Η ΑΝΘΙΣΜΕΝΗ ΑΜΥΓΔΑΛΙΑ

Η ΑΝΘΙΣΜΕΝΗ ΑΜΥΓΔΑΛΙΑ

Η Αμυγδαλιά είναι είδος φυτών της οικογένειας τών Ροδιδών που πολλές φορές εντάσσεται στο γένος Προύμνη. Το κοινότερο είδος είναι η Προύμνη η γλυκεία (Prunus dulcis) και η prunus amygdalus.  

Η μη εξημερωμένη Αμυγδαλιά εμφανίζεται σε ανασκαφές στην Ελλάδα από το 8.000 π.Χ. Ώς το 3.000 π.Χ. γίνεται η εξημέρωση της.
Από την Ελλάδα διαδόθηκε στην Ιταλία κατά τον 2ο π.Χ. αιώνα. Η Λατινική ονομασία του αμύγδαλου ήταν nux Graecum (=ελληνικό καρύδι). 

Στην Κω, ιδιαίτερα δημοφιλή, κυρίως σε παλαιότερες γενιές ήταν τα τσάγαλα, ή τσάλα. Για όσους δεν γνωρίζουν τι είναι τα τσάγαλα, είναι οι νεαροί καρποί της αμυγδαλιάς,  τα τρυφερά χλωρά αμύγδαλα πριν ακόμη δημιουργηθεί το σκληρό περίβλημά τους, με το χνουδάκι τους. Οι καρποί είναι φαγώσιμοι έτσι όπως τους μαζεύεις από το δέντρο-μεγάλη λιχουδιά για τους ανθρώπους της ηλικίας των γονιών μου, αλλά όχι μόνο-γίνονται επίσης, γλυκό του κουταλιού, τουρσί και γενικότερα καταλαμβάνουν περίοπτη θέση σε αλμυρά και γλυκά πιάτα.

Τα άνθη της αμυγδαλιάς είναι λευκά ή ροζ. Τα μπουμπούκια της αμυγδαλιάς μάλιστα σκάνε πολύ νωρίτερα απ' ό,τι αυτά των υπολοίπων δέντρων. Και κάπως έτσι τα άνθη της αμυγδαλιάς εκτός από το να δίνουν τη δική τους πινελιά στους πίνακες της φύσης στέλνουν κάθε χρόνο και το δικό τους προμήνυμα για την άνοιξη. Δεν είναι τυχαίο λοιπόν που συμβολίζουν την ελπίδα. Ακόμη και σε χειμώνες-σαν το φετινό-που μοιάζει να κράτησε περισσότερο λόγω των συνθηκών, η αμυγδαλιά πάντα θα δίνει την ελπίδα ότι ήρθε η άνοιξη και πάντα η άνοιξη θα έρχεται να δώσει χρώμα στη ζωή μας.

Τα εντυπωσιακά άνθη της αμυγδαλιάς βέβαια, κουβαλούν και τους δικούς τους μύθους.

•     Μύθος 1, η Φυλλίς και η αγάπη που νικά το θάνατο

 

Ήταν κάποτε στη Θράκη, μια πανέμορφη πριγκίπισσα, η Φυλλίς, η οποία ερωτεύτηκε το γιο του Θησέα, τον Δημοφώντα. Οι δύο νέοι γνωρίστηκαν όταν το καράβι του νεαρού Αθηναίου Δημοφώντα επέστρεφε από την Τροία.

Παντρεύτηκαν αλλά μετά από λίγο καιρό ο νεαρός Αθηναίος νοστάλγησε την πατρίδα του και η ερωτευμένη πριγκίπισσα μη αντέχοντας να τον βλέπει στεναχωρημένο, τον άφησε να γυρίσει πίσω και αν την αγαπούσε πραγματικά θα ξαναγύριζε και τότε θα ήταν πραγματικά και ειλικρινά δικός της.

