ΑΓΙΑ ΧΡΙΣΤΙΝΑ, ΑΜΑΝΙΟΥ

ΑΓΙΑ ΧΡΙΣΤΙΝΑ, ΑΜΑΝΙΟΥ

Το ιδιωτικό παρεκκλήσι της Αγίας Χριστίνας βρίσκεται στο Αμανιού, βόρεια του παλιού Πυλιού και δυτικά του Κονιαριού. Ανήκει στην ενορία Εισοδίων Θεοτόκου Αμανιού. Γιορτάζει στις 24 Ιουλίου.

Το εκκλησάκι της Αγίας Χριστίνας χτίστηκε το 1995 από τον Βασίλη και την Χρυσάνθη Μουζουράκη, στην μνήμη της Χριστίνας Διακοδημήτρη.

Η εκκλησία διαθέτει blogspot με πλούσιο φωτογραφικό υλικό: http://agiaxristina.blogspot.gr/

Φωτογραφίες: Sophia Karagianni

άρθρο που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα "Το Βήμα της Κω" στις 14.09.1998

Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά:

Saint Christina, Amaniou
The private chapel of Saint Christina is located in Amaniou, north of Old Pyli and west of Koniari. It belongs to the Parish of the Presentation of the Virgin Mary (Eisodia tis Theotokou) of Amaniou and celebrates its feast day on 24 July.
The Chapel of Saint Christina was built in 1995 by Vasilis and Chrysanthi Mouzourakis in memory of Christina Diakodimitri.

ΤΟ ΜΕΤΑΛΛΕΙΟ ΤΟΥ ΑΡΑΠΗ

ΤΟ ΜΕΤΑΛΛΕΙΟ ΤΟΥ ΑΡΑΠΗ

Το εγκαταλελειμμένο μεταλλείο βαρύτη νότια της Κω κοντά στο ρέμα του Έξινα

Κάπου ανάμεσα στα Θερμά και την Αγία Ειρήνη, ταξιδεύοντας με το καϊκάκι, είδα για πρώτη φορά το 2011 τον τεράστιο βράχο με τις περίεργες ραβδώσεις και τα όμορφα χρώματα. Αυτός ο ιδιαίτερος βράχος υπήρξε μεταλλείο βαρύτη, γνωστό και ως το μεταλλείο του Αράπη.

Του «Αράπη- το σκαλ-λί» όπως το λένε οι ντόπιοι είναι μια πολύ στενή διάβαση στο χείλος του γκρεμού στη νότια πλευρά της οροσειράς του Δίκαιου. Κατά την λαϊκή παράδοση κάποτε προσπάθησε να την περάσει ένας αράπης ο οποίος όμως τσακίστηκε και από τότε η τοποθεσία πήρε αυτό το όνομα.

Σε αυτό το μέρος γράφτηκε ίσως η πιο μελανή σελίδα στη νεότερη ιστορία της μεταλλευτικής δραστηριότητας του νησιού της Κω.

Πάνω στον γκρεμό, σε μια πλαγιά στα Φιλοκρέμια, 200 μέτρα από την θάλασσα υπάρχει ένα πρόχειρο μεταλλείο που λειτουργούσε με πρωτόγονο τρόπο πριν από 51 χρόνια. Το μεταλλείο του Φρατζή όπως ονομαζόταν δούλεψε για 3 χρόνια και έβγαζε ένα ορυκτό ασπριδερό με ασημί χρώμα πολύ βαρύ σαν το σίδηρο, τον βαρύτη.

Ο βαρύτης της Κω συναντάται κοντά σε εξαλλοιωμένα ηφαιστειακά πετρώματα με παρουσία υδροξειδίων του σιδήρου και θειούχων ενώσεων που περιβάλλονται από μεταμορφωμένα πετρώματα. Το ρήγμα του Αράπη που ξεκινά από το ρέμα του Χαβάρου και διασχίζει παράλληλα την ακτή και χάνεται σε υψόμετρα 400 μέτρων παίζει σημαντικό ρόλο τόσο στην διαμόρφωση του άγριου τοπίου όσο και στις υδροθερμικές διαδικασίες που παρατηρούνται στην περιοχή.

Σε μια πεζοπορία το '14 από την Παναγία Μαμάλη στην Αγία Ειρήνη, στο ύψος του μεταλλείου, εντοπίσαμε πολλές κατασκευές, εργαλεία, και άλλα αντικείμενα που σχετίζονται με τη λειτουργία του μεταλλείου.

