Νέος Γενικός Γραμματέας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής ο Δήμαρχος Λειψών, Φώτης Μάγγος
Νέος Γενικός Γραμματέας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής στο Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής αναλαμβάνει από την προσεχή εβδομάδα ο Δήμαρχος Λειψών Φώτης Μάγγος!
Την αδυναμία μου για τους Λειψούς, φαντάζομαι την ξέρετε!
Η ανάληψη των καθηκόντων του Δημάρχου Λειψών Φώτη Μάγγου ως νέου Γενικού Γραμματέα Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής μου έδωσε την αφορμή να ανατρέξω στο φωτογραφικό μου αρχείο και να ξεχωρίσω μερικές από τις στιγμές που κατέγραψα τα τελευταία χρόνια στους αγαπημένους μου Λειψούς.
το πορτρέτο αυτό ήταν η επιλογή του Φώτη Μάγγου για το cd Έκ/λειψοι
Δεν ήταν δύσκολο. Ο Φώτης Μάγγος είναι από εκείνες τις παρουσίες που συναντά κανείς παντού στο νησί. Σε εκδηλώσεις, πολιτιστικές δράσεις, παρουσιάσεις βιβλίων, εθνικές επετείους, συναντήσεις με επισήμους, αλλά και σε απλές καθημερινές στιγμές της τοπικής ζωής. Ο φακός μου τον έχει καταγράψει να υποδέχεται επισκέπτες, να συνομιλεί με κατοίκους, να απονέμει τιμητικές διακρίσεις, να τραγουδά και να παίζει κιθάρα στις καθιερωμένες βραδιές φιλοξενίας των εκπαιδευτικών που επιτηρούν τις Πανελλαδικές Εξετάσεις.
Το 2020, κατά τον εορτασμό για την 72η επέτειο της Ενσωμάτωσης της Δωδεκανήσου με την Ελλάδα, ο Δήμαρχος Λειψών κ. Φώτης Μάγγος ανακήρυξε τον τότε Υφυπουργό Εθνικής Άμυνας κ. Αλκιβιάδη Στεφανή, Επίτιμο Δημότη Λειψών. Παρών ήταν και ο τότε Αντιπρόεδρος της κυβέρνησης κ. Παναγιώτης Πικραμένος.
Αυτό που πάντα μου έκανε εντύπωση ήταν η αμεσότητα και η διαρκής παρουσία του. Κοντά στους δημότες, κοντά στους επισκέπτες, πρόθυμος να συμμετέχει σε κάθε δράση που αφορά το νησί. Οι φωτογραφίες που ακολουθούν δεν καταγράφουν μόνο έναν δήμαρχο εν ώρα καθήκοντος, αλλά έναν άνθρωπο που έχει ταυτίσει την καθημερινότητά του με τη ζωή των Λειψών.
Από τις χιλιάδες εικόνες που έχω τραβήξει στο νησί, αυτές είναι μερικές μόνο από τις πιο χαρακτηριστικές στιγμές του.
Ο Φώτης Μάγγος έχει τελέσει δεκάδες πολιτικούς γάμους στους Λειψούς, αλλά ο πιο ενδιαφέρων ήταν ένας Σκωτζέζικος γάμος στην Κατσαδιά.
Στις 2 Ιουλίου του 2022, η τότε υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων και νυν Υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου, εγκαινίασε τον πρώτο παιδικό σταθμό στους Λειψούς, ο οποίος φιλοξενεί 15 παιδιά.
Από την παρουσίαση του βιβλίου του Βαϊόπουλου Ιωάννη, τον Ιούνιο του 2019.
Και τέλος κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη στους Λειψούς τον Ιούνιο του 2023, στο πλαίσιο της περιοδείας του ενόψει των επαναληπτικών εθνικών εκλογών της 25ης Ιουνίου.
Καλή και δημιουργική θητεία στα νέα σου καθήκοντα, Φώτη! Εύχομαι να σε φωτογραφήσω σε πολλές και σημαντικές στιγμές ακόμη!
Lipsi Mayor Fotis Mangos Appointed New Secretary General for the Aegean and Island Policy
From next week, Lipsi Mayor Fotis Mangos will assume the position of Secretary General for the Aegean and Island Policy at the Ministry of Maritime Affairs and Insular Policy.
By now, I imagine everyone knows how much I love Lipsi!
