ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΒΟΚΚΟΛΙΑ, ΤΙΓΚΑΚΙ

ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΒΟΚΚΟΛΙΑ, ΤΙΓΚΑΚΙ

Νότια του Τιγκακίου στη θέση Βοκκολιές διατηρούνται σε κάποιο ύψος απομεινάρια βυζαντινού φρουρίου. Κτίστηκε μάλλον στα χρόνια της Ιπποτοκρατίας, για τη φύλαξη των κατοίκων της περιοχής. Κατά τον Ζαρράφτη: "Οι γενναίοι ιππότες έχτισαν φρούρια πεδινά με παχιά και ψηλά τείχη ή εκκλησίες σε δύο μέρη. Ένα στο Τιγκάκι και άλλο πάνω από το Μαρμάρι, στα οποία παρέμεναν μοίρες ισχυρού ιππικού..." και σε άλλο σημείο ( Κώια Β', σ. 69 ) γράφει για τον Δήμο Φυξιωτών, ότι κοντά στα παράλιά του, φρουρούσε το ιππικό σε πεδινό φρούριο καλώς περιτειχισμένο. Αργότερα, φαίνεται ότι στάβλιζαν εκεί ζώα, γι΄ αυτό πήρε και την ονομασία Βουκολιά. Κατά μία άλλη άποψη στο Φρούριο φυλάσσονταν γεωργικά προϊόντα.

Παρ' όλο που η ονομασία Βοκκολιά ή Βουκκολιά αναφέρεται, στα Τοπωνυμικά της Κω, κυρίως στην περιοχή του Μαρμαρίου ΒΟΚΚΟΛΙΑ, ΜΑΡΜΑΡΙ, η κοινή ετυμολογία της λέξης παραπέμπει σε περιοχή βουκολική, καθώς σε αμφότερες περιοχές στάβλιζαν εκεί ζώα.

Βοκ-κολ-λιά: πεδινή τοποθεσία νότια της τοπ. Πατηνιώτη. Υπάρχουν εκεί μεσαιωνικές αγροικίες και πηγάδι- Βοκολιά=τόπος βουκόλων

Βουκκολιά, νότια της θέσης Πατινιώτη. Βοκκολιές, Ν.Α του συνοικισμού Τιγκάκι. Ο Βασ. Χατζηβασιλείου σημειώνει Βουκολιά. Σε κάθε περίπτωση η λέξη προέρχεται από το αρχαίο ουσιαστικό βουκολία=αγέλη βοδιών, μάντρα βοδιών, εξ' ού και το επίθετο βουκολικός.

Η αναφορά του Ζαρράφτη περί εκκλησιών υποδηλώνει την ύπαρξη ναού εντός των τειχών. Ίσως, όταν άλλαξε χρήση το φρούριο, να χτίστηκε παράπλευρα το ναΐδριο του Αγίου Γεωργίου, του οποίου τα θεμέλια και ίχνη τοιχογραφίας διακρίνονταν ακόμη πριν μερικά χρόνια.

Αναφορά για ίχνη παλαιού ναϊδρίου του Αγίου Γεωργίου στη θέση "Βουκολιά" στο Τιγκάκι (περιοχής Ασφενδιού) υπάρχει και στο βιβλίο "Εκκλησία Κω" του Μητροπολίτη Καρπάθιου το 1969 με τη υποσημείωση ότι απαιτούνται έρευνες ειδικών.

Αλλά και πιο πρόσφατα, στο βιβλίο του 2016 Ιερά Μητρόπολις Κώου και Νισύρου Παρελθόν και παρόν του Ανδρέα Ιωσήφ Χατζημιχαήλ αναφέρεται με φωτογραφία, στους Ερειπωμένους Ναούς του Ασφενδιού, ως Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου στις Βουκολιές, Τιγκάκι.

ο αγαπημένος μου μέντορας, ο άνθρωπος που με οδήγησε σε κάθε γωνιά του νησιού μας, ο αείμνηστος Μάνος Μαστρογιώργης, μόλις μου έχει υποδείξει την ακριβή θέση του Άι Γιώργη της Βοκκολιάς

στη φωτο, το 2013.

