ΟΡΧΙΔΕΑ Η ΠΕΤΑΛΟΥΔΟΜΟΡΦΗ (Orchis papilionacea)

ΟΡΧΙΔΕΑ Η ΠΕΤΑΛΟΥΔΟΜΟΡΦΗ (Orchis papilionacea)

Είναι περιττό να αναφέρω την ετυμολογία της λέξης ορχιδέα. Είναι προφανές ότι η ρίζα της λέξης είναι ο όρχις και η διαδρομή είναι όρχις > λατ. orchis > νεολατ. orchidea > γαλλ. orchidée > ελλ. ορχιδέα.

Στην ορχιδέα το σχήμα εντοπίζεται στη ρίζα («radice testiculis simili», έγραφε ο Πλίνιος), στους κόνδυλους, γι’ αυτό ονομάστηκε και σερνικοβότανο. Η ορχιδέα λεγόταν και σαλέπι· τώρα σαλέπι είναι μόνο το ρόφημα από τη αποξηραμένη και τριμμένη ρίζα της ορχιδέας (το παίρνεις και σε φακελάκια σήμερα, δεν χρειάζεται να ψάχνεις για σαλεπιτζίδικο). Όπως διαβάζω, λοιπόν, και το σαλέπι βγαίνει από μια αραβική φράση για τα «αμελέτητα» της αλεπούς.

Στην Κω έχω μέχρι στιγμής εντοπίσει πάνω από 10 διαφορετικά είδη ορχιδέας, σε όλο το νησί, από το Ζηπάρι μέχρι και την Κέφαλο, κι είπα να αρχίσω με την ηρωίδα (spp heroica), την πεταλουδόμορφη, κατά πολλούς ροζ πεταλούδα, Orchis papilionacea . Τα τελευταία χρόνια ο όρος Orchis papilionacea τείνει να μετατραπεί σε  Anacamptis papilionacea. Χρησιμοποιούνται και οι δύο όροι για το συγκεκριμένο είδος.

Μία πανέμορφη άγρια αυτοφυής ορχιδέα της περιοχής, τη συναντάμε σε χαμηλούς βραχώδεις  λόφους. με αρκετή βλάστηση, ή φρυγανότοπους.

Το ύψος της φθάνει  έως είκοσι εκατοστά.

Τα φύλλα είναι συγκεντρωμένα στη βάση και αρχίζουν να φύονται από τον Δεκέμβρη, ανοικτοπράσινα  χωρίς  μαύρα στίγματα και μυτερά στην άκρη.
Ο βλαστός σιγά σιγά αρχές Απρίλη εμφανίζεται, στην κορυφή του οποίου ανθίζουν τα όμορφα πεταλουδόμορφα άνθη.

Το κάθε άνθος αποτελείται από το χείλος που έχει ανοικτορόδινο χρώμα με ρόδινες επίσης γραμμές ή στίξεις, τα πλευρικά σέπαλα, πιο σκούρο ρόδινα όπως επίσης και το ραχιαίο σέπαλο.

Πηγή: http://xlorida.blogspot.gr/2014/12/orchis-papilionacea.html
http://www.janvanlent.com/blog/?p=1632
lexilogia.gr
Φωτογραφίες: Sophia Karagianni

Ακολουθεί η μετάφραση στα αγγλικά:

THE BUTTERFLY ORCHID (Orchis papilionacea)

It is unnecessary to explain the etymology of the word orchid. Its root is obviously the Greek word orchis (testicle), and its linguistic path is:

orchis (Greek) → orchis (Latin) → orchidea (Neo-Latin) → orchidée (French) → orchidea (Modern Greek).

In the orchid, the reference lies in the root — “radice testiculis simili,” as Pliny the Elder wrote — meaning “with a root similar to testicles.” The resemblance is found in the tubers, which is why the plant was also associated with fertility and virility. The orchid was also called salepi; today, salep refers only to the beverage made from the dried and powdered root of the orchid (now sold even in sachets, so there is no need to search for a traditional salep vendor). The word salep, as I read, derives from an Arabic phrase referring to the “fox’s testicles.”

On Kos, I have so far identified more than ten different orchid species across the island, from Zipari to Kefalos. I chose to begin with the heroine (spp. heroica), the butterfly orchid — for many, the “pink butterfly” — Orchis papilionacea. In recent years, the term Orchis papilionacea has increasingly been replaced by Anacamptis papilionacea. Both names are currently used for the same species.

A stunning wild native orchid of the region, it is found on low rocky hills with sufficient vegetation or in phrygana (Mediterranean scrubland). Its height reaches up to twenty centimeters.

The leaves are clustered at the base and begin to grow in December. They are light green, without dark spots, and pointed at the tip. Gradually, in early April, the stem emerges, and at its summit bloom the beautiful butterfly-shaped flowers.

Each flower consists of the lip (labellum), pale pink in color with pink lines or markings, the lateral sepals — darker pink — as well as the dorsal sepal of similar deeper hue.