Κοντά στο ρέμα του Έξυνα, το 1961, ο Φραζής Σταυρίδης και ο Δημήτρης Προύζος (ο Σβουρένος τον αναφέρει ως Προύζο, ο Γεωδίφης ως Μπρούζο) έστησαν την μικρή επιχείρηση τους. Στο μεταλλείο το σπάσιμο του πετρώματος γινόταν με δυναμίτες. Μετά το έργο αναλάμβαναν οι εργάτες που έσκαβαν, στοίβαζαν τον βαρύτη σε πάγκους και το έριχναν κάτω από τον γκρεμό στην ακτή. Κατόπιν κατέβαιναν στην παραλία το φόρτωναν (με τα ζεμπίλια) σε μια βάρκα και το ξαναφόρτωναν στους γερανούς των καραβιών που περίμεναν για να το μεταφέρουν σε πετρελαιοπαραγωγικές χώρες της Ανατολής.

τα βαρέλια

Στις 7 Σεπτεμβρίου του 1964, παραμονή της Παναγιάς, μια επιπόλαιη κίνηση του Προύζου που απέβλεπε στο να κυλήσει το βαρύτη ευκολότερα προς τον γκρεμό, χωρίς όμως να λάβει τα απαραίτητα μέτρα, είχε ως αποτέλεσμα ο σωρός από το ορυκτό που ήταν πρόχειρα στοιβαγμένος να παρασύρει στον γκρεμό εκτός από τον ίδιο, τους Γιάννη και Στέργιο Καλυμιαναρή και τον Κώστα Τρουμούση.

Από την καταραμένη στιγμή επέζησε μόνο ο Στεφανής Στάκκος, περίπου 25 ετών τότε, ο οποίος την στιγμή της τραγωδίας ήταν παρών σε τι έγινε και ήταν αυτός που ειδοποίησε για την συμφορά. Μετά την τραγωδία το μεταλλείο σταμάτησε να λειτουργεί για λίγα χρόνια και ξαναλειτούργησε το 1968. Σύμφωνα με την προφορική μαρτυρία του Αντώνη Στάκκου (γνωστού και ως Αντωνά), αδερφού του επιζώντα Στεφανή Στάκκου, από τότε δούλεψε λίγα χρόνια ακόμη και μετά έκλεισε το μεταλλείο του Αράπη και δεν ξαναλειτούργησε ποτέ.

ο Αντώνης Στάκκος, ο γνωστός σε όλους "Αντωνάς"

Στα βίντεο που ακολουθούν ο Αντώνης Στάκκος διηγείται τη στιγμή που ο αδερφός του υπήρξε μάρτυρας στο τραγικό γεγονός που είχε 4 θύματα.

Πηγή:http://www.geodifhs.com/kappaomegaiotaalpha/456 και προφορική μαρτυρία του Αντώνη Στάκκου
Φωτογραφίες: Sophia Karagianni 

Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά:

THE MINE OF ARAPIS

The abandoned barite mine south of Kos, near the Exina stream.

Somewhere between Therma and Agia Irini, while travelling by small boat, I saw for the first time in 2011 the enormous rock with the strange striations and beautiful colours. This unusual rock was once a barite mine, known as the Mine of Arapis.

Locals call the place “Arapis' step”, meaning a very narrow passage along the edge of the cliff on the southern side of the Dikaios mountain range. According to local tradition, a man referred to as “an Arab” once tried to cross it, fell to his death, and since then the location has carried his name.

In this place was written perhaps the darkest page in the recent mining history of the island of Kos.

High on the cliff, on a slope at Filokremia, 200 metres above the sea, there is a makeshift mine that operated in a primitive way 51 years ago. The Fratzis Mine, as it was called, operated for 3 years, extracting a whitish, silvery mineral, very heavy like iron—barite.

The barite of Kos is found near altered volcanic rocks containing iron hydroxides and sulphide compounds, surrounded by metamorphic rocks. The Arapis fault, which begins at the Chavaros stream, runs parallel to the coast, and disappears at an altitude of 400 meters, plays an important role both in shaping the wild landscape and in the hydrothermal processes observed in the area.

During a 2014 hike from Panagia Mamali to Agia Irini, at the height of the mine, we discovered many structures, tools, and other objects related to the mine’s operation.

Near the Exyna stream, in 1961, Frazis Stauridis and Dimitris Prouzos (Svourenos refers to him as Prouzos, Geodifis as Mprouzos) set up their small enterprise. At the mine, the rock was broken using dynamite. Afterwards the workers dug, piled the barite on benches, and threw it down the cliff to the shore. Then they descended to the beach, loaded it (with baskets) onto a boat, and from there transferred it to the cranes of ships waiting offshore to transport it to oil-producing countries of the East.