Έτσι κι έγινε, και η ερωτευμένη Φυλλίς έμεινε μόνη να περιμένει τον εκλεκτό της για χρόνια ώσπου μαράζωσε και πέθανε από τη θλίψη της. Όμως οι θεοί που ήξεραν την ιστορία της την μεταμόρφωσαν σε δέντρο για να μπορεί να περιμένει για περισσότερα χρόνια τον αγαπημένο της.Έτσι η ερωτευμένη γυναίκα δεν πέθανε αλλά έγινε το δέντρο, που έμελλε να γίνει σύμβολο της ελπίδας : η Αμυγδαλιά. 

Έλεγαν λοιπόν ότι μετά από χρόνια και όταν ο Δημοφώντας επέστρεψε στη Θράκη, βρήκε την αγαπημένη του και πιστή γυναίκα, όχι περιστοιχισμένη από μνηστήρες, αλλά ένα ξερό δέντρο δίχως φύλλα στη μέση του παγωμένου τοπίου. Απελπισμένος και γεμάτος τύψεις αγκάλιασε τον κορμό της και τότε εκείνη πλημμύρισε ανθούς στη μέση του χειμώνα νικώντας το θάνατο.
Μια άλλη εκδοχή του μύθου για την αμυγδαλιά αναφέρει ότι η Φυλλίς έμεινε πίσω περιμένοντάς τον, στον τόπο της τελετής του γάμου της. Τα χρόνια περνούσαν και ο Δημοφώντας δεν επέστρεφε. Απελπισμένη η βασιλοπούλα που τον έχασε για πάντα πήγε και κρεμάστηκε σ' ένα δέντρο. Το δέντρο κράτησε την ψυχή της κι από τότε δεν ξανάβγαλε φύλλα, ούτε άνθισε.

Κάποτε με τα χιόνια του Γενάρη γύρισε ο γιος του Θησέα. Σαν έμαθε τον τραγικό χαμό της αγαπημένης του πήγε, αγκάλιασε το δέντρο και αυτό άρχισε να βγάζει τρυφερά φύλλα και άνθη. Η ψυχή της βασιλοπούλας ένιωσε χαρά με το γυρισμό του Δημοφώντα μα δεν ξαναπήρε την ανθρώπινη μορφή της. Έμεινε δέντρο και κάθε χρόνο το Γενάρη, στολίζεται με κάτασπρα λουλούδια.
Έτσι η αμυγδαλιά, έγινε σύμβολο της ελπίδας, δείχνοντας ότι η αγάπη δεν μπορεί να νικηθεί από το θάνατο.

• Μύθος 2, η όμορφη Αμυγδαλιά και ο παγωμένος βοριάς 

Η Αμυγδαλιά ήταν μια όμορφη κόρη και κατοικούσε σ΄ ένα μεγάλο πύργο. Η μητέρα της την είχε μονάκριβη, τη λάτρευε τόσο πολύ και δεν την άφηνε το χειμώνα να βγει έξω ούτε μια φορά, για να μην κρυώσει. Έτσι, η Αμυγδαλιά καθόταν τις χειμωνιάτικες μέρες πίσω από το τζάμι του παραθύρου της, μέσα στη ζεστασιά του δωματίου της και από εκεί έβλεπε τη βροχή να πέφτει, τον άνεμο να λυσσομανάει και πολλές φορές να ξεριζώνει τα δέντρα, το χιόνι να στροβιλίζεται και να ντύνει κάτασπρη τη γη, τα σπουργιτάκια να ψάχνουν με κόπο να βρουν κάτι για να τσιμπήσουν. 

Μια μέρα ο Βοριάς, ο πιο ψυχρός από τους ανέμους που φυσάνε στη γη, έτυχε να περάσει έξω από τον πύργο, είδε την Αμυγδαλιά πίσω από το παράθυρό της, τον θάμπωσε τόσο πολύ η ομορφιά της, την αγάπησε κι έβαλε σκοπό να την παντρευτεί. Αλλά…ποια κοπέλα θα δεχόταν να παντρευτεί τον άνεμο; Έτσι ο Βοριάς αποφάσισε να μεταμορφωθεί σε άνθρωπο. Είχε μαγική δύναμη και το κατάφερε πολύ εύκολα. Μεταμορφώθηκε λοιπόν σ΄ένα ωραίο παλικάρι, σ΄έναν ιππότη και μια μέρα στάθηκε έξω από το παράθυρο της Αμυγδαλιάς.

