ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΚΑΣΤΡΙΑΝΩΝ (ΥΠΑΠΑΝΤΗ)-ΠΑΛΙΟ ΠΥΛΙΣτο ερειπωμένο σήμερα "Παλαιό Πυλί" που βρίσκεται σε ύψωμα στα νοτιοανατολικά του χωριού, σε εξαιρετικό φυσικό περιβάλλον υπάρχουν τρεις εκκλησίες, ο
Άγιος Αντώνιος, οι
Ταξιάρχες και η
Παναγία η Υπαπαντή, που αποτελούσε παλιά την "Μονή των Καστριανών" και είχε ιδρυθεί από τον Όσιο Χριστόδουλο. Από τις τρεις αυτές εκκλησίες η Υπαπαντή παρουσιάζει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον καθώς διατηρούνται υπολείμματα αγιογραφιών του 14ου αιώνα, ξυλόγλυπτο τέμπλο και αρχαίοι κίονες που προφανώς μεταφέρθηκαν από το κοντινό ιερό της Δήμητρας.
Όταν το 1080 ο μοναχός Όσιος Χριστόδουλος ο Λατρηνός φεύγει από τη Στρόβιλο της Μικράς Ασίας και φτάνει στην Κω, ιδρύει στο λόφο του Πυλίου τη Μονή της Παναγίας των Καστριανών. Το μοναστήρι βρίσκεται στο λόφο του Παλαιού Πυλίου και το Καθολικό του, που ήταν αφιερωμένο στην Παναγία, είναι αφιερωμένο σήμερα στην Υπαπαντή του Χριστού. Εορτάζει στις 2 Φεβρουαρίου στην Υπαπαντή του Χριστού και από τις παραμονές διοργανώνεται από τη ενορία μεγάλο πανηγύρι στον λόφο του Παλαιού Πυλίου.
 |
| Οι φωτογραφίες είναι από παλαιότερο εορτασμό της Παναγίας Υπαπαντής ή Φλεβαριώτισσας όπως τη λένε οι ντόπιοι |
Από τη Μονή του Όσιου Χριστόδουλου σώζονται στα ερείπια δυτικά και νότια της Καστριανής. Είχε πιθανόν τρεις πύργους στη νότια ευπρόσβλητη πλευρά. Ο νότιος περίβολος της Μονής σώζεται σε μεγάλο ύψος και αποτελεί ουσιαστικά τη συνέχεια προς προς τα δυτικά του νότιου τοίχου του ναού, όπου διαμορφώνονταν μικρά ορθογώνια κελιά με μεσοπάτωμα.
Το καθολικό της Παναγίας των Καστριανών είναι ένας δρομικός, μονόχωρος, καμαροσκέπαστος ναός. Ο ναός παρουσιάζει τρεις οικοδομικές φάσεις: Στην πρώτη ανήκει ο κυρίως ναός, που θεωρείται κτίσμα του Όσιου Χριστόδουλου και χρονολογείται στα 1080. Σε μια δεύτερη οικοδομική φάση, πιθανώς στην υστεροβυζαντινή περίοδο, κτίστηκε ο νάρθηκας με επίπεδη στέγη. Τέλος, στην περίοδο της Ιπποτοκρατίας έγινε η ενίσχυση του δυτικού τμήματος της καμάρας του ναού με ένα τόξο από ορθογώνιους λίθους.


Στο εσωτερικό της αψίδας υπάρχει ημικυκλικό σύνθρονο από λίθινες πλάκες, με έξι κλιμακωτές βαθμίδες. Η είσοδος ανοίγεται στον δυτικό τοίχο και ένας μικρός κυκλικός φεγγίτης στο ανώτερο τμήμα του δυτικού τοίχου αποτελεί το μόνο φωτιστικό άνοιγμα του ναού. Μετά από ανασκαφή στον κυρίως ναό αποκαλύφθηκαν τάφοι που χρονολογούνται μετά τις αρχές του 16ου αι., στην οθωμανική περίοδο. Νότια του ναού αποκαλύφθηκε κοιμητήριο της ίδιας περιόδου εκτείνεται κοιμητήριο. Οι τοιχογραφίες που διατηρούνται στο ναό τουλάχιστον παρουσιάζουν τρία στρώματα: Στο πρώτο στρώμα ανήκουν τμήματα μορφών αγίων, διακοσμητικά στοιχεία, και η παράσταση του Γενέσιου της Θεοτόκου πάνω από το ΝΑ τυφλό αψίδωμα. Παρόλο που η παράσταση είναι πολύ φθαρμένη, διακρίνεται στο πρόσωπο της Παναγίας η δύναμη της έκφρασης του ζωγράφου και η αρτιότητα στην απόδοση των λεπτομερειών, έργο πιθανόν του 12ου αι.



