Παρασκευή 12 Ιουνίου 2026

Μαρίσσα Ζάρακα, η γιατρός από την Κω στο μεγαλύτερο ερευνητικό κέντρο του κόσμου στην Αμερική

Μαρίσσα Ζάρακα, η γιατρός από την Κω στο μεγαλύτερο ερευνητικό κέντρο του κόσμου στην Αμερική
Η Μαρίσσα Ζάρακα γεννήθηκε στη Νότιο Αφρική αλλά μεγάλωσε στην Κω. Τελείωσε το 1ο ΓΕΛ ΚΩ «Ιπποκράτειο» το 2006, ήταν άριστη μαθήτρια και ήταν αναμενόμενο να περάσει με πανελλήνιες εξετάσεις στην Οδοντιατρική Αθηνών, καθώς το όνειρό της ήταν να γίνει ορθοδοντικός.
Ήταν υποδειγματική φοιτήτρια, κι αυτό αποδεικνύεται από το γεγονός ότι τελείωσε 1η τη σχολή της και διάβασε τον Όρκο του Ιπποκράτη, διπλή τιμή για τους φοιτητές που κατάγονται από την Κω.
Παρά την κορυφαία της απόδοση στα πέντε χρόνια που κράτησαν οι σπουδές της, ένιωθε πως κάτι της έλειπε. Αυτό άρχισε να το νιώθει πιο έντονα όταν ασχολήθηκε με μαθήματα, όπως η Στοματολογία (παθολογία του στόματος), που είχαν να κάνουν περισσότερο με το ιατρικό κομμάτι.

Πήρε, λοιπόν, την απόφαση να κάνει κάτι πολύ επίπονο και χρονοβόρο. Να περάσει με κατατακτήριες στην Ιατρική Σχολή του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Δεν χρειάστηκε να δώσει εξετάσεις, αλλά επειδή ήταν η 1η σε σειρά στο βαθμό πτυχίου ανάμεσα στους απόφοιτους της Οδοντιατρικής, πέρασε αυτόματα στο 3ο έτος της Ιατρικής.

Εδώ αρχίζει ένας πραγματικός αγώνας. Η νομοθεσία δεν δίνει φοιτητικά δικαιώματα σε φοιτητές που σπουδάζουν για 2ο πτυχίο (εκείνα τα χρόνια τουλάχιστον). Δεν έχει δικαίωμα να τρώει στη φοιτητική εστία δωρεάν, δεν έχει πάσο για έκπτωση στα μέσα μεταφοράς, δεν έχει δικαίωμα για δωρεάν βιβλία στη σχολή. Αναγκάζεται να δανείζεται βιβλία ή να τα αγοράζει μεταχειρισμένα. Εξακολουθεί να είναι υποδειγματική φοιτήτρια, τελειώνει 2η την Ιατρική Σχολή και διαβάζει πάλι τον Όρκο του Ιπποκράτη (Αλήθεια, πόσοι φοιτητές στην Ελλάδα μπορούν να καυχηθούν ότι διάβασαν ΔΥΟ φορές τον Όρκο του Ιπποκράτη?), αλλά έχει αρχίσει να ζορίζεται οικονομικά και η ίδια και η οικογένειά της. Πόσο δύσκολο είναι άραγε για τη μέση ελληνική οικογένεια να αντέχει οικονομικά 9 χρόνια σπουδών? Και πόσο δύσκολο μπορεί να είναι για την ίδια τη Μαρίσσα να βλέπει τους συμφοιτητές της από την Οδοντιατρική να προχωράνε, να εξελίσσονται, να κάνουν ιατρεία, να αμείβονται, να κάνουν οικογένεια κι εκείνη να συνεχίζει σπουδές για 9 χρόνια σε σχολές που απαιτούν τεράστια αφοσίωση και δέσμευση?

Για να βοηθήσει την οικογένειά της, παράλληλα με το εξοντωτικό πρόγραμμα της σχολής, δουλεύει ως Βοηθός Οδοντίατρου στο 4ο έτος. Ταυτόχρονα, κάνει διαρκώς αιτήσεις για υποτροφία. Η μία απογοήτευση διαδέχεται την άλλη, καθώς είτε λόγω κρίσης οι υποτροφίες έχουν παγώσει, ή την απορρίπτουν. Φτάνει στο σημείο να χρησιμοποιήσει το γεγονός ότι γεννήθηκε στη Νότιο Αφρική για να ζητήσει υποτροφία για Έλληνες του εξωτερικού, αλλά και πάλι δεν τα κατάφερε.

Έχει αποφασίσει επίσης να φύγει στο εξωτερικό. Οι περισσότεροι τότε φεύγουν για Γερμανία, αλλά τελικά προτιμά την Αμερική. Η διαδικασία είναι δύσκολη και επίπονη, χρονοβόρα και κοστοβόρα. Από τα φοιτητικά της χρόνια αρχίζει να διαβάζει επισταμένως για τις Αμερικάνικες Εξετάσεις USMLE για την άδεια άσκησης επαγγέλματος, εξετάσεις που δίνονται για να κάνει κάποιος γιατρός ειδικότητα στην Αμερική (U.S Medical Licensing Exams).

Στο 6ο έτος της Ιατρικής παρακολουθεί ένα Summer Camp στη Μάνη, στην Πελοπόννησο, το ετήσιο Διεθνές Θερινό σχολείο Ιατρικής & Βιοεπιστημονικής έρευνας & διαχείρισης του Παγκοσμίου Ελληνικού Βιοϊατρικού Συλλόγου WHBA (www.whba1990.org), το οποίο είναι μια μοναδική ευκαιρία δωρεάν εκπαίδευσης για όλους τους Έλληνες φοιτητές (4th WHBA Summer School in Medical & Biosciences Research & Management- Class of 2015). Εκεί, γνωρίζεται με τον διοργανωτή, τον Κωνσταντίνο Δροσάτο και του εκφράζει την επιθυμία για υποτροφία στην Αμερική αλλά η απάντηση είναι αποκαρδιωτική, καθώς της γίνεται σαφές ότι πρόκειται για κάτι πραγματικά δύσκολο.

