ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Ο ΝΑΥΚΛΗΡΟΣ

ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Ο ΝΑΥΚΛΗΡΟΣ

Πλεύσας θάλασσαν εν πυρί την του βίου,

Nαύκληρ’ έφθασας εις γαληνούς λιμένας.

Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος ή Ναύκληρος

Aνήκει στον τύπο του μονόχωρου, καμαροσκέπαστου ναού με τρίπλευρη εξωτερικά αψίδα και δύο εισόδους, μία στη δυτική και μία στη βόρεια όψη. Ο ναός ήταν αφιερωμένος στον Άγιο Ιωάννη, προστάτη των Ιωαννιτών Ιπποτών και χρονολογείται στον 15ο αι.. Στις αρχές του 19ου αιώνα, και πριν την οικοδόμηση του Αγίου Νικολάου, είχε τη θέση του μητροπολιτικού ναού της Χώρας. Στα μέσα του 19ου αι. αιώνα το Κοινό της Κω ορίζει ως υπεύθυνο για τη συντήρηση και την επισκευή του τον Αναστάσιο Πλατανίστα.

Ο ναός είχε υποστεί μεγάλες ζημιές πριν το σεισμό του 1933, και ήταν σε ερειπιώδη μορφή πριν από το 1861 και φαίνεται πως η επισκευή που ανέλαβε να κάνει ο Πλατανίστας δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Αμέσως μετά το σεισμό ξεκίνησαν οι ανασκαφές εντός της Χώρας (Πόλη της Κω). Απομακρύνθηκαν τα μπάζα από 400 περίπου σπίτια και κατεδαφίστηκαν τρεις από τις εννέα εκκλησίες της Χώρας. Κατά τη διάρκεια των ανασκαφών στην Χώρα από την Ιταλική Αρχαιολογική Αποστολή διαπιστώθηκε ότι ήταν κτισμένος επάνω από Ιερό της Aφροδίτης.

Tον Iούνιο του 1943 αποφασίστηκε η μεταφορά του στο ΒΔ τμήμα της Χώρας, σημαντικό τεχνικό έργο για την εποχή εκείνη, για να ολοκληρωθεί η ανασκαφή του ιερού. αποκαλυφθεί το ιερό. Κατά την αναστήλωση, για τις συμπληρώσεις των πλευρικών τοίχων και την κατασκευή της καμάρας χρησιμοποιήθηκε μαλακός λίθος Κεφάλου. Η συμπλήρωση έγινε σε εσοχή και μία ευδιάκριτη πατούρα διαχωρίζει τα δύο τμήματα. Η στεγανοποίηση της καμάρας έγινε με κουρασάνι (υδραυλικό κονίαμα).

Το 1947 ο Μητροπολίτης Κώου, Εμμανουήλ Καρπάθιος, αφιερώνει την εκκλησία σε ένα Νεομάρτυρα της Κω, τον Άγιο Ιωάννη το Ναύκληρο και ο Δήμος Κω, μετά από σχετικό αίτημα του Μητροπολίτη, μετονομάζει την οδό που οδηγεί σε αυτόν σε οδό Ναυκλήρου.

Ο Κώος αυτός ναύκληρος εξισλαμίστηκε με τη βία από τους Τούρκους στην Κω. Αυτός όμως, πέταξε τα Τούρκικα ρούχα και ζούσε χριστιανικά. Οι Τούρκοι τον αντελήφθησαν, τον συνέλαβαν και τον μαστίγωσαν ανελέητα, και κατόπιν τον φυλάκισαν. Μέσα στη φυλακή, οι Τούρκοι προσπαθούσαν να τον μεταπείσουν στον μουσουλμανισμό, αλλά ο νεομάρτυρας απαντούσε: «Εγώ στον Κύριο μου Ιησού Χριστό πιστεύω και αυτόν ομολογώ για Θεό αληθινό, με όλη μου την ψυχή και την καρδιά. Τη δε δική σας θρησκεία αποστρέφομαι και είμαι έτοιμος να υπομείνω όσα βασανιστήρια και αν μου κάνετε για την αγάπη του Χριστού μου».

Βλέποντας το αμετάθετο της γνώμης του οι βασανιστές του, τον οδήγησαν με βασανισμούς στον κριτή, που διέταξε τον ανηλεή δαρμό του και τον καταδίκασε να καεί ζωντανός. Έτσι, μ' αυτόν τον τρόπο, στις 8 Απριλίου 1669 μ.Χ., μαρτύρησε ο Άγιος αυτός νεομάρτυρας της Κω. Ακολουθία του Αγίου συνέταξε ο Γεράσιμος Μοναχός Μικραγιαννανίτης. Επίσης, το ιστορικό εκκλησάκι του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, μετονομάστηκε επονόματι του Νεομάρτυρα αυτού, καθώς και η οδός που οδηγεί στο Ναΰδριο αυτό φέρει το όνομα του.