Πηγή: Τοπωνύμια της Νήσου Κω, Νικολάου Ζάρακα (Κωακά Τόμοι Α & Β, σ. 112)Τοπωνυμικά και Ονοματικά της Νήσου Κω- Μιχάλη Ευστ. Σκανδαλίδη

"Το Ασφενδιού της Κω" Μανόλη Κιαπόκα, σελίδα 49
Κώια Ιάκωβου Ζαρράφτη Α' σ.110, Β' σ. 69

"Εκκλησία Κω Δωδεκανήσου"-Τόμος Πρώτος, βιβλίον Δεύτερον, Αθήνα 1969 - Εμμανουήλ Ι. Καρπάθιου, σελίδα 352.

Ιερά Μητρόπολις Κώου και Νισύρου Παρελθόν και παρόν-Ανδρέα Ιωσήφ Χατζημιχαήλ (χορηγός εκδόσεως Δήμος Κω, 2016)-σελίδα 337.

Φωτογραφίες: Sophia Karagianni

Άλλες σχετικές αναρτήσεις για εκκλησίες του Αγίου Γεωργίου στην Κω:

1. ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΡΥΔΙΑΣ
2. ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ο ΜΑΚΡΥΣ Ή Ο ΜΑΚΡΗΣ
3. ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΟΥ ΜΠΕΗ
4. ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΘΗΡΙΑΥΛΗΣ, Ή ΘΕΡΙΑΥΛΗΣ, Ή ΘΕΡΙΩΤΗΣ ΣΤΗ ΖΙΑ
5. ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ο ΧΩΣΤΟΣ, ΚΑΜΑΡΕΣ, ΣΚΟΤΕΙΝΗ, ΚΕΦΑΛΟΣ
6. ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ο ΣΙΓΟΚΡΕΒΑΤΑΣ
7. ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ο ΛΥΪΖΟΣ ΣΤΙΣ ΑΓΓΑΡΕΙΕΣ, ΜΑΣΤΙΧΑΡΙ
8. ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ, ΠΑΛΙΟ ΠΥΛΙ
9. ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΟΥ ΚΗΠΙΟΥ, ΑΣΦΕΝΔΙΟΥ
10. ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΟΥ ΚΟΥΒΑ, ΑΣΚΟΠΕΤΡΑ
11. ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΟΥ ΑΡΡΕΝΑΓΩΓΕΙΟΥ
12. ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΑΥΡΟΚΑΜΠΙΑ (ΑΗ ΓΙΩΡΓΗΣ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ)
13. ΕΡΕΙΠΩΜΕΝΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ (ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΕΣ)
14. ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ο ΠΕΤΡΟΥΜΙΑΝΟΣ
15. ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ο ΚΑΜΑΡΙΤΗΣ, ΠΛΑΓΙΕΣ ΑΓΙΟΥ ΦΩΚΑ
16.ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ (Στρατόπεδο Υπολοχαγού Ευαγγέλου Χατζηευαγγέλου-543)
17. ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ, ΑΝΤΙΜΑΧΕΙΑ (ΕΝΟΡΙΑ ΑΓΙΑΣ ΤΡΙΑΔΑΣ ΑΝΤΙΜΑΧΕΙΑΣ)

18. ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΟΥ ΤΕΛΛΗ

ΟΙ ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΣΤΟ ΝΗΣΙ ΤΗΣ ΚΩ

Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά:

SAINT GEORGE IN THE VOKKOLIA AREA, TIGAKI

South of Tigaki, in the area known as Vokkolia, remnants of a Byzantine fortress still survive at some elevation. It was most likely built during the period of the Knights’ rule, intended to protect the local population.

According to Iakovos Zarraphtis:

“The brave knights built lowland fortresses with thick and tall walls, or churches in two locations—one in Tigaki and another above Marmari—where strong cavalry units were stationed…”

Elsewhere, he notes that near the coastal areas, cavalry forces guarded a well-fortified lowland stronghold.

Later on, it seems the site was used for stabling animals, which may explain the name Vokkolia. Another interpretation suggests that agricultural products were stored within the fortress.

Although the name Vokkolia (or Voukolia) appears in the toponyms of Kos mainly in the Marmari area, its common etymology points to a pastoral landscape, as animals were kept in both locations.

The word derives from the ancient Greek noun voukolia, meaning a herd or cattle enclosure, and by extension relates to the adjective pastoral. The term is also recorded in variations such as:

Vokkolia: lowland area south of Patiniotis, with medieval farmhouses and a well

Voukolia: area south of Patiniotis

Vokkolies: southeast of the Tigaki settlement

Zarraphtis’ reference to churches suggests that a place of worship existed within the fortress walls. It is possible that when the fortress changed use, a small chapel dedicated to Saint George was built nearby.