Το 2015-16, για μια χρονιά, αποφασίζει να πάρει gap year (ετήσιο κενό) για να αντιμετωπίσει προσωπικά και οικογενειακά θέματα και να διαβάσει για τις αμερικάνικες εξετάσεις. Η χρονιά είναι δύσκολη, απόρροια της οικονομικής κρίσης, οι υποτροφίες λιγοστές, η μία απόρριψη μετά την άλλη και τα χρόνια περνάνε, ο κλοιός σφίγγει και το αδιέξοδο μεγάλο.

Το 2017-18 αποφασίζει τελικά να κάνει το Αγροτικό της στο Νοσοκομείο της Κω. Από τον Φεβρουάριο του 2017 και για έναν χρόνο, επιστρέφει μετά από 10 σχεδόν χρόνια σπουδών, στο πατρικό της, με την οικογένεια της και με δικό της μισθό! Κάνει τις εφημερίες της στο Νοσοκομείο της Κω, μερικές φορές για 26 ώρες σερί χωρίς ύπνο κι επιπλέον ορίζεται γιατρός επί φυλακών, που σημαίνει ότι 3-4 μέρες την εβδομάδα πρέπει να πηγαίνει στις φυλακές και να είναι stand-by 24/7 για οτιδήποτε συμβεί στις φυλακές οποιαδήποτε στιγμή της μέρας ή της νύχτας.

Παράλληλα, βλέπει μια προκήρυξη για 10 υποτροφίες από τον γνωστό της –λόγω summer camp- οργανισμό WHBΑ σε συνεργασία με το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Οι υποτροφίες απευθύνονται σε απόφοιτους Ιατρικών Σχολών από όλη την Ελλάδα και αφορούν σε θέσεις στην Αμερική για κλινική άσκηση ή εργαστηριακή έρευνα ή και τα δύο και ο ανταγωνισμός είναι τεράστιος. Η Μαρίσσα υπόσχεται στον εαυτό της ότι αυτή θα είναι η τελευταία φορά που κάνει αίτηση για Υποτροφία. Είναι εξουθενωτική η διαδικασία κάθε φορά, πολλή γραφειοκρατία, χαρτιά, συστατικές επιστολές και μεγαλύτερη η απογοήτευση με κάθε απόρριψη.

Το καλοκαίρι του 2017, κάποιο βράδυ που γράφτηκε με neon γράμματα στο μυαλό της και στην καρδιά της, κι ενώ βρίσκεται σε εφημερία στο Νοσοκομείο της Κω, έρχεται η απάντηση για την υποτροφία σε μορφή e-mail και η Μαρίσσα ζητάει από τη φίλη της την Όλγα να ανοίξουν μαζί το e-mail, καθώς δεν αντέχει να αντιμετωπίσει μόνη της μία ακόμη απόρριψη. Και, ω του θαύματος, η Μαρίσσα είναι μία από τους 10 συνολικά «νικητές» των υποτροφιών! (Winner of a 12-Month Basic Science Fellowship-Infectious Diseases). Η υποτροφία από το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος είναι 50.000 ευρώ για μια χρονιά στο ΝΙΗ ( National Institute of Health= Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας) και ειδικότερα στο τμήμα NIAID (National Institute of Allergy and Infectious Diseases=Εθνικό Ινστιτούτο Αλλεργιών και Μολυσματικών Ασθενειών) στην Washington, πιο συγκεκριμένα στην περιοχή Bethesda στο Maryland.

To NIH είναι το μεγαλύτερο ερευνητικό κέντρο στην Αμερική αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο. Eκεί διευθυντής είναι ο Anthony Fauci, ο λοιμωξιολόγος σύμβουλος του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, γνωστός και για την έρευνά του στο AIDS.
Η Μαρίσσα ξεκίνησε τις κλινικές δοκιμές στο NIAID, υπό την επίβλεψη του Δρ. Μιχάλη Λιονάκη, καθηγητή/ερευνητή (principal investigator) στο Εργαστήριο της Μυκητισιακής Παθογέννησης (Fungal Pathogenesis Section).

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι κλινικές έρευνες στις οποίες συμμετείχε η Μαρίσσα, αφορούσαν στο φάρμακο Ibrutinib, ένα φάρμακο που ενώ συρρίκνωνε –έως και θεράπευε- τον όγκο στον εγκέφαλο, οι ασθενείς πέθαιναν από λοιμώξεις που προκαλούσε ένας μύκητας, που λέγεται ασπέργιλος (Aspergillus fumigatus). Η ερευνητική ομάδα έπρεπε να καταλάβει για ποιο λόγο συνέβαινε αυτό. Ενώ, δηλαδή, η Ibrutinib είχε την ιδιότητα να αναστέλει την πρωτεΐνη ΒΤΚ, (πρωτεΐνη βασική για να επιζήσουν τα καρκινικά κύτταρα), έπεφτε το ανοσοποιητικό σύστημα του ασθενούς με αποτέλεσμα να είναι ευπαθής σε μυκητιασικές λοιμώξεις. Οι ασθενείς έμπαιναν σε προφυλακτική θεραπεία με το αντιμυκητισιακό ISAVUCONAZOLE.

Ενώ η Μαρίσσα πήρε την υποτροφία αυτή για έναν χρόνο, έμεινε τελικά 4 χρόνια σαν μεταδιδακτορική συνεργάτης (Postdoctoral Research Fellow) μέχρι να ολοκληρωθεί η έρευνα και σε λίγο περιμένουμε και τη δημοσίευση των αποτελεσμάτων αυτής της έρευνας.

