CASA ROMANA, ΡΩΜΑΪΚΗ ΟΙΚΙΑ, ΚΩΣ

CASA ROMANA, ΡΩΜΑΪΚΗ ΟΙΚΙΑ, ΚΩΣ

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά αξιοθέατα της Κω είναι το αναστηλωμένο Ρωμαϊκό σπίτι (Casa Romana) ή η Ρωμαϊκή οικία όπως είναι γνωστή.

Επιτέλους, μετά από πάρα πολλά χρόνια η Casa Romana άνοιξε ξανά τις πόρτες της στο κοινό και μάλιστα με δωρεάν είσοδο για αυτό το καλοκαίρι. Με σιγουριά μπορώ να πω ότι άξιζε η αναμονή και ότι ο αρχαιολογικός αυτός χώρος αποτελεί στολίδι για το νησί μας!

Η Ρωμαϊκή οικία ανασκάφηκε το 1933 μετά το μεγάλο σεισμό που ισοπέδωσε σχεδόν την Κω και έδωσε την ευκαιρία στους Ιταλούς που τότε κατείχαν το νησί, να ξανασχεδιάσουν πολεοδομικά την πόλη της Κω και να προχωρήσουν σε εκτεταμένες αρχαιολογικές ανασκαφές καθώς όλες οι αρχαιότητες βρίσκονταν κάτω από τα γκρεμισμένα από το σεισμό σπίτια. Την ανασκαφή έκανε ο Ιταλός αρχαιολόγος Laurenzi και σχεδόν αμέσως η ιταλική διοίκηση προχώρησε στην πλήρη αναστήλωση της οικίας η οποία ολοκληρώθηκε το 1940.

Η πρώτη οικοδομική φάση της ρωμαϊκής οικίας ή Casa Romana, όπως είναι ευρύτερα γνωστή, ανάγεται στους ελληνιστικούς χρόνους (δείγμα της ελληνιστικής τοιχοποιίας φαίνεται ακόμη στην εξωτερική βόρεια πλευρά του κτιρίου), ενώ η ζωή της με διάφορες επισκευές και αναδιαρρυθμίσεις διήρκεσε τουλάχιστον μέχρι τον 3ο αι. μ.X. Το ασυνήθιστα μεγάλο μέγεθος και ο πλούσιος διάκοσμος συνετέλεσαν ώστε το κτιριακό συγκρότημα να θεωρηθεί ότι ανήκε σε κάποιον πλούσιο Kώο αξιωματούχο. 

ένα από τα πολλά πηγάδια

ο φούρνος

H μορφή στην οποία σώζεται σήμερα το κτίριο χρονολογείται στους ρωμαϊκούς αυτοκρατορικούς χρόνους. H ρωμαϊκή οικία οργανώνεται γύρω από τρία αίθρια, εκ των οποίων τα δύο δημιουργούν περιστύλια ροδιακού τύπου (δηλ. περιβάλλονται από διώροφες στοές με κίονες). Τα αίθρια διακοσμούν εξαιρετικά ψηφιδωτά δάπεδα. Η οικία αποτελείται από 36 δωμάτια και τρεις εσωτερικές περίστυλες αυλές (αίθρια). 

το δεύτερο εντυπωσιακό περιστύλιο με την "πισίνα" με τα νούφαρα

Απέναντι από την είσοδο βρέθηκε βάση αγάλματος ή στήλης με την επιγραφή «AΠAΛEΞIKAKOΣ? (=αυτός που διώχνει το κακό). Τα παράθυρα στον τοίχο πίσω από την είσοδο βλέπουν στην πρώτη αυλή, όπου υπάρχει δεξαμενή νερού και ψηφιδωτό δάπεδο με παράσταση πάνθηρα που κατασπαράζει ελάφι. Γύρω από την αυλή ανοίγονται δωμάτια που κοσμούνται με ψηφιδωτά δάπεδα, ανάμεσά τους το ψηφιδωτό με παράσταση θαλασσίου βυθού που εκτίθεται στο αρχαιολογικό Μουσείο, και τοιχογραφία με παράσταση ανδρός. 

