, προς το χαμηλότερο άνδηρο και την έξοδο από το χώρο.

ο όρκος στα αρχαία Ελληνικά.
Ὄμνυμι Ἀπόλλωνα ἰητρὸν, καὶ Ἀσκληπιὸν, καὶ Ὑγείαν, καὶ Πανάκειαν, καὶ θεοὺς πάντας τε καὶ πάσας, ἵστορας ποιεύμενος, ἐπιτελέα ποιήσειν κατὰ δύναμιν καὶ κρίσιν ἐμὴν ὅρκον τόνδε καὶ ξυγγραφὴν τήνδε. 
Ἡγήσασθαι μὲν τὸν διδάξαντά με τὴν τέχνην ταύτην ἴσα γενέτῃσιν ἐμοῖσι, καὶ βίου κοινώσασθαι, καὶ χρεῶν χρηίζοντι μετάδοσιν ποιήσασθαι, καὶ γένος τὸ ἐξ ωὐτέου ἀδελφοῖς ἴσον ἐπικρινέειν ἄῤῥεσι, καὶ διδάξειν τὴν τέχνην ταύτην, ἢν χρηίζωσι μανθάνειν, ἄνευ μισθοῦ καὶ ξυγγραφῆς, παραγγελίης τε καὶ ἀκροήσιος καὶ τῆς λοιπῆς ἁπάσης μαθήσιος μετάδοσιν ποιήσασθαι υἱοῖσί τε ἐμοῖσι, καὶ τοῖσι τοῦ ἐμὲ διδάξαντος, καὶ μαθηταῖσι συγγεγραμμένοισί τε καὶ ὡρκισμένοις νόμῳ ἰητρικῷ, ἄλλῳ δὲ οὐδενί. Διαιτήμασί τε χρήσομαι ἐπ' ὠφελείῃ καμνόντων κατὰ δύναμιν καὶ κρίσιν ἐμὴν, ἐπὶ δηλήσει δὲ καὶ ἀδικίῃ εἴρξειν.

Οὐ δώσω δὲ οὐδὲ φάρμακον οὐδενὶ αἰτηθεὶς θανάσιμον, οὐδὲ ὑφηγήσομαι ξυμβουλίην τοιήνδε. Ὁμοίως δὲ οὐδὲ γυναικὶ πεσσὸν φθόριον δώσω. Ἁγνῶς δὲ καὶ ὁσίως διατηρήσω βίον τὸν ἐμὸν καὶ τέχνην τὴν ἐμήν. 
Οὐ τεμέω δὲ οὐδὲ μὴν λιθιῶντας, ἐκχωρήσω δὲ ἐργάτῃσιν ἀνδράσι πρήξιος τῆσδε. 
Ἐς οἰκίας δὲ ὁκόσας ἂν ἐσίω, ἐσελεύσομαι ἐπ' ὠφελείῃ καμνόντων, ἐκτὸς ἐὼν πάσης ἀδικίης ἑκουσίης καὶ φθορίης, τῆς τε ἄλλης καὶ ἀφροδισίων ἔργων ἐπί τε γυναικείων σωμάτων καὶ ἀνδρῴων, ἐλευθέρων τε καὶ δούλων. 
Ἃ δ' ἂν ἐν θεραπείῃ ἢ ἴδω, ἢ ἀκούσω, ἢ καὶ ἄνευ θεραπηίης κατὰ βίον ἀνθρώπων, ἃ μὴ χρή ποτε ἐκλαλέεσθαι ἔξω, σιγήσομαι, ἄῤῥητα ἡγεύμενος εἶναι τὰ τοιαῦτα. Ὅρκον μὲν οὖν μοι τόνδε ἐπιτελέα ποιέοντι, καὶ μὴ ξυγχέοντι, εἴη ἐπαύρασθαι καὶ βίου καὶ τέχνης δοξαζομένῳ παρὰ πᾶσιν ἀνθρώποις ἐς τὸν αἰεὶ χρόνον. παραβαίνοντι δὲ καὶ ἐπιορκοῦντι, τἀναντία τουτέων.

Απόδοση στα νέα ελληνικά 
Ορκίζομαι στο θεό Απόλλωνα τον ιατρό και στο θεό Ασκληπιό και στην Υγεία και στην Πανάκεια και επικαλούμενος τη μαρτυρία όλων των θεών ότι θα εκτελέσω κατά τη δύναμη και την κρίση μου τον όρκο αυτόν και τη συμφωνία αυτή. 
Να θεωρώ τον διδάσκαλό μου της ιατρικής τέχνης ίσο με τους γονείς μου και την κοινωνό του βίου μου. Και όταν χρειάζεται χρήματα να μοιράζομαι μαζί του τα δικά μου. Να θεωρώ την οικογένειά του αδέλφια μου και να τους διδάσκω αυτήν την τέχνη αν θέλουν να την μάθουν χωρίς δίδακτρα ή άλλη συμφωνία. 
Να μεταδίδω τους κανόνες ηθικής, την προφορική διδασκαλία και όλες τις άλλες ιατρικές γνώσεις στους γιους μου, στους γιους του δασκάλου μου και στους εγγεγραμμένους μαθητές που πήραν τον ιατρικό όρκο, αλλά σε κανέναν άλλο. 