Παράλληλα με την κλινική/εργαστηριακή έρευνα έδωσε και τις εξετάσεις για την ειδικότητα, μια διαδικασία που κόστισε κοντά 20.000 δολλάρια. Όπως ήταν αναμενόμενο πήγε πολύ καλά και το φθινόπωρο του 2021 αρχίζει να κάνει αιτήσεις σε Προγράμματα που διαθέτουν θέσεις για Εσωτερική Παθολογία (Internal Medicine). Κάνει συνολικά 110 αιτήσεις και απ’ αυτές την καλούν 11 μόλις σε συνέντευξη. Λόγω covid ευτυχώς οι συνεντεύξεις είναι διαδικτυακές και τον Μάρτιο του ’22 της ανακοινώνεται ότι την έχουν δεχτεί στην πρώτη της επιλογή, στο UPMC (University of Pittsburgh Medical Center) ένα από τα 20 καλύτερα Πανεπιστημιακά Νοσοκομεία της Αμερικής στην Παθολογία. Εκεί δέχονται 3000 αιτήσεις τον χρόνο και παίρνουν περίπου 7 μη Αμερικάνους από όλον τον κόσμο. Έκτοτε, κάνει ειδικότητα, Εσωτερική Παθολογία (Internal Medicine) για τον πρώτο χρόνο και Λοιμωξιολογία για τα επόμενα 2, 5.

Νιώθει ευγνώμων για το γεγονός ότι υπήρξε προστατευμένη στο σχολείο και στην οικογένεια κι έτσι μπόρεσε να δώσει τον καλύτερό της εαυτό και να αποδώσει τα μέγιστα. Θεωρεί ότι η Κως διέπλασε τον χαρακτήρα της.

Υποστηρίζει ότι η Υποτροφία του Ιδρύματος Νιάρχος της άλλαξε τη ζωή.

Συμβουλεύει τα νέα παιδιά να βρουν το πάθος τους, να αγαπούν αυτό που κάνουν και να μην εγκαταλείπουν ποτέ!

Η Μαρίσσα Ζάρακα μας χάρισε μια ιστορία που μας ενέπνευσε για το πείσμα, την αφοσίωση , τη δέσμευση, την προσήλωση στον στόχο.

Επιστημονικές Δημοσιεύσεις:

Atypical Presentation of an Upper Lip Pleomorphic Adenoma: Case Report. Acta Stomatol Croat. 2014;48(1):48-53. Atypical Presentation of an Upper Lip Pleomorphic Adenoma: Case Report. Acta Stomatol Croat. 2014;48(1):48-53.

Acta Stomatological Croatica. 2014;48(1):48-53. · Jan 1, 2014


Current fungal infection reports · Sep 13, 2019


Science Immunology · Jun 5, 2020


Άρθρα που σχετίζονται ή έχουν γραφτεί για τη Μαρίσσα Ζάρακα:
Συνέντευξη, φωτογραφία: Sophia Karagianni
Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στην ηλεκτρονική εφημερίδα KosVoice, στις 27/11/2022.

Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά:

Marissa Zaraka: The Doctor from Kos Who Reached the Largest Research Center in the World

Marissa Zaraka was born in South Africa but grew up on the island of Kos. She graduated from the 1st General High School of Kos (“Hippocratio”) in 2006. An outstanding student, she fulfilled her dream of studying dentistry by gaining admission to the School of Dentistry of the University of Athens through the national entrance examinations.

She was an exemplary student, graduating first in her class and earning the honor of reciting the Hippocratic Oath at graduation—a distinction of particular significance for students from the birthplace of Hippocrates.

Despite her exceptional performance throughout her five years of dental studies, she felt that something was missing. This feeling grew stronger when she became interested in subjects such as Oral Medicine, which were more closely related to the broader field of medicine.

She therefore made a difficult and demanding decision: to pursue a degree in medicine. Because she had graduated first among all dentistry graduates, she was admitted directly into the third year of the Medical School of the National and Kapodistrian University of Athens.

A real struggle began. At that time, students pursuing a second degree were not entitled to many student benefits. She had no access to free meals, discounted transportation, or free textbooks. She borrowed books or bought used copies while continuing to excel academically. She graduated second in her medical class and once again recited the Hippocratic Oath.

At the same time, both she and her family faced increasing financial pressure. While many of her former dentistry classmates were already building careers and practices, Marissa continued her demanding studies for a total of nine years.

To help support her family, she worked as a dental assistant while attending medical school. She also applied repeatedly for scholarships, facing one rejection after another. Even attempts to obtain funding through programs for Greeks abroad, based on her South African birthplace, proved unsuccessful.

During this period, she had already decided that she wanted to continue her career abroad. While many of her peers chose Germany, she set her sights on the United States. From her student years onward, she began preparing for the USMLE examinations required for medical specialization in America.

In her sixth year of medical school, she attended the 4th WHBA Summer School in Medical and Biosciences Research & Management in Mani, Greece. There she met Dr. Konstantinos Drosatos and expressed her desire to obtain a research position in the United States. She quickly realized how difficult such a goal would be.

In 2015–2016, she took a gap year to address personal and family matters while continuing her preparation for the American licensing examinations. The economic crisis, limited scholarship opportunities, and repeated rejections made the period especially challenging.

In 2017 she began her rural medical service at the General Hospital of Kos. For the first time in almost ten years, she returned to live with her family and earned her own salary. She worked exhausting shifts, sometimes remaining on duty for 26 consecutive hours, while also serving as the physician responsible for the island’s correctional facility.

At the same time, she applied for a scholarship program jointly offered by the World Hellenic Biomedical Association (WHBA) and the Stavros Niarchos Foundation. The program offered ten scholarships to Greek medical graduates for clinical and laboratory research training in the United States.

By then, Marissa had promised herself that this would be her final scholarship application. The process was exhausting and emotionally draining.

Then came the moment that changed everything.

One evening during a hospital shift in Kos, she received the email with the results. Unable to face another rejection alone, she asked her friend Olga to open it with her. To her astonishment, she had been selected as one of the ten scholarship recipients.

The scholarship, worth €50,000, funded a one-year fellowship at the National Institutes of Health (NIH), specifically within the National Institute of Allergy and Infectious Diseases (NIAID) in Bethesda, Maryland.