Η όμορφη κόρη θαμπώθηκε κι αυτή από την ομορφιά του παλικαριού και δεν άργησε να τον αγαπήσει. -Γιατί δεν ανοίγεις το παράθυρό σου να σε δω από κοντά; τη ρώτησε μια μέρα ο Βοριάς. -Δεν μπορώ, του απάντησε η Αμυγδαλιά.Όσο κρατάει ο χειμώνας, η μητέρα μου δε μ΄αφήνει να βγω από το δωμάτιό μου ούτε ν΄ανοίξω το παράθυρό μου, γιατί είμαι τόσο ντελικάτη και θα κρυώσω. Θα πρέπει να περιμένεις να έρθει το καλοκαίρι. -Το καλοκαίρι δεν περνώ από αυτά τα μέρη, της είπε ο Βοριάς. Να πεις στη μητέρα σου πως θέλω να σε παντρευτώ και τότε θα σ΄ αφήσει να βγεις από το δωμάτιό σου.

Μίλησε την ίδια εκείνη μέρα η Αμυγδαλιά στη μητέρα της για τον όμορφο νέο που είχε γνωρίσει και την παρακάλεσε να της επιτρέψει να τον παντρευτεί. -Μα…ποιος είναι αυτός ο νέος; τη ρώτησε η μητέρα της. Πώς να σε παντρέψω με έναν άγνωστο; Κι έπειτα…πώς θα μπορέσεις να βγεις έξω με αυτό το κρύο; Άφησε να ζεστάνει ο καιρός και τότε μπορείς να βγεις για να γνωρίσεις από κοντά το νέο που αγαπάς. -Να βγω έστω και για λίγο, την παρακάλεσε η Αμυγδαλιά. -Μην είσαι τόσο βιαστική κόρη μου, τη συμβούλεψε πάλι η μητέρα της.Υπάρχουν τόσοι και τόσοι νέοι που θα ήθελαν να σε παντρευτούν. Μη δίνεις και τόση εμπιστοσύνη σε αυτόν τον άγνωστο.

Η Αμυγδαλιά όμως δεν άκουσε τη συμβουλή της μητέρας της και μια μέρα που εκείνη έλειπε από τον πύργο , ντύθηκε στα λευκά , σα νύφη , άνοιξε την πόρτα κι έτρεξε να συναντήσει τον ιππότη της και να φύγει μαζί του… Ο Βοριάς την έσφιξε στην αγκαλιά του μα…ήταν τόσο παγωμένος και η Αμυγδαλιά ήταν τόσο άμαθη στο κρύο. Έτσι, δεν άργησε να παγώσει το σώμα της, να παγώσει η καρδιά της και να ξεψυχήσει…Δεν μπορούσε ποτέ να φανταστεί ότι ο νέος που αγαπούσε ήταν ο Βοριάς που παγώνει το καθετί στο πέρασμά του.

Ο θεός λυπήθηκε πολύ για το θάνατο της Αμυγδαλιάς και πάνω στον τάφο της έκανε ν΄ ανθίσει ένα δέντρο που πήρε τ΄ όνομά της. Από τότε, ακόμα και μέσα στο βαρύ χειμώνα , η αμυγδαλιά βιάζεται ν΄ ανθίσει.Τα λευκά της λουλούδια μοιάζουν με νυφικό πέπλο. Βιάζεται να συναντήσει τον αγαπημένο της Βοριά και να τον παντρευτεί. Κι εκείνος , παγώνει και μαραίνει χωρίς να το θέλει τα λουλούδια της...