Στο μεγάλο νότιο περιστύλιο με τη μικρή δεξαμενή νερού στο κέντρο βλέπει ο ανδρώνας (κύριο δωμάτιο της οικίας) και άλλα δωμάτια με ίχνη ορθομαρμάρωσης και ψηφιδωτά δάπεδα με γεωμετρικά κοσμήματα, παραστάσεις τίγρης, πάνθηρα κτλ. Στη βορειοδυτική γωνία του περιστυλίου, κοντά στη σκάλα που οδηγεί στον όροφο ήταν οι βοηθητικοί χώροι (μαγειρείο κ.ά.). Ο ανδρώνας επικοινωνεί μέσω μιας θύρας στο δυτικό τοίχο του με μεγάλη αίθουσα (τρικλίνιο) με μαρμαροθέτημα στο δάπεδο και ορθομαρμάρωση στους τοίχους. Στη βόρεια πλευρά της ανοίγεται το τρίτο αίθριο του σπιτιού με δεξαμενή νερού και ψηφιδωτό δάπεδο με παράσταση Νηρηίδας σε ιππόκαμπο. H κεντρική παράσταση πλαισιώνεται από πάνθηρες και δελφίνια. 

Όλα τα ψηφιδωτά που βρέθηκαν στην Casa Romana χρονολογούνται στον 3ο αι. μ.X.. Στο κτίριο βρέθηκαν όμως και αγάλματα Νυμφών, Αθηνάς κλπ., καθώς και το ψηφιδωτό δάπεδο με παράσταση θαλασσίου βυθού που χρονολογούνται στο τέλος της ελληνιστικής εποχής. 

τα πλυντήρια

μία παλαιά φωτο από τη δεκαετία του '90

και μια πανοραμική του τρίτου περιστυλίου

Πηγή:http://odysseus.culture.gr/h/2/gh251.jsp?obj_id=1757 (Συντάκτης: Δ.Μποσνάκης, αρχαιολόγος, E. Σκέρλου, αρχαιολόγος
http://www.kwsinfo.gr/kwsplirofories/kwsaksiotheata/kwsromaikioikiacasaromana/index.html

φωτογραφίες: Sophia Karagianni

Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά:

CASA ROMANA, ROMAN HOUSE, KOS

One of the most impressive sights in Kos is the restored Roman house (Casa Romana), also known as the Roman House.

Finally, after many years, Casa Romana has once again opened its doors to the public, with free admission for this summer. I can say with certainty that the wait was worth it and that this archaeological site is a true jewel for our island!

The Roman house was excavated in 1933 after the great earthquake that almost leveled Kos and gave the Italians, who then occupied the island, the opportunity to redesign the town plan of Kos and to carry out extensive archaeological excavations, since all the antiquities lay beneath the houses that had collapsed from the earthquake. The excavation was conducted by the Italian archaeologist Laurenzi, and almost immediately the Italian administration proceeded with the complete restoration of the house, which was completed in 1940.

The first construction phase of the Roman house, or Casa Romana as it is more widely known, dates back to the Hellenistic period (a sample of Hellenistic masonry is still visible on the exterior northern side of the building), while its use, with various repairs and rearrangements, lasted at least until the 3rd century AD. Its unusually large size and rich decoration have led scholars to believe that the building complex belonged to a wealthy official of Kos.

one of the many wells

the oven

The form in which the building survives today dates back to the Roman imperial period. The Roman house is organized around three atriums, two of which form peristyles of the Rhodian type (i.e., surrounded by two-storey colonnaded porticoes). The atriums are decorated with magnificent mosaic floors. The house consists of 36 rooms and three internal peristyle courtyards (atria).

the second impressive peristyle with the “pool” with the water lilies

Opposite the entrance was found the base of a statue or stele with the inscription «ΑΠΑΛΕΞΙΚΑΚΟΣ?» (=“he who drives away evil”). The windows on the wall behind the entrance face the first courtyard, where there is a water cistern and a mosaic floor depicting a panther devouring a deer. Around the courtyard open rooms decorated with mosaic floors, among them the mosaic with a representation of the seabed, which is exhibited at the Archaeological Museum, and a wall painting depicting a man.