The appointment of Lipsi Mayor Fotis Mangos as the new Secretary General for the Aegean and Island Policy gave me the perfect reason to look back through my photographic archive and select some of the moments I have captured over the years on my beloved island.
It was not difficult. Fotis Mangos is one of those people you seem to encounter everywhere on the island: at cultural events, public celebrations, book presentations, national commemorations, meetings with officials, as well as in the simple everyday moments of local life. Through my lens, I have photographed him welcoming visitors, speaking with residents, presenting honorary distinctions, singing, and playing the guitar during the traditional evenings organized for the teachers supervising the Panhellenic Examinations.
In 2020, during the celebrations marking the 72nd anniversary of the Dodecanese Islands' union with Greece, Mayor Fotis Mangos proclaimed the then Deputy Minister of National Defence, Alkiviadis Stefanis, an Honorary Citizen of Lipsi. The then Vice President of the Greek Government, Panagiotis Pikrammenos, was also present.
What has always impressed me most is his accessibility and constant presence. Close to the residents, close to visitors, and always willing to participate in any initiative concerning the island. The photographs that follow do not simply portray a mayor carrying out his duties; they depict a person whose daily life has become inseparable from the life of Lipsi itself.
Among the thousands of photographs I have taken on the island, these are just a few of the most characteristic moments.
Fotis Mangos has officiated at dozens of civil weddings in Lipsi, but perhaps the most memorable was a Scottish wedding held in Katsadia.
On July 2, 2022, the then Deputy Minister of Labour and Social Affairs and current Minister of Social Cohesion and Family, Domna Michailidou, inaugurated the first nursery school in Lipsi, which accommodates 15 children.
From the presentation of Ioannis Vaiopoulos' book in June 2019.
And finally, during Prime Minister Kyriakos Mitsotakis' visit to Lipsi in June 2023, as part of his tour ahead of the repeat national elections of June 25.
I wish you a successful and productive term in your new position, Fotis. May I have the opportunity to photograph many more important moments in your journey ahead.
Τον γνώρισα στη Χάλκη τον Νοέμβριο του 2024. Μου συστήθηκε ως Πέτρος της Ψαροφαγιάς, εργάτης. Το γιατί άγνωστο. Ένας πολύ καλοβαλμένος ηλικιωμένος, 86 χρονών περίπου τότε που τον γνώρισα.
Γεννημένος το 1937, θα έκλεινε τα 90 του χρόνου, αλλά δεν πρόλαβε. Έφυγε στα 89 του χρόνια.
Με το μοντέρνο το ντύσιμό του, με το τζόκεϊ το καπέλο του, την ξύλινη μαγκούρα του ήταν ένας πολύ γλυκός και φιλόξενος άνθρωπος. Οι κάτοικοι της Χάλκης μου είπαν ότι ήταν από τους πιο ικανούς ψαράδες και ψάρευε μελανούρια με έναν πολύ ιδιαίτερο τρόπο. "Ήταν σπεσιαλίστας", όπως χαρακτηριστικά μου είπαν, "έβαζε δίχτυα τη νύχτα κι ήταν ο ειδικός στο να πιάνει μελανούρια".
Καλό ταξίδι, Πέτρο της Ψαροφαγιάς...
(* Το όνομα του ήταν Πέτρος Ιωάννου αλλά όλοι τον φώναζαν Πέτρο της Ψαροφαγιάς)
I met him in Chalki in November 2024. He introduced himself to me as Petros of Psarofagia, a worker. Why, unknown. A very well-groomed elderly man, around 86 years old when I met him.
Born in 1937, he would have turned 90, but he did not make it. He passed away at the age of 89.
With his modern way of dressing, his jockey cap, and his wooden walking stick, he was a very sweet and hospitable man. The residents of Chalki told me that he was among the most skilled fishermen and that he used to catch melanouria (fish) in a very particular way. “He was a specialist,” they told me χαρακτηριστικά, “he set his nets at night and was the expert in catching melanouria.”
Οι δυο Ειρήνες, η Ειρήνη της Κινάρου (δεξιά) και η Ειρήνη των Λέβιθων (αριστερά)
*Η Κίναρος είναι η κυρία Ειρήνη
Πριν λίγες μέρες βρέθηκα στην Κίναρο, ένα μικρό νησάκι ανάμεσα στη Λέρο και την Αμοργό. Είναι ένας τόπος άγριος, απομονωμένος, αλλά με μια σπάνια γαλήνη. Ήταν ένα από τα μέρη που ήθελα να επισκεφθώ όσο η μοναδική του κάτοικος, η κυρία Ειρήνη, η κυρά Ρηνιώ (όπως την αποκαλούν όλοι) είναι ακόμα εκεί. Ήταν στο bucket list μου – και μόλις το έκανα.