Η Αμυγδαλιά ως έμπνευση στην τέχνη

Στην Ελλάδα η αμυγδαλιά είναι προάγγελος της άνοιξης και επακόλουθα του έρωτα, ως εκ τούτου ενέπνευσε τον ποιητή Γεώργιο Δροσίνη να γράψει την "Ανθισμένη αμυγδαλιά" τον θεατρικό συγγραφέα Δημήτρη Γιαννουκάκη να γράψει θεατρικό και κινηματογραφικό έργο με τον ίδιο τίτλο, όπου αναφέρεται στην παλιά Αθήνα και τον έρωτα που αναπτύσσεται μεταξύ δύο νέων. 

Το ποίημα του Γ. Δροσίνη μελοποίησε ο Γιώργος Κωστής και έγινε παγκόσμια επιτυχία με τίτλο "Ετίναξε την ανθισμένη αμυγδαλιά". Αλλά, ο πιο γνωστός πίνακας ζωγραφικής με αμυγδαλιά είναι ο πίνακας του Βίνσεντ Βαν Γκογκ "Ανθισμένη Αμυγδαλιά". Όταν ο Βαν Γκογκ βρισκόταν έγκλειστος στο ψυχιατρικό άσυλο η βαριά κατάθλιψη δεν του επέτρεπε να ζωγραφίσει. Όταν γεννήθηκε ο γιος του αδερφού του, ο ανιψιός του, ο Βαν Γκογκ σηκώθηκε και την επόμενη μέρα ζωγράφισε μια ανθισμένη αμυγδαλιά. Όσο για τον ελληνικό κινηματογράφο, η πιο γνωστή "ατάκα", "Στάσου, μύγδαλα" έκανε θραύση στην ταινία του 1968, Κορίτσια στον ήλιο, σε σκηνοθεσία του Βασίλη Γεωργιάδη και σενάριο Ιάκωβου Καμπανέλλη με τον Γιάννη Βόγλη και την Άνν Λόνμπεργκ.

Λόγω της φυσικής επιλογής, η συντριπτική πλειονότητα των αμυγδάλων των αγριαμυγδαλιών στο παρελθόν είχε πολύ πικρή γεύση, ώστε να αποφεύγεται το τσιμπολόγημα τους από τα πουλιά (δεν αποτελούσε συνειδητή επιλογή, απλώς τα πικρά αμύγδαλα αποκτούσαν με αυτόν τον τρόπο απογόνους). Η ανθρώπινη παρέμβαση μέσω της τεχνητής επιλογής επέλεξε τους ελάχιστους άπικρους καρπούς και τους καλλιέργησε συστηματικά, έτσι σήμερα έχουμε πολλούς άπικρους καρπούς και ελάχιστους πικρούς.Τα αμύγδαλα περιέχουν υψηλό ποσοστό πρωτεΐνης (21%), σιδήρου, ασβεστίου, φωσφόρου, και βιταμινών Β. Τα αμύγδαλα περιέχουν υψηλό ποσοστό λίπους (κοντά στο 50%), με πολλά μονοακόρεστα (39%) και λίγα κορεσμένα (3,7%).
Το ξύλο της αμυγδαλιάς χρησιμοποιείται κυρίως για ξυλολεπτουργικές εργασίες και για την παραγωγή στομίων του μουσικού οργάνου Γκάιντα.

Πηγή: iefimerida.gr -https://www.iefimerida.gr/news/406350/o-yperohos-mythos-tis-amygdalias-poy-exigei-giati-i-agapi-nika-panta-ton-thanato

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CE%BC%CF%85%CE%B3%CE%B4%CE%B1%CE%BB%CE%B9%CE%AC

Φωτογραφίες: Sophia Karagianni

Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά:

THE BLOSSOMING ALMOND TREE

The almond tree belongs to the rose family (Rosaceae) and is often classified within the genus Prunus. The most common cultivated species is Prunus dulcis, also known scientifically as Prunus amygdalus.

