ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΓΙΟΥ ΠΑΥΛΟΥ, ΖΗΠΑΡΙ
΄
Η Βασιλική του Αγίου Παύλου βρίσκεται ανατολικά του Ζηπαρίου, 200μ. περίπου νότια της επαρχιακής οδού. Το όνομα της Βασιλικής πιθανόν συνδέεται με την τοπική παράδοση της επίσκεψης του Αποστόλου Παύλου στην Κω. 
Το βαπτιστήριο προσκολλάται στο ανατολικό άκρο του νότιου τοίχου, περιβάλλεται από τρεις διαδρόμους Β,Ν και Δ και επικοινωνεί με το νότιο κλίτος και είναι τετράγωνο με σταυρόσχημη κολυμβήθρα και περιμετρικό διάδρομο που ανατολικά απολήγει σε μικρή αψίδα. Οι τοίχοι του βαπτιστηρίου σώζονται σε ύψος 5μ., μέχρι τη γένεση των σφαιρικών τριγώνων στα οποία στηριζόταν η θολωτή του στέγη.
Είναι τρίκλιτη με προεξέχουσα ημικυλινδρική αψίδα στα ανατολικά, νάρθηκα δυτικά και διάφορα προσκτίσματα κατά μήκος της νότιας και της βόρειας πλευράς.
Ένα ορθογώνιο πρόσκτισμα που απολήγει σε ημικυκλική κόγχη και ταυτίζεται με το διακονικό είναι προσκολλημένο στη νότια πλευρά του νάρθηκα. Βρέθηκε κατά χώρα η βάση του άμβωνα, που ανήκει στον τύπο με επιμήκη πτερύγια και δύο κατά άξονα κλίμακες (6ος αιώνας).
Ο νότιος διάδρομος απολήγει σε ημικυκλική, εξέχουσα αψίδα και αποτελεί πιθανόν το Χρισμάριον, ενώ ο δυτικός αποτελεί πιθανόν τον Εξώτερο οίκο. Το Φωτιστήριο είναι τετράγωνο σε κάτοψη και στους τέσσερις τοίχους διαμορφώνονται αβαθή τοξωτά αψιδώματα και τέσσερις γωνιαίοι πεσσοί που θα στήριζαν μέσω σφαιρικών τριγώνων τον ημισφαιρικό θόλο της στέγης.
 |
Τα σφαιρικά τρίγωνα |
Το μεγαλύτερο μέρος των δαπέδων του ναού ήταν διακοσμημένο με ψηφιδωτά που είχαν γεωμετρικά κυρίως θέματα αλλά και φυτικά, ή κάνθαρο από τις λαβές του οποίου κρέμονται δύο πουλιά. Στο νότιο κλίτος τα συνήθη γεωμετρικά σχέδια ομαδοποιούνται ρυθμικά γύρω από κεντρικούς σταυρούς, ενώ στο βαπτιστήριο ζώα και κόμβοι εντάσσονται σε τετράγωνα, τα οποία ενώνονται με μεγάλους οκτάκτινους σταυρούς.
 |
| Δεξαμενές ΝΔ |
Η τεχνοτροπία των ψηφιδωτών ομοιάζει με εκείνη των παραστάσεων της βασιλικής του Καπαμά και της βασιλικής του Δωροθέου στην Καρδάμαινα, που μαζί με ψηφιδωτά από άλλες βασιλικές θεωρούνται ότι εντάσσονται στο λεγόμενο "εργαστήριο της Κω". Χρονολογείται στον 5ο-6ο αι.
 |
| Εσωτερικό βόρειας πλευράς |
 |
| Η Βασιλική του Αγίου Παύλου στα τέλη της δεκαετίας του 1990, την πρώτη φορά που την επισκέφθηκα. Τότε δεν υπήρχαν τόσα πολλά χόρτα. |
 |
| περιγραφή της Βασιλικής του Αγίου Παύλου στο Πολιτιστικό Κέντρο Πυλίου |
 |
| οι αρχαίες σωληνώσεις |
 |
| Γλυπτά και αρχαία αρχιτεκτονικά μέλη εκτός θέσης |
Πηγή: Ευαγγελία Μηλίτση, dikaiosnet
Το νησί της Κω κατά την Παλαιοχριστιανική περίοδο (4ος-7ος αιώνας)-Σοφία Ντιντιούμη (Αρχαιολόγος)- Κωακά Τόμος ΙΑ' Εκδόσεις Π.Ο.Κ "Φιλητάς" Κως 2010, σ.43-44
Φωτογραφίες: Sophia Karagianni
Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά:
The Basilica of Saint Paul, Zipari, Kos
The Basilica of Saint Paul is located east of Zipari, approximately 200 meters south of the provincial road. Its name is probably associated with the local tradition that the Apostle Paul visited Kos.
The baptistery, which had survived to a considerable height, led Hermes Balducci to identify and excavate the site in 1934.
The baptistery is attached to the eastern end of the south wall. It is surrounded by corridors to the north, south, and west, communicates with the south aisle, and has a square plan with a cruciform baptismal font and an ambulatory surrounding it, terminating to the east in a small apse. The walls of the baptistery are preserved to a height of approximately five meters, reaching the springing of the pendentives that once supported its domed roof.
The basilica is a three-aisled church with a projecting semi-circular apse to the east, a narthex to the west, and various annexes along both its northern and southern sides.
A rectangular annex ending in a semi-circular niche, identified as the diakonikon (sacristy), is attached to the south side of the narthex. The base of the ambo was found in situ. It belongs to the type with elongated wings and two axial staircases, a form dating to the sixth century.
The southern corridor terminates in a projecting semi-circular apse and is thought to have served as the Chrismarion, while the western corridor may have functioned as the Outer House. The Photisterion (baptismal chamber) is square in plan, with shallow arched niches formed in each of its four walls and four corner piers that once supported, through pendentives, a hemispherical dome.
The Pendentives
At the center of the baptistery stands the cruciform marble baptismal font. The floor is paved with marble slabs, while traces of red painted bands from the original wall decoration remain visible. The walls are preserved up to the level of the pendentives and are constructed of fired bricks bonded with a thick layer of mortar.
Most of the church floors were decorated with mosaics featuring predominantly geometric motifs, as well as vegetal designs and representations of a kantharos from whose handles two birds are suspended. In the south aisle, the customary geometric patterns are rhythmically arranged around central crosses, while in the baptistery, animals and knot motifs are enclosed within squares connected by large eight-pointed crosses.
Southwestern Cisterns
The style of the mosaics closely resembles that found in the Basilica of Kapama and the Basilica of Dorotheos in Kardamaina. Together with mosaics from other basilicas on the island, they are considered products of the so-called “Workshop of Kos.”
The basilica is generally dated to the 5th–6th centuries AD.
Interior of the northern side.
The Basilica of Saint Paul as it appeared in the late 1990s, when I first visited it. At that time, the site was not overgrown with as much vegetation.
A description of the Basilica of Saint Paul displayed at the Cultural Center of Pyli.
Ancient water pipes.
Sculptures and ancient architectural members found out of their original position.