Η κυρία Ειρήνη είναι σήμερα 80 χρονών. Γεννήθηκε στην Αμοργό το 1945 (αν και δεν ενθουσιαζόταν όταν τη ρωτούσαμε την ηλικία της. Κάθε φορά που κάναμε την αδιάκριτη ερώτηση μας το ψιθύριζε στ' αυτί). Ζει μόνη της στο νησί, με τα ζώα της και έναν γάιδαρο που της χάρισαν πέρυσι. Το πατρικό της είναι Ειρήνη Θηραίου, αλλά έχει το επώνυμο του συζύγου της, Κατσοτούρχη.
Μετά τον θάνατο του άντρα της αποφάσισε να μείνει στην Κίναρο, παρόλο που τα τρία παιδιά της ζουν μακριά – ένας γιος στην Κω, ένας στην Κάλυμνο και η κόρη στην Αυστραλία. Είναι, επίσης, γιαγιά πέντε εγγονιών. Είναι μια γυναίκα δυνατή, δραστήρια, που έχει μάθει να ζει με τον άνεμο και τη σιωπή. Ο στρατός και οι αρχές φροντίζουν να της πηγαίνουν ό,τι χρειάζεται, και δεν είναι λίγες οι φορές που έχει μπει σε ελικόπτερο για να μεταφερθεί σε άλλο νησί. Η τηλεόραση της κάνει συντροφιά κι όταν δεν φροντίζει τα ζώα της και το εκκλησάκι του Άι Γιώργη, βλέπει σειρές (είδα μια προτίμηση στον Alpha).
Η Κίναρος είναι μικρή, μόλις 4,5 τετραγωνικά χιλιόμετρα, αλλά γεμάτη ιστορία. Το όνομά της προέρχεται από την «κίναρα» – την αγκινάρα – που παλιότερα φύτρωνε εκεί. Ανήκει στα Δωδεκάνησα και διοικητικά στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου. Το νησί είναι έρημο, με μοναδικά ίχνη ανθρώπινης παρουσίας τα ερείπια ενός παλιού οικισμού και το εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου, δίπλα στον οικισμό.
Αυτό το εκκλησάκι επισκεφθήκαμε περπατώντας περίπου ένα χιλιόμετρο προς την κορυφή του νησιού. Εκεί γύρω φαίνονται ακόμα τα πέτρινα σπίτια των ανθρώπων που ζούσαν κάποτε στην Κίναρο. Τώρα είναι ερειπωμένα, σιωπηλά, αλλά διατηρούν κάτι από την παλιά ζωή. Αν κοιτάξεις προσεκτικά θα δεις τις περίτεχνες κλειδαριές στις πόρτες, κεραμικά αντικείμενα και άλλα απομεινάρια μιας νησιώτικης ζωής.
Εκεί, στην είσοδο του Άι Γιώργη στέκει μνημείο στην μνήμη τριών Ελλήνων αξιωματικών, που έχασαν τη ζωή τους κατά την τραγική συντριβή του ελικοπτέρου τους Agusta Bell 212 του Πολεμικού Ναυτικού στις 11 Φεβρουαρίου 2016, στο νησί της Κινάρου.