Η παράσταση της Παναγίας Βρεφοκρατούσας με σεβίζοντες αγγέλους, ανήκει στο δεύτερο στρώμα και χρονολογείται στα τέλη του 12ου αι. Βρίσκεται στο τύμπανο του ΝΑ τυφλού αψιδώματος του κυρίως ναού, ως προσκυνηματική εικόνα. Στο τρίτο στρώμα ανήκει το μεγαλύτερο μέρος των σωζόμενων τοιχογραφιών και χρονολογείται από τον στις αρχές του 16ου αι. Πρόκειται για έργο που παρουσιάζει αδυναμίες στο σχέδιο και τις αναλογίες και είναι έργο του εργαστηρίου του ζωγράφου Νικολάου, που δραστηριοποιείται και στο Κάστρο της Χώρας Καλύμνου.
 |
| τοιχογραφίες στο ναό |
|
|
|
πληροφορίες για την Παναγία των Καστριανών από το Kosinfo.gr
 Η Πρόθεση
|
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Sophia Karagianni
Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά με νεότερο φωτογραφικό υλικό:
PANAGIA TON KASTRIANON (THE PRESENTATION OF CHRIST) – OLD PYLI
In the now-ruined site of “Old Pyli,” located on a hill to the southeast of the village, within an exceptional natural landscape, there are three churches: Saint Anthony, the Taxiarchs (Archangels), and Panagia Hypapanti (Presentation of Christ). In the past, Panagia Hypapanti was known as the “Monastery of the Kastrians” and was founded by Saint Christodoulos. Among the three churches, Hypapanti is of the greatest interest, as it preserves remnants of 14th-century wall paintings, a carved wooden iconostasis, and ancient columns that were evidently transported from the nearby sanctuary of Demeter.


In 1080, the monk Saint Christodoulos of Latros left Strobylos in Asia Minor and arrived on Kos, where he founded the Monastery of Panagia ton Kastrianon on the hill of Pyli. The monastery is located on the hill of Old Pyli, and its katholikon (main church), originally dedicated to the Virgin Mary, is today dedicated to the Presentation of Christ. It is celebrated on February 2nd, and from the eve of the feast a large festival is organized by the parish on the hill of Old Pyli.
The photographs are from an earlier celebration of Panagia Hypapanti, or “Flevariotissa,” as the locals call her.
From the Monastery of Saint Christodoulos, ruins survive to the west and south of Kastriani. It probably had three towers on its vulnerable southern side. The southern enclosure wall of the monastery is preserved to a considerable height and essentially continues westward from the southern wall of the church, where small rectangular cells with intermediate floors were formed.
The katholikon of Panagia ton Kastrianon is a longitudinal, single-aisled, barrel-vaulted church. The building shows three construction phases. The first phase includes the main church, considered to be a structure of Saint Christodoulos and dated to around 1080. In a second phase, probably during the Late Byzantine period, the narthex with a flat roof was added. Finally, during the period of the Knights Hospitaller, the western part of the church vault was reinforced with an arch made of rectangular stone blocks.
Inside the apse there is a semicircular synthronon made of stone slabs with six stepped tiers. The entrance opens on the western wall, and a small circular skylight in the upper part of the same wall is the only source of light in the church. Excavations in the main church revealed graves dating after the early 16th century, during the Ottoman period. South of the church, a cemetery from the same period was also uncovered.
The wall paintings preserved in the church display at least three layers. The first layer includes fragments of saints’ figures, decorative elements, and the depiction of the Nativity of the Virgin above the northeast blind apse. Although heavily damaged, the Virgin’s face still reveals the expressive power of the painter and the refinement in rendering details, probably a work of the 12th century.
The depiction of the Virgin Mary holding the Child with angels in adoration belongs to the second layer and dates to the late 12th century. It is located in the tympanum of the northeast blind apse of the main church and functioned as a devotional icon. The third layer includes most of the surviving wall paintings and dates to the early 16th century. This work shows weaknesses in drawing and proportions and is attributed to the workshop of the painter Nikolaos, who was also active at the Castle of Chora on Kalymnos.
Wall paintings inside the church
Information about Panagia ton Kastrianon from Kosinfo.gr
Further information and references for a more complete description of the wall paintings are drawn from the studies of Mrs. Papatheofanous, Mr. Ilias Kolias, and Mr. Ioannis Volanakis, published on Dikeosnet by Manos Mastrogiorgis.
The Prothesis