Πασχαλιά (Syringa Vulgaris), το μωβ που δεν ξεχνώ

Πασχαλιά (Syringa Vulgaris), το μωβ που δεν ξεχνώ

Η Πασχαλιά (Syringa Vulgaris) είναι ένα καλλωπιστικό φυτό που συνδέεται με την περίοδο του Πάσχα. Το όνομα "Syringa" έχει την ρίζα του στην ελληνική λέξη σύριγγα που σημαίνει σωλήνας, αυλός. Εμείς τη λέμε Πασχαλιά λόγω του ότι ανθίζει μία φορά το χρόνο, για είκοσι έως τριάντα μέρες, κοντά στο Πάσχα. Θεωρείται προάγγελος της Άνοιξης. Είναι ένα ξεχωριστό φυτό που χρειάζεται υπομονή για να περιμένουμε να ανθίσει. Πρόκειται για ένα λουλούδι σπάνιας ομορφιάς με μεθυστικό άρωμα και μωβ-λιλά λεπτοκαμωμένα άνθη, γι' αυτό και στ' αγγλικά το ονομάζουμε lilac. 

Την άνθισή του συνοδεύει ένας μύθος που το κάνει ακόμα πιο ιδιαίτερο κι έχει σχέση με την Ανάσταση του Ιησού. 

Η πασχαλιά λέγεται πως ήταν το δένδρο που πρόσφερε την δροσιά και τον ίσκιο του στην Παναγία και τον Ιωσήφ, όταν εκείνοι όδευαν προς την Αίγυπτο στην προσπάθεια τους να σώσουν τον Χριστό από την δολοφονική μανία του Ηρώδη. Τότε η Παναγία το ευλόγησε να είναι πάντα φορτωμένο με πανέμορφα, ευωδιαστά άνθη. Σύμφωνα με το μύθο όμως το όνομά του το πήρε λίγο καιρό αργότερα, όταν οι Ιουδαίοι σταύρωσαν τον Χριστό. Είχε φυτρώσει κοντά στο Γολγοθά και βλέποντας τον Κύριο να σταυρώνεται μαράθηκε, από τον καημό του. Όταν τρεις μέρες μετά ο Ιησούς αναστήθηκε, το δεντράκι ζωντάνεψε για να πάρει κι αυτό μέρος στη μεγάλη χαρά της Ανάστασης.

Οι πασχαλιές είναι επίσης γνωστές από την αρχαιότητα. Σύμφωνα με τη μυθολογία, κάποτε στην αρχαία Ελλάδα υπήρχε μια πανέμορφη Νύμφη η Σειρήνα. Για να γλυτώσει από τον θεό Πάνα ο οποίος την κυνηγούσε γιατί την ερωτεύτηκε, μεταμόρφωσε τον εαυτό της σε αρωματικό θάμνο.

Απ' όλα τα είδη Πασχαλιάς η κοινή Πασχαλιά είναι αυτή πού καλλιεργείται περισσότερο. Θάμνος ή δενδρύλλιο με ζωηρή ανάπτυξη ύψους 3 - 5 μ. και μικρά άνθη κατά τα τέλη Απριλίου ως 15 Μαΐου, πού βρίσκονται σε ογκώδεις επάκριες πυκνές σταχυοειδεΐς ταξιανθίες. Κάθε βλαστός φέρει 2-4 ανθοταξίες πού έχουν χρώμα λευκό καθαρό, ροζ, κόκκινο πορφυρό, μωβ, βιολέ και μπλε- λιλά, ανάλογα με τις ποικιλίες. Υπάρχουν πολλές ποικιλίες με άνθη μονά ή διπλά, μερικές από τις όποιες καλλιεργούνται στην Ελλάδα, χωρίς να είναι γνωστές με τα ονόματά τους. 

Το δέντρο της Πασχαλιάς είναι γνωστό και με το όνομα Απρίλης και το συναντάμε περισσότερο στα χωριά της Ελλάδας.

Είναι πρώιμο μελισσοκομικό φυτό που δίνει πρώιμα άνθη και τροφή για τις μέλισσες.
Τα άνθη της προσφέρονται για την επέτειο γάμου. Τα μωβ συμβολίζουν στη γλώσσα των λουλουδιών τα πρώτα συναισθήματα της αγάπης, ενώ τα λευκά άνθη της αντιπροσωπεύουν τη νεανική αθωότητα. Επίσης χρησιμοποιείται πολύ για τον στολισμό του Επιταφίου και της Εκκλησίας την Μεγάλη Εβδομάδα.
Τέλος χρησιμοποιείται για όμορφους φράχτες και δίνει επίσης πολλή καλή σκίαση.

Κι όπως λέει κι ο ποιητής:

«Θε μου Πρωτομάστορα μέσα στις πασχαλιές και Συ
Θε μου Πρωτομάστορα μύρισες την Ανάσταση» (ΕΝΑ ΤΟ ΧΕΛΙΔΟΝΙ Στίχοι: Οδυσσέας Ελύτης Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης Εκτέλεση: Γρηγόρης Μπιθικώτσης)

Πηγή: Cosmoflora

Φωτογραφίες: Sophia Karagianni

Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά:

Lilac (Syringa vulgaris), the purple I never forget

The lilac (Syringa vulgaris) is an ornamental plant closely associated with the Easter period. The name “Syringa” derives from the Greek word syringa, meaning tube or pipe. In Greek, we call it Paschalia because it blooms once a year, for about twenty to thirty days, around Easter. It is considered a herald of spring. It is a special plant that requires patience as we wait for it to bloom. Its flowers are of rare beauty, with an intoxicating fragrance and delicate purple-lilac blossoms—hence its English name, lilac.

Its blooming is accompanied by a legend that makes it even more special and is connected to the Resurrection of Jesus.

According to tradition, the lilac was the tree that offered shade and coolness to the Virgin Mary and Joseph as they were traveling to Egypt in an effort to save Christ from Herod’s murderous intent. The Virgin Mary then blessed it to always be full of beautiful, fragrant blossoms. However, according to the myth, it received its name a little later, when the Jews crucified Christ. It had grown near Golgotha and, upon seeing the Lord crucified, it withered in sorrow. Three days later, when Jesus was resurrected, the small tree came back to life to share in the great joy of the Resurrection.

Lilacs have also been known since antiquity. According to Greek mythology, there was once a beautiful nymph named Syringa. To escape the god Pan, who pursued her out of love, she transformed herself into a fragrant shrub.

Among all lilac species, the common lilac is the most widely cultivated. It is a shrub or small tree with vigorous growth, reaching a height of 3–5 meters, producing small flowers from late April to mid-May. The flowers grow in large, dense, terminal clusters. Each branch bears 2–4 inflorescences, which may be pure white, pink, reddish-purple, violet, or bluish-lilac, depending on the variety. There are many varieties with single or double flowers, some of which are cultivated in Greece without their specific names being widely known.

The lilac tree is also known by the name “April” and is most commonly found in Greek villages. It is an early nectar-producing plant, providing one of the first food sources for bees.

Its flowers are also used for wedding anniversaries. In the language of flowers, purple lilacs symbolize the first feelings of love, while white blossoms represent youthful innocence. They are also widely used to decorate the Epitaphios and churches during Holy Week.

Finally, lilacs are used for beautiful hedges and also provide excellent shade.

And as the poet says:

“My God, Master Builder, among the lilacs You too,

My God, Master Builder, You too have smelled the Resurrection.”