Θα χρησιμοποιώ τη θεραπεία για να βοηθήσω τους ασθενείς κατά τη δύναμη και την κρίση μου, αλλά ποτέ για να βλάψω ή να αδικήσω. Ούτε θα δίνω θανατηφόρο φάρμακο σε κάποιον που θα μου το ζητήσει, ούτε θα του κάνω μια τέτοια υπόδειξη. 
Παρομοίως, δεν θα εμπιστευτώ σε έγκυο μέσο που προκαλεί έκτρωση. Θα διατηρώ αγνή και άσπιλη και τη ζωή και την τέχνη μου. Δεν θα χρησιμοποιώ νυστέρι ούτε σε αυτούς που πάσχουν από λιθίαση, αλλά θα παραχωρώ την εργασία αυτή στους ειδικούς της τέχνης. 
Σε όσα σπίτια πηγαίνω, θα μπαίνω για να βοηθήσω τους ασθενείς και θα απέχω από οποιαδήποτε εσκεμμένη βλάβη και φθορά, και ιδίως από γενετήσιες πράξεις με άνδρες και γυναίκες, ελεύθερους και δούλους. Και όσα τυχόν βλέπω ή ακούω κατά τη διάρκεια της θεραπείας ή και πέρα από τις επαγγελματικές μου ασχολίες στην καθημερινή μου ζωή, αυτά που δεν πρέπει να μαθευτούν παραέξω δεν θα τα κοινοποιώ, θεωρώντας τα θέματα αυτά μυστικά. Αν τηρώ τον όρκο αυτό και δεν τον παραβώ, ας χαίρω πάντοτε υπολήψεως ανάμεσα στους ανθρώπους για τη ζωή και για την τέχνη μου. Αν όμως τον παραβώ και επιορκήσω, ας πάθω τα αντίθετα.

Αξίζει να σημειωθεί πως η ομάδα προσφέρει τις υπηρεσίες της οικειοθελώς και χωρίς καμία αμοιβή στο πλαίσιο των Ιπποκρατείων και όποτε ζητηθεί και, επίσης, όποιος ενδιαφέρεται να συμμετέχει, μπορεί εύκολα να το κάνει μετά από μια μικρή εκπαίδευση.
Η ομάδα ΧοροΚώς ασχολείται, όπως προείπα, με την τελετή απαγγελίας του όρκου από το 2010.Θα ήταν μεγάλη παράλειψη από μέρους μου να μην αναφέρω ότι η τελετή απαγγελίας (ή αναπαράσταση του Όρκου του Ιπποκράτη, όπως-λανθασμένα-αναφέρεται) καθιερώθηκε στον ιερό χώρο του Ασκληπιείου από το 1962 και πολλοί ασχολήθηκαν και συμμετείχαν στη διοργάνωση και διεξαγωγή της τελετής. Η πιο χαρακτηριστική παρουσία, που-κατά την γνώμη μου-έχει ταυτιστεί με τον Ιπποκράτη και τον Όρκο του, είναι του Μηνά Χατζηαντωνίου, ο οποίος εδώ και 35 χρόνια διοργανώνει "τελετές" και μέσω του Πνευματικού Κέντρου αλλά και της ΔΡ.Ε.Π.ΠΟ "Φαιναρέτη". Θα παραθέσω κάποιες παλαιότερες φωτογραφίες -κάποιες είναι τραβηγμένες ως και 25 χρόνια πριν-με τελετές του Όρκου του Ιπποκράτη στο Ασκληπιείο και τον Πλάτανο του Ιπποκράτη και δεσμεύομαι για μια καινούρια ανάρτηση για την τελετή του Όρκου του κ. Χατζηαντωνίου, καθώς υπάρχουν και αρκετές διαφορές στο τελετουργικό της εκδήλωσης. 

από τελετή στο Ασκληπιείο τη δεκαετία του '90

από τελετή με το Μηνά Χατζηαντωνίου προς τιμήν του τότε Προέδρου της Δημοκρατίας Κάρολου Παπούλια to 2006

φωτος από τελετές απαγγελίας του Όρκου στο Ασκληπιείο και τον Πλάτανο του Ιπποκράτη στο πλαίσιο των Ιπποκρατείων 2009 και 2010, Διακρίνονται ο Μηνάς Χατζηαντωνίου, ο Αλκιβιάδης Χατζηνικολάου, ο Μιχάλης Σβύνος κ.ά

Πηγή: ΧΟΡΟΚΩΣ 
WIKIPEDIA
Ο όρκος του Ιπποκράτη αναβιώνει στην Κω
Σχετικές αναρτήσεις: ΤΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΤΗΣ ΚΩ
ΕΠΙΓΡΑΦΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ, ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΚΩ

Φωτογραφίες: Sophia Karagianni

Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά:

RECITATION CEREMONY OF THE HIPPOCRATIC OATH, Asclepieion of Kos

At the sacred archaeological site of the Asclepieion, I attended—along with dozens of local residents and foreign visitors—the ceremony of the recitation of the Hippocratic Oath, presented by the Cultural Dance and Arts Association ChoroKos.