The NIH is the largest biomedical research center in the United States and one of the most important in the world. At the time, Dr. Anthony Fauci served as director of NIAID.

Marissa joined the Fungal Pathogenesis Section under the supervision of Dr. Michail Lionakis. Her research focused on patients receiving Ibrutinib, a drug capable of shrinking or even eliminating certain brain tumors. Researchers observed, however, that some patients developed severe fungal infections caused by Aspergillus fumigatus.

The team investigated why this occurred. Although Ibrutinib effectively targeted cancer cells by inhibiting the BTK protein, it also weakened parts of the immune system, making patients more vulnerable to fungal infections. Their work contributed to understanding these complications and improving preventive treatment strategies.

Although her fellowship was initially intended to last one year, Marissa remained at NIH for four years as a Postdoctoral Research Fellow until the project was completed.

At the same time, she completed the examinations required for medical specialization in the United States, a process that cost nearly $20,000. In 2021 she submitted applications to Internal Medicine residency programs. Out of 110 applications, she received only 11 interview invitations.

In March 2022 she learned that she had been accepted into her first choice: the University of Pittsburgh Medical Center (UPMC), one of the leading academic medical centers in the United States. The program receives approximately 3,000 applications annually and accepts only a handful of international candidates.

Since then, she has been training in Internal Medicine, followed by specialization in Infectious Diseases.

Marissa believes that the support she received from her family and school environment allowed her to reach her full potential. She often says that Kos played a decisive role in shaping her character.

She also emphasizes that the Stavros Niarchos Foundation scholarship changed her life.

Her advice to young people is simple:

“Find your passion. Love what you do. Never give up.”

Marissa Zaraka’s journey is an inspiring story of perseverance, dedication, discipline, and unwavering commitment to a dream.

ΑΓΙΟΣ ΡΑΦΑΗΛ, ΜΑΣΤΙΧΑΡΙ

ΑΓΙΟΣ ΡΑΦΑΗΛ, ΜΑΣΤΙΧΑΡΙ (ΕΝΟΡΙΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΜΑΣΤΙΧΑΡΙΟΥ)
Το εκκλησάκι του Αγίου Ραφαήλ - Νικολάου & Ειρήνης, στο Μαστιχάρι της Κω, είναι ένα μικρό, γραφικό αιγαιοπελαγίτικο ξωκλήσι. Ανήκει στην Ενορία Ευαγγελισμού της Θεοτόκου του Μαστιχαρίου.
Οι Άγιοι Ραφαήλ, Νικόλαος, Ειρήνη και οι συν αυτοίς γιορτάζουν δύο μέρες μετά το Πάσχα.
Προσφέρει εκπληκτική πανοραμική θέα προς την παραλία και τα καταγάλανα νερά του Μαστιχαρίου, αποτελώντας ιδανικό σημείο για επισκέπτες που αναζητούν ηρεμία και πανοραμικές φωτογραφίες.
Φωτογραφίες από το εσωτερικό του εξωκκλησιού
Παλαιότερες φωτογραφίες του Αγίου Ραφαήλ (2013)
Κείμενο, Φωτογραφίες: Sophia Karagianni

Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά:

Saint Raphael, Mastichari (Parish of the Annunciation of the Theotokos, Mastichari)

The chapel of Saint Raphael, Saint Nicholas and Saint Irene in Mastichari, Kos, is a small and picturesque Aegean-style country church. It belongs to the Parish of the Annunciation of the Theotokos of Mastichari.

Saints Raphael, Nicholas, Irene and their companions are commemorated on the Tuesday after Easter, two days after Easter Sunday.

The chapel enjoys a stunning panoramic view over the beach and the crystal-clear waters of Mastichari, making it an ideal spot for visitors seeking tranquility and beautiful landscape photography.
Photographs from the interior of the chapel
Older photographs of Saint Raphael (2013)

Τετάρτη 10 Ιουνίου 2026

Η επιστροφή του ψηφιδωτού στην Κω έχει την υπογραφή του Δαυΐδ Χατζηδαυΐδ

Η επιστροφή του ψηφιδωτού στην Κω έχει την υπογραφή του Δαυΐδ Χατζηδαυΐδ
Παρ' ότι η Κως υπήρξε στην αρχαιότητα ένα από τα σημαντικότερα κέντρα της τέχνης του ψηφιδωτού στο Αιγαίο, στη Μεσόγειο αλλά και στον κόσμο, η παράδοση αυτή σταδιακά χάθηκε μέσα στους αιώνες. Τα σπουδαία ψηφιδωτά του νησιού έμειναν κυρίως ως μνήμες ενός ένδοξου παρελθόντος, ενώ πολλά από αυτά αποσπάστηκαν και μεταφέρθηκαν εκτός Κω, σε μουσεία, συλλογές και ιστορικά κτίρια άλλων τόπων. Έτσι, το νησί που κάποτε δημιούργησε μερικά από τα σημαντικότερα ψηφιδωτά της Μεσογείου, έμοιαζε για πολλά χρόνια να έχει απομακρυνθεί από τη δική του καλλιτεχνική κληρονομιά.
Κατά καιρούς εμφανίστηκαν άνθρωποι που ασχολήθηκαν με το ψηφιδωτό, ανάμεσά τους και ο Νίκος Μίγκλης, ο οποίος έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διάδοση και τη διδασκαλία της τέχνης στο νησί. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, ο Δαυΐδ Χατζηδαυΐδ  είναι εκείνος που κατάφερε όχι μόνο να επαναφέρει το ψηφιδωτό στην καθημερινότητα της Κω, αλλά ουσιαστικά να το εδραιώσει ξανά ως ζωντανή μορφή τέχνης. Μέσα από τα έργα του, τα δημόσια ψηφιδωτά, τις εκθέσεις, το εργαστήριο ψηφιδωτού και τα δωρεάν μαθήματα για ενήλικες και παιδιά, δημιούργησε έναν νέο κύκλο ανθρώπων που γνωρίζουν, αγαπούν και ασχολούνται με αυτή την απαιτητική αρχαία τέχνη.
από την Έκθεση στο Χάνι το 2021
Έργο του αείμνηστου Νίκου Μίγκλη
Και ίσως αυτό να είναι το πιο σημαντικό: ότι μια τέχνη που για αιώνες έμοιαζε ξεχασμένη στην ίδια τη γενέτειρά της, επέστρεψε ξανά στην Κω — και αυτή τη φορά δείχνει πως ήρθε για να μείνει.