The barrels

On 7 September 1964, the eve of the Virgin Mary’s feast, a careless move by Prouzos—who was attempting to make the barite slide more easily toward the cliff, without taking necessary safety measures—caused the hastily piled heap of mineral to collapse, dragging over the cliff not only himself but also Giannis and Stergios Kalymianaris and Kostas Troumousis.

Only one man survived that cursed moment: Stefanis Stakkos, then about 25 years old, who witnessed what happened and was the one who raised the alarm about the disaster. After the tragedy, the mine ceased operations for a few years and reopened in 1968. According to the oral testimony of Antonis Stakkos (also known as Antonas), brother of survivor Stefanis Stakkos, it operated for a few more years and was then permanently closed. The Arapis mine never reopened.

Antonis Stakkos, known to all as “Antonas”

In the videos that follow, Antonis Stakkos recounts the moment his brother witnessed the tragic event that claimed four lives.

ΠΡΟΦΗΤΗΣ ΗΛΙΑΣ, ΚΕΦΑΛΟΣ

ΠΡΟΦΗΤΗΣ ΗΛΙΑΣ, ΚΕΦΑΛΟΣ

Το εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία βρίσκεται στην Κέφαλο, στην περιοχή με τις ανεμογεννήτριες, εκεί που παλιότερα ονομαζόταν Καφούρου (Cafuro κατά τους Ιταλούς). Ανήκει στην ενορία Εισοδίων Θεοτόκου της Κεφάλου και γιορτάζει στις 20 Ιουλίου.

Το εκκλησάκι άρχισε να χτίζεται το 2000, σε κτήμα του Χρήστου Χρήστου, λίγο αφού η σύζυγός του, Καλλιόπη Δημητρακιού, αρρώστησε. Επιθυμία της οικογένειας ήταν να χτιστεί το εκκλησάκι και, μιας και βρίσκεται σε ύψωμα, να αφιερωθεί στον Προφήτη Ηλία.

Οι εργασίες έγιναν με πολλή προσωπική εργασία του συζύγου και του γιου της κυρίας Πόπης, του κ. Χρήστου και του Γιώργου, αλλά και πολλών άλλων ανθρώπων που εργάστηκαν είτε αφιλοκερδώς, είτε προσφέροντας κάποια υλικά. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η κα. Πόπη: "Με τη βοήθεια του κόσμου χτίστηκε το εκκλησάκι, άλλος έβαλε τα μηχανήματα, άλλος την άμμο και το τσιμέντο, τα κεραμίδια, άλλος ανώνυμα έδωσε χρήματα..."

Το εκκλησάκι του προφήτη Ηλία ήταν έτοιμο να λειτουργήσει το 2001, η κυρία Πόπη γερή και δυνατή πια άρχισε να σκέφτεται πως να το επεκτείνει λίγο. Έφτιαξαν, έτσι, ένα "κελί", το οποίο φιλοξενεί μια τραπεζαρία και αργότερα προσαρτήθηκε κι ένα κουζινάκι, όπου η κυρία Πόπη πολύ φιλόξενα ψήνει ένα καφεδάκι για τους περαστικούς προσκυνητές και όχι μόνο.

το "κελί"

υπέροχη ρίγανη

Έτσι, για πρώτη φορά βρεθήκαμε στο υπέροχο αυτό εκκλησάκι που έχει θέα το χωριό της Κεφάλου, το φθινόπωρο του 2013, μιας και από κει ξεκινήσαμε μια όμορφη πεζοπορία στον κόλπο της Δάφνης.

Εκεί γνωρίσαμε για πρώτη φορά την κυρία Πόπη και μας είπε την ιστορία του Προφήτη Ηλία, μας ξενάγησε και μας κέρασε καφεδάκι από τα χεράκια της.

η γλυκιά  κυρία Πόπη μας ετοιμάζει καφεδάκι

Μπαίνοντας από την σιδερένια πόρτα στη μεγάλη έκταση που περιβάλλει το εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία συναντάς στ' αριστερά σου ένα μεγάλο σταυρό, ο οποίος λογικά θα ξεχωρίζει από το χωριό της Κεφάλου.

Όμορφα χρώματα, περιποιημένα παρτέρια, κοτούλες και γατούλες, γαλανά παγκάκια, είναι τα στοιχεία που κυριαρχούν μέχρι να φτάσεις στο εκκλησάκι που στέκει μόνο του, πολύ επιβλητικό με θέα πίσω του ολόκληρο το χωριό της Κεφάλου.