Wild almonds appear in archaeological findings in Greece dating back to 8000–3000 BC, the period during which domestication is believed to have taken place. From Greece, the almond spread to Italy during the 2nd century BC. The Latin name for the almond was nux Graecum (“Greek nut”).
Tsagala — a beloved taste of Kos

On Kos, especially among older generations, tsagala (or tsala) were particularly popular. For those unfamiliar with them, tsagala are the young fruits of the almond tree — tender, green almonds before their hard shell forms, still covered in their soft fuzz. They are eaten fresh straight from the tree — a great delicacy for the generation of my parents, and not only — but are also made into spoon sweets, pickles, and feature prominently in both savory and sweet dishes.
The blossoms — heralds of spring

Almond blossoms are white or pink. Their buds burst much earlier than those of most other trees. In this way, beyond adding their own brushstroke to nature’s canvas, almond blossoms send their annual message that spring is near. It is no coincidence that they symbolize hope.

Even in winters — like this year’s — that seem longer and harsher, the almond tree always offers the promise that spring has arrived. And spring, in turn, always comes to color our lives.

 
Myths of the Almond Tree
Myth 1 — Phyllis and love that conquers death

According to Greek mythology, Princess Phyllis of Thrace fell in love with Demophon, son of Theseus. They met when Demophon’s ship was returning from Troy. They married, but soon Demophon longed for his homeland. Phyllis, deeply in love, allowed him to return, trusting that if his love were true, he would come back.

She waited for years, until she withered away and died from sorrow. The gods, moved by her devotion, transformed her into a tree so she could continue waiting. That tree became the almond tree — a symbol of hope.

When Demophon eventually returned and learned of her fate, he embraced the barren trunk. At that moment, in the heart of winter, the tree burst into blossom — love conquering death.

Another version of the myth says that Phyllis hanged herself from a tree in despair. The tree absorbed her soul and remained lifeless until Demophon’s return. When he embraced it, it bloomed once more.
Thus, the almond tree became the symbol of hope and enduring love.

 
Myth 2 — The beautiful Almond Tree and the North Wind

Another tale speaks of Almond Tree as a beautiful maiden kept indoors during winter by her overprotective mother. The North Wind (Boreas), the coldest of winds, saw her and fell in love. Using magic, he transformed into a handsome knight to win her heart.

She fell in love with him, but when she finally ventured outside in her bridal white to meet him, his icy embrace froze her to death. God took pity on her and caused a tree to bloom upon her grave — the almond tree.

Since then, even in the depths of winter, the almond tree rushes to bloom. Its white blossoms resemble a bridal veil, hurrying to meet the cold wind — who, without meaning to, withers them.
The Almond Tree in Art

In Greece, the almond tree heralds spring and, by extension, love. It inspired the poet Georgios Drosinis to write “The Blossoming Almond Tree”. The poem was later set to music by Giorgos Kostis and became widely known as “Etinaxe tin anthismeni amygdalia.”

The most famous painting of almond blossoms is undoubtedly Almond Blossoms by Vincent van Gogh. While hospitalized in a psychiatric asylum and struggling with severe depression, Van Gogh learned of the birth of his nephew. The next day, he rose and painted the blossoming almond tree — a symbol of new life and hope.

In Greek cinema, the famous line “Stasou, mygdala!” (“Stop, almond girl!”) became iconic in the 1968 film Koritsia ston Ilio, directed by Vasilis Georgiadis and written by Iakovos Kambanellis, starring Giannis Voglis and Ann Lonnberg.

 
Nutritional value and cultivation
Due to natural selection, most wild almonds were originally bitter, discouraging animals from eating them. Through artificial selection, humans cultivated the rare sweet varieties, which today dominate production.
Almonds contain high levels of protein (about 21%), iron, calcium, phosphorus, and B vitamins. They are rich in fats (around 50%), mostly monounsaturated (about 39%) and low in saturated fats (about 3.7%).
Almond wood is used primarily in fine woodworking and for making mouthpieces of the traditional musical instrument known as the bagpipe.
The blossoming almond tree remains, above all, a symbol: of hope in winter, of love that endures, and of spring that always returns.