Ο Δαυΐδ Χατζηδαυΐδ δεν αντιμετωπίζει το ψηφιδωτό ως μια απλή εικαστική δραστηριότητα. Για εκείνον, κάθε έργο αποτελεί μια πράξη μνήμης. Έναν τρόπο να μείνει κάτι ζωντανό μέσα στον χρόνο και στην καθημερινότητα των ανθρώπων της Κω. Είτε πρόκειται για ιστορικά γεγονότα, είτε για πρόσωπα, είτε για συλλογικά βιώματα, ο ίδιος θέλει τα έργα του να λειτουργούν ως σημεία μνήμης/ανάμνησης μέσα στον δημόσιο χώρο, όπως για παράδειγμα, τα ακόλουθα έργα:
2) Μνημείο στη Λάμπη στην μνήμη των τριών Ελλήνων αξιωματικών του Πολεμικού Ναυτικού (Χριστόδουλο Καραθανάση, Παναγιώτη Βλαχάκο και Έκτορα Γιαλοψό) που έπεσαν ηρωικά κατά την κρίση των Ιμίων
3) Μνημείο στον Άγιο Γεώργιο της Αλικαρνασού για τη Μικρασιατική Καταστροφή (1922)
4) Ψηφιδωτό για τους Εβραίους της Κω, στα Δικαστήρια.
Παρ' όλο που ασχολείται μόλις την τελευταία δεκαετία με την τέχνη του ψηφιδωτού, η ανάγκη της δημιουργικής έκφρασης υπήρχε ανέκαθεν μέσα του. Πριν ακόμη γνωρίσει το ψηφιδωτό, δημιουργούσε κατασκευές με κοχύλια, άμμο και θαλασσόξυλα, χωρίς όμως να έχει δώσει συγκεκριμένη μορφή ή ταυτότητα σε αυτή την εσωτερική ανάγκη. Το 2016 παρακολούθησε σεμινάρια ψηφιδωτού, στο Κ.Ε.Κ Γεννηματάς με δάσκαλο τον αείμνηστο Νίκο Μίγκλη, έναν άνθρωπο που, όπως ο ίδιος παραδέχεται, τον επηρέασε βαθιά και καθόρισε την πορεία του. Η σχέση δασκάλου και μαθητή αποτυπώθηκε και στην πρώτη έκθεση ψηφιδωτού που πραγματοποιήθηκε το 2021 στο Χάνι, όπου συμμετείχαν μαζί. Επιρροή δέχτηκε και από το Ημερολόγιο του 2012 του 1ου ΓΕΛ Κω "Ψηφιδωτά της Κω" σε επιμέλεια Αλέκου Μαρκόγλου.
Από τότε, ο Δαυΐδ Χατζηδαυΐδ αφιερώθηκε όλο και περισσότερο στην αρχαία ελληνική τέχνη του ψηφιδωτού, μια απαιτητική και ιδιαίτερα δύσκολη μορφή τέχνης που απαιτεί υπομονή, ακρίβεια και αφοσίωση. Όπως λέει ο ίδιος, το ψηφιδωτό τού προσφέρει ισορροπία. Και ίσως αυτή η εσωτερική ισορροπία να είναι που τον οδηγεί αδιάκοπα στη δημιουργία. Τα έργα του πλέον βρίσκονται διάσπαρτα σε ολόκληρο το νησί, σε εκκλησίες, δημόσιους χώρους και σημεία ιστορικής αναφοράς, σε τέτοιο βαθμό ώστε ακόμη και ο ίδιος αδυνατεί να υπολογίσει πόσα είναι συνολικά.
Το 2024 πραγματοποιήθηκε δεύτερη έκθεση έργων στη Χάβρα, την πρώην εβραϊκή συναγωγή της Κω, ενώ παράλληλα συνεχίζεται η λειτουργία του εργαστηρίου ψηφιδωτού υπό τη σκέπη της Ιεράς Μητρόπολης Κώου και Νισύρου και του Μητροπολίτη μας κ.κ. Ναθαναήλ. Τα μαθήματα πραγματοποιούνται στον Άγιο Ελευθέριο δύο φορές την εβδομάδα και προσφέρονται δωρεάν, με στόχο τη διάδοση της τέχνης του ψηφιδωτού. Παράλληλα διοργανώνονται εκπαιδευτικά εργαστήρια για παιδιά, όπως αυτά που πραγματοποιούνται στο 6ο Δημοτικό Σχολείο, δείχνοντας πως η διάσωση της τέχνης αυτής περνά και μέσα από τη νέα γενιά.
5) Ψηφιδωτό του Αγίου Ελευθερίου στον ομώνυμο ναό
Για τον Δαυΐδ Χατζηδαυΐδ, το ψηφιδωτό δεν είναι απλώς τέχνη. Είναι μνήμη, προσφορά, ιστορία και προσωπική ανάγκη μαζί.
6) Αγία Κλαυδία
8) Άγιος Αντώνιος-Πολιτιστικό Κέντρο Πυλίου
Η σχέση της Κω με το ψηφιδωτό είναι βαθιά και ιστορική. Το νησί φιλοξένησε μερικά από τα σημαντικότερα ψηφιδωτά του ελληνικού χώρου, ανάμεσά τους και την περίφημη Αρπαγή της Ευρώπης, ένα από τα πιο γνωστά αρχαία ψηφιδωτά παγκοσμίως. Παράλληλα, 27 σημαντικά ψηφιδωτά της Κω βρίσκονται σήμερα στο Παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου. Αυτή ακριβώς η ιστορική σύνδεση στάθηκε η αφορμή για το επόμενο μεγάλο εγχείρημα του καλλιτέχνη: την αναδημιουργία και των 27 ψηφιδωτών, ώστε να τοποθετηθούν στο πάρκο της Αγίας Παρασκευής, επαναφέροντας συμβολικά ένα σημαντικό κομμάτι της πολιτιστικής μνήμης πίσω στον τόπο του. Τέσσερα από τα 27 ψηφιδωτά είναι ήδη έτοιμα, και το πέμπτο ετοιμάζεται, έτσι ώστε τα πέντε πρώτα να εγκαινιάσουν αυτό το καλοκαίρι το Πάρκο Ψηφιδωτών της Ιεράς Μητρόπολης Κώου και Νισύρου και που θα φέρει το όνομα "Νίκος Μίγκλης".
Με σειρά ολοκλήρωσης από το παλαιότερο στο πιο πρόσφατο, τα πέντε ψηφιδωτά είναι τα εξής:
1. "Ιππόκαμπος και Νύμφη", δεύτερο μισό 3ου μ.Χ αι. 1,13 Χ 1,11 μ.
2. "Κυνήγι λεοπάρδαλης", δεύτερο μισό 3ου μ.Χ αι. 3,14 Χ 1,53 μ.
3. "Κεφαλή Μέδουσας", τέλος 3ου μ.Χ αι. 1,82 Χ 1,80 μ.
4. "Νεαρός κυνηγός και πουλιά",  δεύτερο μισό 3ου μ.Χ αι. 
5. "Λεπτομέρεια από παλαιοχριστιανικό ψηφιδωτό δάπεδο", 5ος μ.Χ. αι.