το υπέρθυρο

φωτογραφίες από το εσωτερικό του Προφήτη Ηλία

Σ' ένα μικρό δωματιάκι είδαμε ένα παραδοσιακό φούρνο, μάθαμε για τον "πέντιλο" όπου διατηρούσαν το ψωμί, το "σοφρά" το παραδοσιακό χαμηλό τραπέζι, και πολλά παλιά εργαλεία, τα οποία χρησιμοποιούνται για το φούρνο, όπως το σκάλεθρο, με το οποίο τρίβουμε το φούρνο, την πάνα που βγάζουμε τον άρτο, το σύρτη και τη διχάλα που σπρώχνουμε τα κλαδιά.

η κυρία Πόπη μας εξηγεί τη χρήση του πέντιλου

ο φούρνος

ο σοφράς

Σε μια παλιά μάντρα όπου η πεθερά της κυρίας Πόπης φύλαγε τα κατσίκια δημιουργήθηκε κι άλλος χώρος, ένα μικρό ξυλουργείο με μικρά έργα τέχνης.

Την παραμονή της γιορτής του Προφήτη Ηλία γίνεται μεγάλο πανηγύρι με πολύ φαγητό. Σήμερα το μενού θα έχει και πλιγούρι με χοιρινό.

Πηγή: προφορική συνομιλία με την κυρία Πόπη Δημητρακιού-Χρήστου
κείμενο, φωτογραφίες: Sophia Karagianni

Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά:

PROPHET ELIJAH, KEFALOS

The Chapel of Prophet Elijah is located in Kefalos, in the area of the wind turbines, on a site formerly known as Cafouro (Cafuro during the Italian administration). It belongs to the Parish of the Presentation of the Virgin Mary (Eisodia tis Theotokou) in Kefalos and celebrates its feast day on 20 July.

Construction of the chapel began in 2000 on land owned by Christos Christou, shortly after his wife, Kalliopi Dimitraki, became seriously ill. It was the family's wish to build a chapel and, since the site is situated on a hilltop, to dedicate it to Prophet Elijah, who is traditionally associated with elevated locations.

Most of the construction work was carried out through the personal efforts of Mrs. Popi's husband and son, Christos and George, together with many other people who either volunteered their labour or donated building materials. As Mrs. Popi herself recalls:

"The chapel was built with the help of the local community. Some provided machinery, others donated sand, cement, roof tiles, and some anonymously contributed money..."

The Chapel of Prophet Elijah was completed and ready for services in 2001. By then, Mrs. Popi had fully recovered and began thinking about enlarging the complex. A small monastic-style cell (keli) was therefore added, housing a dining room. Later, a small kitchen was attached, where Mrs. Popi warmly prepares Greek coffee for passing pilgrims and other visitors.

The "cell"

Wonderful wild oregano

We first visited this beautiful chapel in the autumn of 2013, as it was the starting point of a delightful hike to Dafni Bay. It was there that we met Mrs. Popi for the first time. She shared the story of the chapel with us, showed us around, and graciously treated us to coffee she had prepared herself.

The kind Mrs. Popi preparing coffee for us

Passing through the iron entrance gate into the spacious grounds surrounding the Chapel of Prophet Elijah, visitors encounter, on the left, a large cross, which can most likely be seen from the village of Kefalos.

Beautiful colours, carefully tended flower beds, chickens and cats, and bright blue benches create a welcoming atmosphere as you approach the chapel, which stands majestically on its own, overlooking the entire village of Kefalos.

The lintel above the entrance

Photographs of the interior of the Chapel of Prophet Elijah

In a small adjoining room, we saw a traditional wood-fired oven and learned about the pentilo, a traditional wooden bread cupboard used to store loaves, as well as the sofras, the traditional low round dining table. We also saw many old baking tools once used with the oven, including the skalethro, used to scrape and clean the oven floor, the pana, a cloth used to remove the baked bread, the syrtis, and the pitchfork, used to push the firewood inside the oven.

Mrs. Popi explaining the use of the pentilo

The traditional oven

The sofras

An old stone enclosure where Mrs. Popi's mother-in-law once kept her goats has also been converted into an additional space—a small woodworking workshop displaying handcrafted wooden creations.

On the eve of the Feast of Prophet Elijah, a large traditional festival (panigyri) is held, with plenty of food served to everyone. This year's menu also includes bulgur wheat with pork, one of the island's traditional dishes.