In the large southern peristyle, with the small water cistern at its center, open the andron (main room of the house) and other rooms with traces of marble revetment and mosaic floors with geometric designs, depictions of a tiger, panther, etc. In the northwestern corner of the peristyle, near the staircase leading to the upper floor, were the auxiliary spaces (kitchen, etc.). The andron communicates through a door in its western wall with a large hall (triclinium) with marble flooring and marble wall revetment. On its northern side opens the third atrium of the house, with a water cistern and a mosaic floor depicting a Nereid riding a hippocampus. The central scene is framed by panthers and dolphins.

All the mosaics found in Casa Romana are dated to the 3rd century AD. However, in the building were also found statues of Nymphs, Athena, etc., as well as the mosaic floor with a depiction of the seabed, which date back to the end of the Hellenistic period.

the laundries

an old photo from the 1990s

and a panoramic view of the third peristyle

ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ο ΣΙΓΟΚΡΕΒΑΤΑΣ

ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ο ΣΙΓΟΚΡΕΒΑΤΑΣ

Τι περίεργο όνομα γι' αυτό το μικρό εκκλησάκι μέσα στο κέντρο της πόλης που είμαι σίγουρη πως σχεδόν κανείς δεν ξέρει...

Άγνωστο πώς κληρονόμησε αυτό το παράδοξο επώνυμο, εκτός κι αν σχετιζόταν με κάποιο επονομαζόμενο κτήτορα (αναφέρεται και ως Σιγοκρεβαττάς).

Το εκκλησάκι βρίσκεται σε ερειπιώδη μορφή από το σεισμό του 1933 στο κέντρο της Κω στην οδό Ιπποκράτους, απέναντι από την παλιά Μητροπολιτική Οικία.

Συνορεύει με την Ανατολική Αρχαιολογική Ζώνη του λιμένα, για την ακρίβεια, θα μπορούσε να θεωρήσει κάποιος ότι ανήκει σ'αυτήν.

Σύμφωνα με το Μητροπολίτη Μεσημβρίας Εμμανουήλ Καρπάθιο, από το 1947 που εγκαταστάθηκαν στο οίκημα της παλαιάς Μητρόπολης, άρχισαν έναν αγώνα για να περισώσουν τον υπάρχοντα χώρο του ναϊδρίου και τα "εν αυτώ" ιερά από τη βεβήλωση. Αναφέρει με αγανάκτηση ότι το ναΐδριο έχει οδυνηρή όψη εξαιτίας ενός κάκιστου γείτονα, τον οποίο κατονομάζει και φτάνει στο σημείο να αναφέρει ότι κάποιοι περίοικοι, μη έχοντας στα σπίτια τους μέσα αποχωρητήρια μάλλον χρησιμοποιούσαν κάποιον από τους χώρους ως ένα. Μέχρι το 1966 οι προσπάθειές του Καρπάθιου επέφεραν μόνο μια σχετική βελτίωση έξω από το Άγιο Βήμα.

Στο ιερό στη θέση της Αγίας Τράπεζας υπάρχει ορθογώνιος ενεπίγραφος βωμός που στηρίζεται πάνω σε κυλινδρικό βωμό με βουκράνια.

μεταξύ άλλων... η επιγραφή .."Υιού του Πελεγρίνου.." αναγράφεται στον μαρμάρινο βωμό

Τότε το ναΐδριο προσονομαζόταν "Άγιος Γεώργιος ο φτωχός" προς διάκριση από το ναό Αγίου Γεωργίου, Μητροπολιτικού Ναού. (?)