The creative team of the ChoroKos Association, under the supervision of Mr. Petros Mastoros, has been involved with the Ceremony of the Recitation of the Hippocratic Oath since 2010, when its presentation was assigned to them by the Municipality of Kos. From that time until today, after reshaping the ritual performance, they have presented it whenever requested by the Municipality of Kos (at conferences, for official guests, and at cultural events), as well as in schools across the island.

The ceremony begins with a welcome and a brief introduction for the audience, allowing spectators to prepare themselves and for the appropriate atmosphere to be created. This is followed by a procession of the performers descending the steps from the upper terrace of the site down to the altar of Asclepius.

Participants in the ceremony

The ceremony includes:

one oath-taker (the individual who has theoretically completed their training and will recite the oath),

two Asclepiads (physicians–priests),

the High Priest of Asclepius,

young women–priestesses who frame the ceremony (including two high priestesses),

a boy carrying a kanistron (a woven basket with offerings of fruits to the gods),

and musicians (who accompany the ritual with flutes and a drum).

The performers take their places around the ruins of the altar of Asclepius, and following an invocation by the high priestesses to the gods of the sanctuary, the recitation of the Hippocratic Oath begins.

The oath is recited in Ancient Greek by the performer with arms raised—a posture traditionally used by the ancient Greeks during prayer—while the two Asclepiads hold the text before him. Once the recitation is completed, the High Priest of Asclepius crowns the oath-taker, a symbolic act marking the passage into the medical profession.

The ritual concludes with an offering to the gods: the priestesses take fruits from the kanistron and place them into a tripod symbolizing the fire of the altar, an element referring to ritual sacrifice. The group of performers then lines up with their backs to the Temple of Apollo, bows briefly, poses for photographs, and exits in formation, walking rhythmically to the sound of the drum toward the lower terrace and the exit of the site.

The Hippocratic Oath (English Translation)

I swear by Apollo the Physician, and Asclepius, and Hygieia, and Panacea, and by all the gods and goddesses, making them my witnesses, that I will fulfill, according to my ability and judgment, this oath and this covenant.

To regard him who has taught me this art as equal to my parents, to share my livelihood with him, and, if he is in need, to give him a share of my own means; to look upon his offspring as my own brothers, and to teach them this art, if they wish to learn it, without fee or written agreement; to impart the precepts, the oral instruction, and all the other learning to my own sons, to the sons of my teacher, and to the pupils who have signed the covenant and taken the oath according to the medical law, but to no one else.

I will apply treatment for the benefit of the sick according to my ability and judgment; I will keep them from harm and injustice.

I will neither give a deadly drug to anyone if asked, nor will I suggest such a course.

Likewise, I will not give a woman a pessary to cause abortion.

In purity and holiness I will guard my life and my art.

I will not use the knife, not even on sufferers from stone, but will leave this to such men as are practitioners of this work.

Into whatever houses I enter, I will go for the benefit of the sick, keeping myself free from all intentional wrongdoing and corruption, especially from sexual relations with both female and male persons, whether free or enslaved.

Whatever I see or hear in the lives of my patients, whether in connection with my professional practice or not, which ought not to be spoken of outside, I will keep secret, holding such things to be private.

If I keep this oath faithfully and do not violate it, may I enjoy life and art, being honored with good repute among all people for all time.

But if I transgress it and swear falsely, may the opposite of all this be my lot.

Additional Notes

It is worth noting that the group offers its services voluntarily and without any financial compensation, within the framework of the Hippocrateia festival and whenever requested. Anyone interested in participating may easily do so after brief training.

As mentioned earlier, the ChoroKos group has been involved in the recitation ceremony since 2010. It would be a significant omission not to mention that the recitation ceremony (or “reenactment of the Hippocratic Oath,” as it is—incorrectly—often called) was established at the sacred site of the Asclepieion in 1962, and many individuals have been involved in its organization and performance over the years.

The most characteristic presence—who, in my opinion, has become identified with Hippocrates and his Oath—is Minas Chatzigiantoniou, who for 35 years has been organizing “ceremonies” through both the Cultural Center and the association D.R.E.P.P.O. “Phainareti.”

I will include some older photographs—some taken as far back as 25 years ago—from ceremonies of the Hippocratic Oath at the Asclepieion and at the Plane Tree of Hippocrates, and I commit to a future post dedicated to Mr. Chatzigiantoniou’s ceremony, as there are several differences in the ritual of the event.

From a ceremony at the Asclepieion in the 1990s

From a ceremony by Minas Chatzigiantoniou in honor of the then President of the Hellenic Republic, Karolos Papoulias, in 2006

Photographs from oath recitation ceremonies at the Asclepieion and the Plane Tree of Hippocrates during the Hippocrateia of 2009 and 2010. Visible are Minas Chatzigiantoniou, Alkiviadis Chatzinikolaou, Michalis Svynos, among others.