Πώς έγινε το τραγικό δυστύχημα: Ένα ελικόπτερο του Πολεμικού Ναυτικού με κωδικό «ΠΝ 28» συνετρίβη κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες, καθώς εξαφανίστηκε από τα ραντάρ και εντοπίστηκε κατόπιν συντρίμμια στην Κίναρο. Σκοτώθηκαν τρεις Έλληνες αξιωματικοί του Πολεμικού Ναυτικού: ο υποπλοίαρχος Κωνσταντίνος Πανανάς, ο σημαιοφόρος Ελευθέριος Ευαγγέλου και ο υποπλοίαρχος Αναστάσιος Τουλίτσης. Η Ειρήνη Κατσοτούρχη, η κυρα Ρηνιώ, η μοναδική κάτοικος του νησιού, βοήθησε στον εντοπισμό των σορών των αξιωματικών, καθώς γνώριζε καλύτερα από οποιονδήποτε τα δύσβατα σημεία της περιοχής. Στη μνήμη τους έχει στηθεί από την ελληνική πολιτεία μνημείο σε απόκρημνη περιοχή του νησιού. Η γλύπτρια Θέλξη Θεοχάρη φιλοτέχνησε το μνημείο, ενώ τα εγκαίνια έγιναν παρουσία του τότε Υπουργού Εθνικής Άμυνας Πάνου Καμμένου και του Αρχηγού ΓΕΕΘΑ Ευάγγελου Αποστολάκη. Στο μνημείο αναγράφεται η επιγραφή: "Ω ξειν, αγγέλλειν Λακεδαιμονίοις ότι τήδε κείμεθα τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι" του Σιμωνίδη του Κείου που σημαίνει "Ω, ξένε διαβάτη που περνάς, ανάγγειλε στους Λακεδαιμόνιους ότι ταφήκαμε εδώ, υπακούοντας στα προστάγματά τους".
Από εκεί ψηλά βλέπεις το απέραντο Αιγαίο και νιώθεις πως βρίσκεσαι έξω από τον χρόνο.
Εκεί βυθίστηκε και το πλοίο Μανίνα ΙΙΙ φορτωμένο με τσιμέντο και πήγαμε προς αναζήτησή του αλλά δεν καταφέραμε να το εντοπίσουμε με γυμνό μάτι.
Η επίσκεψη στην Κίναρο δεν ήταν απλώς ένα ταξίδι. Ήταν μια υπενθύμιση πως η δύναμη του ανθρώπου και η αγάπη για τον τόπο μπορούν να κρατήσουν ζωντανό ένα κομμάτι Ελλάδας, ακόμα κι αν έχει απομείνει μόνο ένας άνθρωπος να το κατοικεί.
Ένα μεγάλο ευχαριστώ στον καπετάνιο μας, Σταμάτη, που ως άλλο τζίνι μου εκπλήρωσε μια ευχή
*Τα Λέβιθα είναι η κυρία Ειρήνη
Στην επιστροφή κάναμε στάση στα αγαπημένα Λέβιθα για τα οποία έχω κάνει εκτενές άρθρο την πρώτη φορά που πήγαμε, ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΛΕΒΙΘΑ.
Σημαντική διαφορά: πριν 10 χρόνια που επισκεφθήκαμε για πρώτη φορά τα Λέβιθα, υπήρχαν 8 μόνιμοι κάτοικοι (οικογένεια Καμπόσου), αυτή τη φορά μόνο 3, η κυρία Ειρήνη μαζί με τους γιους της Τάσο και Μανώλη.
Γευματίσαμε με τοπικά προϊόντα, ό,τι φάγαμε φτιάχνεται ή καλλιεργείται πάνω στο νησί, με εξαίρεση το φρέσκο ψωμάκι που είχε έρθει από την Πάτμο. Ανάψαμε και το κεράκι μας στην Παναγία, το εκκλησάκι που χτίστηκε το 1858. Μιλήσαμε με την κυρία Ειρήνη για τα προβλήματα που προκύπτουν όταν ζεις σε ένα τόσο μικρό νησάκι, από το οποίο -παρεμπιπτόντως-ούτε αυτή λείπει καθόλου όλο τον χειμώνα.
Μια ακόμη ευχάριστη έκπληξη που προκάλεσε έντονη συγκίνηση στην παρέα, ήταν η συνάντηση με τον ιδιοκτήτη της ταβέρνας στα Θερμά (Γιάννης Κωλέτης) που μεσουρανούσε τη δεκαετία του 90 (από τότε που έφυγε το κτίριο ερήμωσε και τώρα βρίσκεται σε άθλια ερειπειώδη κατάσταση).
Τελική παρατήρηση: Δύο υπέροχες γυναίκες, και οι δύο με το όνομα Ειρήνη (το τονίζω! Ε Ι Ρ Η Ν Η!) φυλάνε "Θερμοπύλες" σε δύο μικρά, απομακρυσμένα και έρημα νησιά της Δωδεκανήσου ΑΠΟ ΕΠΙΛΟΓΗ! Μόνο σεβασμός!