Until a few years ago, its foundations and traces of wall paintings were still visible.

There is also mention of remains of an old chapel of Saint George in the area “Voukolia” (Tigaki, Asfendiou region) in the book Church of Kos (1969), with a note that further archaeological research is required.

More recently, in the 2016 publication Holy Metropolis of Kos and Nisyros: Past and Present by Andreas Iosif Chatzimichail, it is listed—along with a photograph—among the ruined churches of Asfendiou as the Holy Church of Saint George in Vokkolies, Tigaki.

My beloved mentor, the man who guided me to every corner of our island, the late Manos Mastrogiiorgis, is seen in the photo (2013) pointing out to me the exact location of Saint George of Vokkolia.

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΓΙΟΥ ΠΑΥΛΟΥ, ΖΗΠΑΡΙ

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΓΙΟΥ ΠΑΥΛΟΥ, ΖΗΠΑΡΙ

΄

Η Βασιλική του Αγίου Παύλου βρίσκεται ανατολικά του Ζηπαρίου, 200μ. περίπου νότια της επαρχιακής οδού. Το όνομα της Βασιλικής πιθανόν συνδέεται με την τοπική παράδοση της επίσκεψης του Αποστόλου Παύλου στην Κω. 

Το βαπτιστήριό της που διατηρούνταν σε μεγάλο ύψος οδήγησε το 1934 τον Ηermes Βalducci στον εντοπισμό και την ανασκαφή της.

Το βαπτιστήριο προσκολλάται στο ανατολικό άκρο του νότιου τοίχου, περιβάλλεται από τρεις διαδρόμους Β,Ν και Δ και επικοινωνεί με το νότιο κλίτος και είναι τετράγωνο με σταυρόσχημη κολυμβήθρα και περιμετρικό διάδρομο που ανατολικά απολήγει σε μικρή αψίδα. Οι τοίχοι του βαπτιστηρίου σώζονται σε ύψος 5μ., μέχρι τη γένεση των σφαιρικών τριγώνων στα οποία στηριζόταν η θολωτή του στέγη.

Είναι τρίκλιτη με προεξέχουσα ημικυλινδρική αψίδα στα ανατολικά, νάρθηκα δυτικά και διάφορα προσκτίσματα κατά μήκος της νότιας και της βόρειας πλευράς.

Ένα ορθογώνιο πρόσκτισμα που απολήγει σε ημικυκλική κόγχη και ταυτίζεται με το διακονικό είναι προσκολλημένο στη νότια πλευρά του νάρθηκα. Βρέθηκε κατά χώρα η βάση του άμβωνα, που ανήκει στον τύπο με επιμήκη πτερύγια και δύο κατά άξονα κλίμακες (6ος αιώνας).

Ο νότιος διάδρομος απολήγει σε ημικυκλική, εξέχουσα αψίδα και αποτελεί πιθανόν το Χρισμάριον, ενώ ο δυτικός αποτελεί πιθανόν τον Εξώτερο οίκο. Το Φωτιστήριο είναι τετράγωνο σε κάτοψη και στους τέσσερις τοίχους διαμορφώνονται αβαθή τοξωτά αψιδώματα και τέσσερις γωνιαίοι πεσσοί που θα στήριζαν μέσω σφαιρικών τριγώνων τον ημισφαιρικό θόλο της στέγης.

Τα σφαιρικά τρίγωνα

Στο κέντρο του φωτιστηρίου βρίσκεται η σταυρόσχημη μαρμάρινη κολυμβήθρα και το δάπεδο καλύπτεται από μαρμάρινα πλακίδια, ενώ στους τοίχους διατηρούνται ερυθρές ταινίες από γραπτό διάκοσμο. Οι τοίχοι του φωτιστηρίου σώζονται ως το ύψος των σφαιρικών τριγώνων και είναι κατασκευασμένοι από οπτοπλίνθους και παχύ στρώμα κονιάματος.

Το μεγαλύτερο μέρος των δαπέδων του ναού ήταν διακοσμημένο με ψηφιδωτά που είχαν γεωμετρικά κυρίως θέματα αλλά και φυτικά, ή κάνθαρο από τις λαβές του οποίου κρέμονται δύο πουλιά. Στο νότιο κλίτος τα συνήθη γεωμετρικά σχέδια ομαδοποιούνται ρυθμικά γύρω από κεντρικούς σταυρούς, ενώ στο βαπτιστήριο ζώα και κόμβοι εντάσσονται σε τετράγωνα, τα οποία ενώνονται με μεγάλους οκτάκτινους σταυρούς.