Περνώντας αρκετές ώρες μαζί με τον Δαυΐδ, τόσο στο προσωπικό του εργαστήριο που στεγάζεται στη μεταφορική επιχείρηση στο Πλατάνι, όσο και στο εργαστήριο ψηφιδωτού στον Άγιο Ελευθέριο, γίνεται εύκολα αντιληπτό πως πρόκειται για έναν άνθρωπο με αληθινό πάθος και ξεκάθαρο όραμα για αυτό που κάνει. Το ψηφιδωτό για εκείνον δεν είναι χόμπι ούτε περιστασιακή ενασχόληση· είναι τρόπος έκφρασης, καθημερινή ανάγκη και διαρκής δημιουργία. Έμπνευσή του τα πάντα· η αρχαιότητα, η ποίηση, η αγάπη, οι συμπτώσεις.
Το γραφείο του γεμάτο αναμνηστικά, βραβεία, τιμητικές πλακέτες, ακόμη και προσωπική επιστολή από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο, για τη συνολική προσφορά του στο ψηφιδωτό.
Ίσως γι’ αυτό έφτασα κάποια στιγμή να τον συγκρίνω με τον Banksy. Όχι φυσικά λόγω τεχνοτροπίας, αλλά εξαιτίας αυτής της αίσθησης που έχει πλέον δημιουργηθεί στην Κω: κάθε τόσο, σε μια γωνιά της πόλης, σε έναν τοίχο, σε μια εκκλησία ή σε έναν δημόσιο χώρο, εμφανίζεται ακόμη ένα νέο ψηφιδωτό. Τα έργα του έχουν πολλαπλασιαστεί σε μεγάλο βαθμό, σε μικρό χρονικό διάστημα. Και ίσως αυτό να είναι το πιο ιδιαίτερο στοιχείο της παρουσίας του: ότι χωρίς θόρυβο και χωρίς επιδίωξη προβολής, έχει καταφέρει να γεμίσει την Κω με μικρές ψηφιδωτές μνήμες.
Οι παρακάτω πληροφορίες είναι απόσπασμα από το έντυπο που κυκλοφόρησε για την προώθηση της έκθεσης Ψηφιδωτών στην Πρώην Εβραϊκή Συναγωγή της Κω (Χάβρα, Εγκαίνια: 15/9/24)
Το ψηφιδωτό (αλλιώς ψηφοθέτημα) είναι σχέδιο ή παράσταση για τη διακόσμηση δαπέδου, τοίχου ή οροφής. Η παράσταση σχηματίζεται από τη συναρμολόγηση και συγκόλληση μικρών ποικιλόχρωμων κύβων (ψηφίδων) από μάρμαρο, πέτρα, σμάλτο, υαλόμαζα, πολύτιμο μέταλλο ή ψημένο πηλό. Τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιούνται ψηφίδες από συνθετικό υλικό προς διευκόλυνση των τεχνιτών και επίτευξη μεγαλύτερης πολυχρωμίας στα δημιουργήματα.
Οι προσπάθειες αυτές πήραν σάρκα και οστά την 27 Αυγούστου 2021, οπότε και πραγματοποιήθηκε η πρώτη έκθεση ψηφιδωτού, με έργα των Δαυΐδ Χατζηδαυΐδ και Νίκου Μίγκλη, στον χώρο του Ιστορικού-Λαογραφικού Μουσείου Κω-Χάνι. Τα εγκαίνια της έκθεσης έγιναν με την υποστήριξη του ΔΟΠΑΒΣ (Δημοτικός Οργανισμός Πολιτισμού Αθλητισμού & Βρεφονηπιακών Σταθμών Κω) στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «Ιπποκράτεια 2021». 
Υπό την αιγίδα της Ιεράς Μητροπόλεως Κώου και Νισύρου και με τη συνεργασία της Αστικής Εταιρείας «Ιπποκράτης» (ως το 2025) και χρηματοδότηση από τη Μεταφορική Εταιρεία Χατζηδαυΐδ, οργανώθηκε και λειτουργεί από τις 23 Νοεμβρίου 2021 το Εργαστήριο Ψηφιδωτών Κω της Ιεράς Μητροπόλεως, με Υπεύθυνο και Δάσκαλο τον κ. Δαυΐδ Χατζηδαυΐδ, στον χώρο του πρόναου του Ιερού Παρεκκλησίου Αγίου Ελευθερίου Παραδεισίου της Ενορίας Αγίων Πάντων πόλεως Κω και αριθμεί περισσότερους από 70 μαθητές, οι οποίοι προσέρχονται επιμελώς στα μαθήματα και ο αριθμός των οποίων αυξάνεται καθώς προσελκύονται διαρκώς καινούργιοι.
"Η ράβδος του Ασκληπιού", έργο του μαθητή του Εργαστηρίου Ψηφιδωτού, Trevor Parker