Η εκκλησία είναι μόνιμα κλειστή παρά το αρχαιολογικό, ιστορικό και τοπικό ενδιαφέρον που παρουσιάζει για τους ντόπιους αλλά και τους τουρίστες. Στάθηκα τυχερή και επισκέφτηκα το εσωτερικό της κατά τη διάρκεια γαμήλιας τελετής μία από τις λίγες, που σπάνια τελούνται στην εκκλησία αυτή. Υπάρχουν παντού στο ναό διάσπαρτα κομμάτια τοιχογραφιών τα οποία μοιάζουν έτοιμα να τοποθετηθούν πίσω στα αντίστοιχα αριθμημένα τμήματα του τοίχου. Στην πραγματικότητα όμως η αρίθμηση μάλλον σχετίζεται με τη μεταφορά τον ναού από την ανατολική αρχαιολογική ζώνη στη θέση που είναι σήμερα.

Στο ναό βρίσκονται εντοιχισμένα αρχαία αρχιτεκτονικά μέλη στην πρόσοψή του αλλά και περιμετρικά του ναού, όπως επίσης και στον αύλειο χώρο. Η εκκλησία βρίσκεται σε πολύ όμορφο σημείο ανάμεσα στην Αστυνομία και την Ιπποκράτους, το Ακταίο και την Ανατολική Αρχαιολογική Ζώνη, ανάμεσα στον Άγιο Γεώργιο του Αρρεναγωγείου και την Παναγία Γοργοεπήκοο.

Πηγή:   http://www.kosinfo.gr/
Περισσότερες πληροφορίες: Βασίλης Σ. Χατζηβασιλείου

• Ο Νεομάρτυρας Άγιος Ιωάννης ο Ναύκληρος. Ιστορικό Υπόμνημα-Ιερή Ακολουθία. Κως 2011. Διατίθεται αποκλειστικά από την Ιερά Μητρόπολη Κώου & Νισύρου.

Περισσότερες πληροφορίες για το βίο του Αγίου: http://www.saint.gr/210/saint.aspx
Φωτογραφίες: Sophia Karagianni

Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά:

SAINT JOHN THE NAVKLIROS

“Having sailed the sea of life amid fire,

O shipmaster, you reached the calm harbours.”

Saint John the Forerunner – “the Navkliros”

The church of Church of Saint John the Navkliros belongs to the type of the single-aisled, barrel-vaulted church with a three-sided apse on the exterior and two entrances, one on the western and one on the northern side.

Originally the church was dedicated to John the Baptist, the patron saint of the Knights Hospitaller, and dates to the 15th century. In the early 19th century, before the construction of Church of Saint Nicholas (Metropolitan Church of Kos), it served as the metropolitan church of the town of Kos.

In the mid-19th century the community of Kos appointed Anastasios Platanistas responsible for the maintenance and repair of the church.

Condition and excavations

The church had already suffered extensive damage before the earthquake of 1933 Kos earthquake, and it was already in a ruinous condition even before 1861. It seems that the restoration undertaken by Platanistas was never completed.

Immediately after the 1933 earthquake, excavations began in the town of Kos. Debris from approximately 400 houses was removed and three of the nine churches of the town were demolished. During excavations carried out by the Italian Archaeological Mission, it was discovered that the church had been built above a sanctuary of Aphrodite.

In June 1943 it was decided to move the church to the north-western part of the town so that the sanctuary beneath it could be fully excavated. This relocation was a significant technical undertaking for the time.

During the restoration, soft stone from Kefalos was used for the completion of the side walls and the construction of the vault. The additions were made in a recessed manner so that a clearly visible step separates the original structure from the later additions. The waterproofing of the vault was carried out using kourasani (hydraulic mortar).

Dedication to the Neomartyr

In 1947 the Metropolitan of Kos, Emmanuel Karpathios, dedicated the church to a Neomartyr of the island, Saint John the Navkliros. Following his request, the Municipality of Kos renamed the street leading to the church “Navkliros Street”.

This Kos-born shipmaster was forcibly converted to Islam by the Turks on the island. However, he later cast off his Turkish clothing and returned to living openly as a Christian. When the authorities discovered this, they arrested him, scourged him mercilessly and imprisoned him. While in prison they attempted to persuade him to return to Islam, but the Neomartyr answered:

“I believe in my Lord Jesus Christ and confess Him as the true God with all my soul and heart. I reject your religion and I am ready to endure whatever tortures you inflict upon me for the love of Christ.”

Seeing that he would not change his faith, his tormentors brought him before the judge, who ordered that he be beaten again and finally condemned him to be burned alive. Thus, on 8 April 1669, the Neomartyr of Kos suffered martyrdom.

The service of the saint was composed by Gerasimos Mikragiannanitis. The historic chapel formerly dedicated to Saint John the Baptist was later renamed in honour of this Neomartyr, and the street leading to the chapel also bears his name.

The church today

Despite its archaeological, historical, and local importance for both residents and visitors, the church remains permanently closed. I was fortunate to visit its interior during a wedding ceremony, one of the very few that are occasionally celebrated there.

Inside the church there are scattered fragments of wall paintings that appear ready to be reattached to their corresponding numbered sections on the walls. In reality, however, the numbering likely relates to the process of dismantling and relocating the church from the Eastern Archaeological Zone to its present location.

Ancient architectural elements are embedded in the façade, around the exterior walls, and within the courtyard of the church.

The church stands in a particularly beautiful area of the town, between the Police building and Aktiou building (Aktaio), near Panagia Gorgoepikoos, Church of Saint George of the Arrenagogeion, and the Ancient Agora of Kos, within the Eastern Archaeological Zone of the town.