Δεξαμενές ΝΔ

Η τεχνοτροπία των ψηφιδωτών ομοιάζει με εκείνη των παραστάσεων της βασιλικής του Καπαμά και της βασιλικής του Δωροθέου στην Καρδάμαινα, που μαζί με ψηφιδωτά από άλλες βασιλικές θεωρούνται ότι εντάσσονται στο λεγόμενο "εργαστήριο της Κω". Χρονολογείται στον 5ο-6ο αι.

Εσωτερικό βόρειας πλευράς

Η Βασιλική του Αγίου Παύλου στα τέλη της δεκαετίας του 1990, την πρώτη φορά που την επισκέφθηκα. Τότε δεν υπήρχαν τόσα πολλά χόρτα. 

περιγραφή της Βασιλικής του Αγίου Παύλου στο Πολιτιστικό Κέντρο Πυλίου

οι αρχαίες σωληνώσεις

Γλυπτά και αρχαία αρχιτεκτονικά μέλη εκτός θέσης

Πηγή: Ευαγγελία Μηλίτση, dikaiosnet

Το νησί της Κω κατά την Παλαιοχριστιανική περίοδο (4ος-7ος αιώνας)-Σοφία Ντιντιούμη (Αρχαιολόγος)- Κωακά Τόμος ΙΑ' Εκδόσεις Π.Ο.Κ "Φιλητάς" Κως 2010, σ.43-44

Φωτογραφίες: Sophia Karagianni

Ακολουθεί η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά:

The Basilica of Saint Paul, Zipari, Kos

The Basilica of Saint Paul is located east of Zipari, approximately 200 meters south of the provincial road. Its name is probably associated with the local tradition that the Apostle Paul visited Kos.

The baptistery, which had survived to a considerable height, led Hermes Balducci to identify and excavate the site in 1934.

The baptistery is attached to the eastern end of the south wall. It is surrounded by corridors to the north, south, and west, communicates with the south aisle, and has a square plan with a cruciform baptismal font and an ambulatory surrounding it, terminating to the east in a small apse. The walls of the baptistery are preserved to a height of approximately five meters, reaching the springing of the pendentives that once supported its domed roof.

The basilica is a three-aisled church with a projecting semi-circular apse to the east, a narthex to the west, and various annexes along both its northern and southern sides.

A rectangular annex ending in a semi-circular niche, identified as the diakonikon (sacristy), is attached to the south side of the narthex. The base of the ambo was found in situ. It belongs to the type with elongated wings and two axial staircases, a form dating to the sixth century.

The southern corridor terminates in a projecting semi-circular apse and is thought to have served as the Chrismarion, while the western corridor may have functioned as the Outer House. The Photisterion (baptismal chamber) is square in plan, with shallow arched niches formed in each of its four walls and four corner piers that once supported, through pendentives, a hemispherical dome.

The Pendentives

At the center of the baptistery stands the cruciform marble baptismal font. The floor is paved with marble slabs, while traces of red painted bands from the original wall decoration remain visible. The walls are preserved up to the level of the pendentives and are constructed of fired bricks bonded with a thick layer of mortar.

Most of the church floors were decorated with mosaics featuring predominantly geometric motifs, as well as vegetal designs and representations of a kantharos from whose handles two birds are suspended. In the south aisle, the customary geometric patterns are rhythmically arranged around central crosses, while in the baptistery, animals and knot motifs are enclosed within squares connected by large eight-pointed crosses.

Southwestern Cisterns

The style of the mosaics closely resembles that found in the Basilica of Kapama and the Basilica of Dorotheos in Kardamaina. Together with mosaics from other basilicas on the island, they are considered products of the so-called “Workshop of Kos.”

The basilica is generally dated to the 5th–6th centuries AD.

Interior of the northern side.

The Basilica of Saint Paul as it appeared in the late 1990s, when I first visited it. At that time, the site was not overgrown with as much vegetation.

A description of the Basilica of Saint Paul displayed at the Cultural Center of Pyli.

Ancient water pipes.

Sculptures and ancient architectural members found out of their original position.