"Τιμή σ' εκείνους όπου στην ζωή των όρισαν και φυλάγουν Θερμοπύλες" (Κων/νος Καβάφης)
Journey to Kinaros and Levitha Kinaros is Mrs. Irini
A few days ago, I found myself on Kinaros, a small island between Leros and Amorgos. It is a wild, remote place, but filled with a rare sense of peace. It was one of the places I wanted to visit while its only resident, Mrs. Irini—Kyra Rinio, as everyone calls her—was still there. It was on my bucket list, and I finally did it.
Mrs. Irini is now 80 years old. She was born on Amorgos in 1945 (though she wasn’t too thrilled when we asked her age—every time we dared to ask, she whispered it in our ear). She lives alone on the island, with her animals and a donkey she was gifted last year. Her maiden name is Irini Thireou, but she carries her husband's surname, Katsotourchi.
After her husband’s death, she decided to remain on Kinaros, even though her three children live far away—one son in Kos, one in Kalymnos, and her daughter in Australia. She is also a grandmother to five grandchildren. She is a strong, active woman who has learned to live with the wind and the silence. The military and local authorities make sure she receives whatever she needs, and there have been many times when she has been airlifted by helicopter to another island. Her television keeps her company, and when she’s not taking care of her animals and the chapel of Saint George, she watches TV shows (I noticed a preference for Alpha).
Kinaros is small—only 4.5 square kilometers—but full of history. Its name comes from the plant kínara—the artichoke—which used to grow there. It belongs to the Dodecanese and administratively to the Region of South Aegean. The island is deserted, with the only signs of human presence being the ruins of an old settlement and the chapel of Saint George beside it.
We visited this chapel by walking about a kilometer toward the top of the island. Around it, you can still see the stone houses of the people who once lived on Kinaros. Now they are ruined, silent, but they retain something of the life that once existed. If you look closely, you can see ornate locks on the doors, ceramic objects, and other remnants of island life.
At the entrance of Saint George stands a monument in memory of three Greek naval officers who lost their lives when their Agusta Bell 212 Navy helicopter crashed on Kinaros on February 11, 2016.
How the tragic accident happened: A Navy helicopter with the code “PN 28” crashed under unclear circumstances, disappearing from radar before its wreckage was later located on Kinaros. The three Greek naval officers who died were Lieutenant Commander Konstantinos Pananas, Ensign Eleftherios Evangelou, and Lieutenant Commander Anastasios Toulitsis.
Irini Katsotourchi—Kyra Rinio, the island’s sole resident—helped locate the bodies of the officers, as she knew the difficult terrain better than anyone. In their memory, a monument was erected by the Greek state in a steep area of the island. The sculptor Thelxi Theocharis created the monument, with the inauguration taking place in the presence of then Minister of Defense Panos Kammenos and Chief of the Hellenic Armed Forces Evangelos Apostolakis. The monument bears the inscription by Simonides of Ceos:
“O stranger passing by, tell the Lacedaemonians that we lie here, obedient to their commands.”
From up there you see the vast Aegean and feel as if you are outside of time.
Nearby, the ship Manina III, loaded with cement, sank; we went looking for it, but we couldn’t spot it with the naked eye.
Visiting Kinaros was not just a trip. It was a reminder that human strength and love for one’s homeland can keep a part of Greece alive—even if only one person remains to inhabit it.
A big thank you to our captain, Stamatis, who—like a genie—granted me a wish.
Levitha is Mrs. Irini
On our way back, we stopped at beloved Levitha—about which I wrote a long article after our first visit, Journey to Levitha.
A big difference: ten years ago, when we first visited Levitha, there were eight permanent residents (the Kamposos family). This time, only three remain: Mrs. Irini and her sons, Tasos and Manolis.
We had lunch with local products—everything we ate is produced or grown on the island, except for the fresh bread which had arrived from Patmos. We also lit a candle at Panagia, the small church built in 1858. We spoke with Mrs. Irini about the challenges that arise when you live on such a tiny island, from which—by the way—she also never leaves during the winter.
Another pleasant surprise, which moved our group deeply, was meeting the former owner of the taverna at Thermá (Giannis Koletsis), which thrived during the 1990s (the building is now in a sadly dilapidated state).
Final reflection: Two remarkable women—both named Irini (I repeat: I R I N I!)—are guarding “Thermopylae” on two small, remote, deserted islands of the Dodecanese by choice. Nothing but respect!
“Honor to those who in their lives have set and guard their own Thermopylae” (C. P. Cavafy).
.jpg)