Παραθέτει δε, επιστολή προς την Εκκλησιαστική Επιτροπή του Μητροπολιτικού Ναού Αγίου Νικολάου που την υπογράφει ο ίδιος (ο Κώου Εμμανουήλ), στις 20-10-1964, με την οποία ζητά να σταματήσει η οικογένεια.... να καταπατά και να βεβηλώνει το ναΐδριο του Αγίου Γεωργίου, να διαχωριστεί το όποιο κομμάτι τους ανήκει με πλίνθινο τοίχο έτσι ώστε να εξασφαλιστεί με τρόπο απαραβίαστο το ιστορικό αυτό μνημείο και να παραμένει αβεβήλωτο και καθαρότατο. Ζητά, επιπλέον να του αναφέρουν αν η εν λόγω οικογένεια μετακίνησε και την Αγία Τράπεζα.

το εικονοστάσι

Πολλά αρχαία αρχιτεκτονικά μέλη βρίσκονται στο χώρο του ναϊδρίου αλλά και αρκετά σπαράγματα τοιχογραφιών.

το υποστεγασμένο ναΐδριο όπως φαίνεται από το μπαλκόνι της παλιάς μητροπολιτικής οικίας 

Ελάχιστοι γνωρίζουν αυτό το ναΐδριο αν και βρίσκεται σε κεντρικότατο σημείο, ακόμη λιγότεροι γνωρίζουν την ονομασία του, κανείς απ' όσο ξέρω δεν γνωρίζει την προέλευση της ονομασίας αλλά το καντηλάκι ανάβει κάποιες φορές.

Πηγή: "Εκκλησία Κω Δωδεκανήσου"-Τόμος Πρώτος, βιβλίον Δεύτερον, Αθήνα 1969-Εμμανουήλ Ι. Καρπάθιου (Μητροπολίτου Μεσημβρίας της επί Ευξείνω)
Φωτογραφίες: Sophia Karagianni 

Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά:

SAINT GEORGE SIGOKREVATAS

What a strange name for this small chapel in the very center of the town—one I am sure almost no one knows about…

It is unknown how it inherited this peculiar epithet, unless it was connected to a benefactor bearing that nickname (it is also mentioned as Sigokrevattas from the Greek words Siga=Slow and Krevati=Bed).

The chapel has been in a ruinous state since the earthquake of 1933. It is located in the center of Kos, on Hippocrates Street, opposite the old Metropolitan Residence.

It borders the Eastern Archaeological Zone of the harbor; in fact, one could even consider it part of that zone.

According to Metropolitan of Mesembria Emmanuel Karpathios, from 1947—when the old Metropolitan building was occupied—an effort began to preserve what remained of the chapel and its sacred furnishings from desecration. He writes with indignation that the chapel presented a distressing sight because of a very bad neighbor, whom he even names, and goes so far as to mention that some nearby residents, lacking indoor toilets in their homes, apparently used part of the area as one. Until 1966, Karpathios’s efforts resulted only in a modest improvement outside the Holy Bema.

In the sanctuary, in place of the Holy Altar, there is a rectangular inscribed altar resting on a cylindrical altar decorated with bucrania (ox skull motifs).

Among other things, the inscription “…son of Pelegrinos…” is carved on the marble altar.

At that time, the chapel was referred to as “Saint George the Poor,” to distinguish it from the Church of Saint George, the Metropolitan Church (?).

He also includes a letter addressed to the Ecclesiastical Committee of the Metropolitan Church of Saint Nicholas, signed by himself (Emmanuel of Kos) on 20 October 1964, in which he asks that a certain family cease encroaching upon and desecrating the chapel of Saint George; that whatever portion belonged to them be separated by a brick wall, so as to secure this historic monument in an inviolable manner and keep it undefiled and perfectly clean. He further asks to be informed whether the said family had also moved the Holy Altar.

Many ancient architectural elements are found within the chapel’s grounds, along with several fragments of wall paintings.

The roofed chapel, as seen from the balcony of the old Metropolitan residence, remains largely unknown. Very few people are aware of it, despite its central location; even fewer know its name; and, as far as I know, no one knows the origin of the name. Yet, from time to time, its little vigil lamp is lit.