Στο Εργαστήριο διδάσκεται η αρχαία ελληνική τεχνική τού ψηφιδωτού με τη χρήση φυσικών υλικών (μάρμαρο-κουρασάνι), με την οποία φτιάχτηκαν κατά την αρχαιότητα τα ψηφιδωτά τής Κω και σκοπός είναι η εκ νέου γνωριμία με αυτήν την παραδοσιακή τέχνη και η κατάκτησή της ως μίας σύγχρονης πολιτιστικής και καλλιτεχνικής έκφρασης.
Έργα μαθητών του Εργαστηρίου Ψηφιδωτού
Τα μαθήματα παραδίδονται υπό την εποπτεία του δασκάλου Δαυΐδ Χατζηδαυΐδ, τρεις φορές την εβδομάδα, από δύο ώρες στον πρόναο του Ιερού Εξωκκλησίου Αγίου Ελευθερίου στο Παραδείσι της Κω (βρίσκεται επί της οδού Ελλήνων Ολυμπιονικών), χώρος που έχει παραχωρηθεί από την Ιερά Μητρόπολη Κώου και Νισύρου για αυτόν ακριβώς τον σκοπό.
9) το τεράστιο ψηφιδωτό με το νησί της Κω, μπροστά από τη Μητρόπολη
10) το τεράστιο ψηφιδωτό στο λιμάνι της Κω, που φιλοξενεί την άγκυρα
Όραμα του εργαστηρίου ψηφιδωτών Ιεράς Μητροπόλεως Κώου & Νισύρου είναι η δημιουργία έργων παραδοσιακής τοπικής τεχνοτροπίας και μέσω της έκθεσής τους, είτε σε δημόσιους είτε σε ιδιωτικούς χώρους, ο εξωραϊσμός της Κω, έτσι ώστε το ψηφιδωτό να ενταχθεί ξανά και να λάβει την αρμόζουσα για αυτό θέση, μεταξύ των ιδιαιτέρων τοπικών χαρακτηριστικών της Κω.
Κείμενο, Φωτογραφίες:  Sophia Karagianni

Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά:

THE RETURN OF MOSAIC ART TO KOS BEARS THE SIGNATURE OF DAVID CHATZIDAVID
Although Kos was once one of the most important centers of mosaic art in the Aegean, the Mediterranean, and even the world, this tradition gradually faded through the centuries. The island’s remarkable mosaics remained mostly as memories of a glorious past, while many of them were removed and transferred outside Kos, ending up in museums, collections, and historic buildings elsewhere. Thus, the island that once created some of the most important mosaics in the Mediterranean seemed, for many years, to have drifted away from its own artistic heritage.

From time to time, individuals appeared who worked with mosaics, among them Nikos Migklis, who played a decisive role in spreading and teaching the art on the island. However, in recent years, David Chatzidavid is the one who managed not only to bring mosaics back into the everyday life of Kos, but essentially to re-establish them as a living form of art. Through his works, public mosaics, exhibitions, mosaic workshop, and free lessons for adults and children, he created a new circle of people who know, appreciate, and practice this demanding ancient art.
From the Exhibition at Chani, 2021
Work by the late Nikos Migklis

And perhaps this is the most important thing of all: that an art form which for centuries seemed forgotten in its own birthplace has now returned to Kos — and this time, it appears to be here to stay.

David Chatzidavid does not see mosaic art as a simple artistic activity. For him, every work is an act of memory — a way for something to remain alive through time and within the daily life of the people of Kos. Whether referring to historical events, people, or collective experiences, he wants his works to function as points of remembrance within public spaces, such as the following:
  1. The memorial at Kokkinonero, Vourinna, dedicated to the memory of Theokritos Kostoglou, Anezoula Patakou–Troumouchi, and Stamatia Peri.
  2. The memorial in Lampi dedicated to the three Greek Naval officers — Christodoulos Karathanasis, Panagiotis Vlachakos, and Hector Yalopsos — who heroically fell during the Imia crisis.
  3. The memorial at Agios Georgios in Halicarnassus commemorating the Asia Minor Catastrophe of 1922.
  4. The mosaic dedicated to the Jews of Kos, located at the Courthouse.

Although he has only been involved with mosaic art during the past decade, the need for creative expression had always existed within him. Even before discovering mosaics, he created works using shells, sand, and driftwood, without yet giving this inner need a specific artistic identity. In 2016, he attended mosaic seminars at the Gennimatas Vocational Training Center under the guidance of the late Nikos Migklis, a man who, as he himself admits, deeply influenced and shaped his path. The relationship between teacher and student was reflected in the first mosaic exhibition held in 2021 at Chani, where they both participated together.

Since then, David Chatzidavid has devoted himself increasingly to the ancient Greek art of mosaics — a demanding and particularly difficult art form requiring patience, precision, and dedication. As he himself says, mosaics give him balance. And perhaps it is this inner balance that continuously drives him to create. His works are now scattered all over the island, in churches, public spaces, and historical landmarks, to such an extent that even he himself can no longer calculate how many there are in total.

In 2024, a second exhibition of works took place at Havra, the former Jewish Synagogue of Kos, while at the same time the Mosaic Workshop continues to operate under the auspices of the Holy Metropolis of Kos and Nisyros and Metropolitan Nathanael. The classes are held at Agios Eleftherios twice a week and are offered free of charge, with the aim of spreading the art of mosaics. Educational workshops for children are also organized, such as those held at the 6th Primary School, showing that the preservation of this art also passes through the younger generation.
Mosaic of Saint Eleftherios at the church dedicated to him.

For David Chatzidavid, mosaic art is not simply art. It is memory, offering, history, and personal necessity all together.
Saint Claudia
Saint Melo
Saint Anthony – Cultural Center of Pyli

The relationship between Kos and mosaic art is deep and historical. The island hosted some of the most important mosaics in the Greek world, among them the famous Abduction of Europa, one of the best-known ancient mosaics worldwide. At the same time, 27 important mosaics from Kos are today housed in the Palace of the Grand Master. This very historical connection became the inspiration for the artist’s next major undertaking: the recreation of all 27 mosaics so that they may be placed in the park of Agia Paraskevi, symbolically bringing an important part of the island’s cultural memory back to its birthplace.

Four of the 27 mosaics are already completed, and the fifth is currently in progress, so that the first five will inaugurate this summer the Mosaic Park of the Holy Metropolis of Kos and Nisyros, which will bear the name “Nikos Migklis.”

In order of completion, from oldest to most recent, the five mosaics are:
  1. Hippocamp and Nymph, second half of the 3rd century AD, 1.13 × 1.11 m
  2. Leopard Hunt, second half of the 3rd century AD, 3.14 × 1.53 m
  3. Head of Medusa, late 3rd century AD, 1.82 × 1.80 m
  4. Young Hunter and Birds, second half of the 3rd century AD
  5. Detail from an Early Christian Mosaic Floor, 5th century AD
After spending many hours together with David, both in his personal workshop located at the transport company premises in Platani and in the mosaic workshop at Agios Eleftherios, it becomes immediately clear that he is a man with genuine passion and a clear vision for what he does. For him, mosaics are neither a hobby nor an occasional occupation; they are a means of expression, a daily necessity, and continuous creation. Everything inspires him: antiquity, poetry, love, coincidences.

His office is full of souvenirs, awards, honorary plaques, and even a personal letter from Bartholomew I of Constantinople recognizing his overall contribution to mosaic art.

Perhaps that is why, at one point, I found myself comparing him to Banksy. Not, of course, because of artistic style, but because of the feeling that now exists in Kos: every so often, in a corner of the city, on a wall, in a church, or in a public space, yet another new mosaic appears. His works have multiplied greatly within a short period of time. And perhaps this is the most remarkable aspect of his presence: that without noise and without seeking publicity, he has managed to fill Kos with small mosaic memories.

The following information comes from the booklet published for the promotion of the Mosaic Exhibition at the Former Jewish Synagogue of Kos (Havra, Opening: 15/9/24).

A mosaic is a design or representation used to decorate floors, walls, or ceilings. The image is formed through the assembly and adhesion of small multicolored cubes (tesserae) made of marble, stone, enamel, glass paste, precious metal, or fired clay. In recent years, synthetic tesserae have also been used to facilitate the work of artisans and achieve greater color variety.

These efforts took shape on August 27, 2021, when the first mosaic exhibition was held at the Historical and Folklore Museum of Kos — Chani — featuring works by David Chatzidavid and Nikos Migklis. The exhibition opening took place with the support of DOPAVS (Municipal Organization of Culture, Sports & Nursery Schools of Kos) within the framework of the “Hippocrateia 2021” events. Support also came through the embrace of the vision of the workshop director, David Chatzidavid, by Metropolitan Nathanael of Kos and Nisyros and Dr. Dimitrios Geroukalis, Psychiatrist-Neurologist and scientific director of the Civil Company “Hippocrates” Center for Prevention of Addictions and Promotion of Psychosocial Health.

Under the auspices of the Holy Metropolis of Kos and Nisyros and in collaboration with the Civil Company “Hippocrates,” the Mosaic Workshop of Kos of the Holy Metropolis was organized and has been operating since November 23, 2021, with David Chatzidavid serving as Director and Teacher. The workshop takes place in the narthex of the Chapel of Saint Eleftherios in Paradeisi, part of the Parish of All Saints in Kos Town, and now counts more than 70 students who attend diligently, while new participants continue to join constantly.
“The Rod of Asclepius,” work by Trevor Parker, student of the Mosaic Workshop

The workshop teaches the ancient Greek mosaic technique using natural materials (marble and kourasani mortar), the same method with which the ancient mosaics of Kos were created. Its purpose is to reintroduce this traditional art and establish it as a modern cultural and artistic expression.
Works by students of the Mosaic Workshop

Lessons are delivered under the supervision of teacher David Chatzidavid three times a week, for two hours each session, in the narthex of the Chapel of Saint Eleftherios in Paradeisi of Kos (located on Ellinon Olympionikon Street), a space granted by the Holy Metropolis of Kos and Nisyros specifically for this purpose.
The enormous mosaic depicting the island of Kos, located in front of the Metropolis.

A major supporter of the entire effort was the Civil Company “Hippocrates,” through the program The Future of the Past. Its purpose, as already mentioned, is the revival of this important traditional art, its reintegration into the contemporary cultural life of the island, the recovery of the Greek way of life, and the safeguarding of the future of this blessed place.
The enormous mosaic at the harbor of Kos, which hosts the anchor monument.

The Workshop aims, on the one hand, at the uninterrupted continuation of its operation, considering that beyond the unpaid service of its teacher, its operational expenses and needs are covered by the Holy Metropolis of Kos and Nisyros, and during the first years also by the Civil Company “Hippocrates.” On the other hand, it aims at preserving the art itself and creating new artisans capable of carrying it forward.

The vision of the Mosaic Workshop of the Holy Metropolis of Kos and Nisyros is the creation of works in traditional local style and, through their placement in public and private spaces, the beautification of Kos, so that mosaic art may once again take its rightful place among the island’s distinctive cultural characteristics.